به گزارش روابط عمومی دانشگاه، به همت معاونت ارتباطات و امور بین الملل از سری سلسله نشست‌های تخصصی تحلیل رفتار کشورها در قبال جنگ رمضان؛ «رفتار شناسی پاکستان در قبال جنگ رمضان» در دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار شد.

در این نشست دکتر مجید مشکی؛ رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در پاکستان به تبیین ابعاد مختلف رفتار مردم، گروه‌های مذهبی و دولت پاکستان در قبال جنگ رمضان و شهادت رهبر شهید حضرت آیت الله العظمی امام خامنه‌ای (قدس سره) پرداخت.

 گرایش ۸۲ درصدی مردم پاکستان به ایران؛ سرمایه اجتماعی عظیم

دکتر مشکی در آغاز سخنان خود ضمن تشکر از برگزارکنندگان جلسه، به ارائه نتایج یک نظرسنجی معتبر در پاکستان پرداخت و گفت: در بدو جنگ رمضان، نظرسنجی‌ای درباره گرایش مردم پاکستان به جمهوری اسلامی ایران انجام شد. پایین‌ترین رقمی که در این نظرسنجی رسمی اعلام شد، بالای ۸۲ درصد بود. مردم پاکستان گرایش مثبت به حکومت و مردم ایران دارند و این سرمایه اجتماعی بسیار بالا و عظیمی برای ما محسوب می‌شود.

وی افزود: در همان روزی که خبر شهادت رهبر شهید ایران پخش شد، تقریباً سراسر پاکستان یکپارچه به پا خاست. در لاهور، کراچی، اسلام‌آباد و منطقه اسکردو در شمال پاکستان، مردم به خیابان‌ها آمدند. متأسفانه در این تجمعات، در کراچی ۱۵ نفر، در اسکردو نزدیک ۱۰ نفر و در اسلام‌آباد سه تا چهار نفر به شهادت رسیدند. این اولین واکنش مردم پاکستان به مسئله شهادت بود؛ واکنشی ضداستعماری و ضداستکباری.

 حضور بی‌سابقه مردم در سفارت و نمایندگی‌های فرهنگی ایران

رایزن فرهنگی ایران در پاکستان با اشاره به حضور گسترده مردم در مراکز دیپلماتیک ایران اظهار داشت: تا روز چهلم، سفارت ما از جمعیت خالی نمی‌شد. ما بالغ بر هفت نمایندگی فرهنگی در پاکستان داریم. در تمام طول این ۴۰ روز، از صبح تا شب، مردم، شخصیت‌های سیاسی، دولتی، رهبران احزاب و اقشار مختلف برای عرض تسلیت حضور پیدا می‌کردند. آن‌ها واقعاً مانند افرادی بودند که عزیز خود را از دست داده‌اند.

دکتر مشکی خاطرنشان کرد: آمد و شد به پاکستان کار راحتی نیست و نیاز به هماهنگی‌های امنیتی قبلی دارد. با همه این اوصاف، مردم با اصرار فراوان، کمک‌های مردمی خود را اهدا می‌کردند. برخی خانواده‌ها حتی قصد داشتند پول خرید خانه خود را به سفارت جمهوری اسلامی ایران تقدیم کنند، چون معتقدند جمهوری اسلامی در مقابل نظام استکباری و صهیونیست‌ها ایستاده است.

 انقلاب در مواضع گروه‌های مذهبی پاکستان

دکتر مشکی با اشاره به تحول شگرف در مواضع گروه‌های مذهبی پاکستان گفت: ما پیش از این اختلافات شدید مذهبی با برخی از گروه‌های اهل سنت در پاکستان داشتیم و همیشه ایران متهم به «شیعه‌گری» بود. جمله مشهوری از برخی رهبران تندروی اهل سنت نقل می‌شد که «اگر روزی ایران یک تیغ به طرف اسرائیل شلیک کرد، شما به کار ببرید». اما در این جنگ ۱۲ روزه، با شهادت رئیس‌جمهور، وضعیت به گونه‌ای متحول شد که حتی یک نفر از رهبران تندرو اهل سنت را نداشتیم که بخواهد بر علیه ایران صحبت کند.

وی افزود: همه آمدند در کنار ایران. فتوای علمای بزرگ پاکستان صادر شد که امروز ایران در خط اول مقابله با صهیونیست‌ها قرار دارد و همه با هر مذهبی و هر اختلافی که دارند، باید در کنار جمهوری اسلامی ایران بایستیم و ایران را تقویت کنیم تا در مقابل این هجمه به جهان اسلام پیروز شود.

 فتوای مفتی اعظم پاکستان در حمایت از ایران

رایزن فرهنگی ایران در پاکستان با نام بردن از شخصیت‌های تأثیرگذار پاکستانی تصریح کرد: آقای مفتی تقی عثمانی، مفتی اعظم پاکستان، در این چهل روز دو نوبت فتوا داد و مردم را تشویق و تحریک کرد که هر کاری می‌توانند برای حمایت از جمهوری اسلامی ایران انجام دهند.

دکتر مشکی ادامه داد: فضل‌الرحمن، سناتور مجلس و رهبر جمعیت علمای اسلام، که امتداد اجتماعی بسیار مفصلی دارد، در مجلس سنا و اجتماعات متعدد سخنرانی کرد و شهادت رئیس‌جمهور ایران را یک جنایت بزرگ جنگی تلقی نمود و پیروان خود را به حمایت از ایران اسلامی فراخواند.

وی اضافه کرد: حتی مولانا عبدالعزیز، امام مسجد لعل (مسجد سرخ) اسلام‌آباد که پیش از این هرگز با شیعیان خوب نبوده و از تندروهای سلفی محسوب می‌شود، پس از این جریان مصاحبه‌ای انجام داد که علمای پاکستان آن را «معجزه» توصیف کردند؛ او به نفع و در حمایت از جمهوری اسلامی ایران موضع‌گیری کرد.

 موضع‌گیری دولت پاکستان؛ تلاش برای میانجیگری

دکتر مشکی در بخش دیگری از سخنان خود به موضع‌گیری دولت پاکستان پرداخت و گفت: هر دو مجلس پاکستان (مجلس ملی و سنا)، از رئیس مجلس گرفته تا اعضای پارلمان با هر گرایش سیاسی، حملات به ایران را محکوم کردند و سخنرانی‌های بی‌نظیری در حمایت از ایران انجام دادند. آن‌ها هنگام حضور در سفارت، با چشمان گریان تسلیت گفتند و همبستگی خود را با ایران اسلامی اعلام کردند.

وی افزود: دولت پاکستان در هفته اول جنگ، پیام‌های محکمی از سوی رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر صادر کرد، اما از هفته دوم با احتیاط بیشتری وارد شد. واقعیت این است که پاکستان بین سه ضلع گیر کرده است: ضلع اول ایران با آن سرمایه اجتماعی عظیم؛ ضلع دوم کشورهای خلیج فارس به ویژه عربستان که پاکستان با آنها معاهده همپیمانی نظامی امضا کرده؛ ضلع سوم آمریکا که پاکستان به دلیل رقابت با هند و نیاز به توازن قوا، ناچار به حفظ رابطه با آن است.

 واقعیت‌های اقتصادی؛ معضل پاکستان

رایزن فرهنگی ایران در پاکستان به واقعیت‌های اقتصادی این کشور اشاره کرد و گفت: بالای پنج تا شش میلیون نفر از اتباع پاکستان در حوزه خلیج فارس مشغول به کار هستند. فقط سه میلیون نفر در عربستان کار می‌کنند. بخش عمده‌ای از اقتصاد پاکستان توسط همین نیروهای کار تأمین می‌شود. اگر این کشورها اتباع پاکستانی را اخراج کنند، ضربه اقتصادی و سیاسی سنگینی به پاکستان وارد خواهد شد.

دکتر مشکی تصریح کرد: لذا بهترین سناریو برای پاکستان این است که بیاید جلوی جنگ را بگیرد و میانجیگری کند. این تلاش‌ها همچنان ادامه دارد و فرمانده ارتش پاکستان، ژنرال سید عاصم منیر، نقش بسیار فعالی در این میانجیگری ایفا کرد. در روزهایی که مذاکرات جریان داشت، ایشان شبانه‌روز بین واشنگتن و تهران پیام‌ها را رد و بدل می‌کرد و روزها کمتر از دو سه ساعت می‌خوابید.

 میانجیگری پاکستان؛ سابقه‌ای مثبت

دکتر مشکی در پاسخ به کسانی که نقش میانجیگری پاکستان را زیر سؤال می‌برند، خاطرنشان کرد: ما نباید صفر و صدی به موضوع میانجیگری نگاه کنیم. پاکستان سابقه مثبتی در این زمینه دارد. قبلاً بین آمریکا و چین که ۱۴ سال روابط سردی داشتند، پاکستان واسطه شد و کسینجر از طریق پاکستان به چین رفت و روابط دو کشور آغاز شد. همچنین در جنگ شوروی و افغانستان، کمک‌های آمریکا به مجاهدین از طریق پاکستان منتقل می‌شد. پس پاکستان در این حوزه تجربه و اعتبار دارد.

 افول جایگاه عربستان و ارتقای سرمایه اجتماعی ایران

دکتر مشکی در پاسخ به سؤالی درباره نگاه مردم پاکستان به عربستان پس از جنگ رمضان گفت: در نظرسنجی‌های پیشین، عربستان و ایران همواره در رده‌های بالای محبوبیت قرار داشتند. جمعیت غالب اهل سنت پاکستان به طور طبیعی به عربستان به عنوان سرزمین وحی گرایش مثبت دارند. ضمن اینکه روابط اقتصادی و رفت و آمدهای گسترده نیز در این گرایش مؤثر است.

وی افزود: اما بعد از جنگ رمضان، عبارتی در پاکستان شایع شد که «کشورهای اسلامی ۵۷ تا هستند؛ ۵۶ تایشان خواهرند و یک برادر دارند و آن ایران است». این که عربستان در مقابل ایران نایستاد و وارد جنگ نشد، برای مردم پاکستان علامت سؤال است. قطعاً رتبه و جایگاه ایران بعد از جنگ رمضان بهتر شده و سرمایه اجتماعی ما ارتقا یافته و عربستان در این حوزه افول کرده است.

 ضرورت آسیب‌شناسی روابط ایران و پاکستان

در ادامه نشست، حاضران به طرح پرسش‌هایی درباره علت ضعف شناخت مردم ایران از پاکستان، کمبود تبادلات فرهنگی و گردشگری، و ضرورت آسیب‌شناسی روابط دو کشور پرداختند.

دکتر مشکی در پاسخ اظهار داشت: پاسخ به این سؤال فرصت مفصلی می‌طلبد و پیشنهاد می‌کنم نشست مجزایی با عنوان «آسیب‌شناسی روابط ایران و پاکستان» برگزار شود. اما به طور خلاصه، بخشی از مشکل به عملکرد سفارت پاکستان در تهران بازمی‌گردد. پاکستان در ایران سه مرکز دیپلماتیک (سفارت در تهران و کنسولگری‌هایی در زاهدان و مشهد) و حدود ۷۰ دیپلمات دارد، اما آن‌طور که باید فرهنگ خود را معرفی نکرده است. هفته فرهنگی و هفته کتاب پاکستان در کشورهای دیگر برگزار می‌شود، اما در ایران کمتر انجام شده است.

وی افزود: اگر ما بیاییم توانمندی‌های گردشگری، صنعت توریسم و محصولات پاکستان (از جمله برنج خوب، میوه‌هایی مثل نارنگی و چای) را معرفی کنیم، طبیعتاً ارتباطات مان بیشتر خواهد شد. متأسفانه برخی توافقات کلان مثل فروش برق و گاز ایران به پاکستان در مقابل دریافت برنج و میوه، در سطح بالا امضا و حتی رفت‌وآمدهای وزیران انجام شد، اما در سطح عملیاتی به دلیل مسائل بانکی و تحریم‌ها به نتیجه نرسید.