پاکستان در تحلیلهای منطقهای مظلوم واقع شده
عشق و علاقه اهل سنت پاکستان به اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) بسیار زیاد و شایان توجه است.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه، به همت معاونت ارتباطات و امور بین الملل از سری سلسله نشستهای تخصصی تحلیل رفتار کشورها در قبال جنگ رمضان؛ «رفتار شناسی پاکستان در قبال جنگ رمضان» در دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار شد.
در این نشست، دکتر احسان خزاعی، رایزن فرهنگی پیشین جمهوری اسلامی ایران در پاکستان، به تشریح ابعاد گوناگون روابط دو کشور، اشتراکات عمیق فرهنگی و تاریخی، و جایگاه پاکستان در تحولات جاری منطقه پرداخت.
پاکستان؛ کشوری مظلوم در تحلیلهای منطقهای
دکتر خزاعی با اشاره به غفلت تحلیلگران از جایگاه واقعی پاکستان اظهار داشت: پاکستان در میان تمامی کشورهای منطقه، تا حد زیادی مظلوم واقع شده و کمتر مورد توجه قرار میگیرد. تنها در روزهای اخیر که بحث میانجیگریها قوت گرفته، نام این کشور اندکی بر سر زبانها افتاده است.
علامه اقبال؛ پدر معنوی پاکستان و حکیم امت اسلامی
رایزن فرهنگی پیشین ایران در پاکستان، سخنان خود را با بیتی از علامه اقبال لاهوری، شاعر نامدار و از رهبران فکری و سیاسی شبهقاره آغاز کرد و گفت: علامه اقبال اگرچه هفت سال پیش از استقلال پاکستان از دنیا رفت، اما مردم پاکستان او را «پدر معنوی» خود میدانند و محمدعلی جناح را بهعنوان پدر سیاسی کشور میشناسند. آرمان اقبال، تشکیل کشوری مستقل برای مسلمانان بود تا بتوانند در آرامش و آسایش زندگی کنند.
وی افزود: هر سال در سالروز درگذشت علامه اقبال، کنفرانسهای متعددی در پاکستان برگزار میشود و مردم ارادتی ویژه به او دارند. در ایران شاعرانی همچون حافظ، سعدی و مولوی داریم، اما در پاکستان که عمری حدود ۷۵ سال دارد، علامه اقبال جایگاهی یگانه دارد.
دکتر خزاعی با تأکید بر نقش اقبال در احیای زبان فارسی تصریح کرد: حدود ۶۵ درصد آثار اقبال به زبان فارسی است و برترین آثار او نیز به فارسی سروده شدهاند. او پل ارتباطی فرهنگی میان ایران و شبهقاره است. در وصف زبان فارسی میگوید: «گرچه هندی در حلاوت شکر است، طرز گفتار دری شیرینتر است».
پیشبینی اقبال از جایگاه جهانی ایران
رایزن فرهنگی پیشین ایران در پاکستان به اشعار اقبال درباره ایران اشاره کرد و گفت: علامه اقبال بیتی به زبان اردو دارد که ترجمه فارسی آن چنین است: «اگر ایران مرکز جهان شود، سرنوشت دنیا دگرگون خواهد شد». بسیاری از مفسران پاکستانی معتقدند اقبال این روزها را پیشبینی کرده بود؛ روزهایی که ایران به اوج قدرت و نفوذ خود میرسد و چهبسا به مرکزیت جهان دست یابد.
دکتر خزاعی با یادآوری جایگاه اقبال در اندیشه رهبر معظم انقلاب یادآور شد: علامه اقبال در پاکستان و حتی در ایران به «حکیم امت اسلامی» شهرت دارد. رهبر شهید انقلاب، خود از اقبالشناسان برجسته ایران بودند و هرگاه مجلسی مرتبط با اقبال در ایران برگزار میشد، چه در دوران ریاست جمهوری و چه در جایگاه رهبری، پیامی به آن مراسم میفرستادند. ایشان فرموده بودند: «علامه اقبال از برجستهترین چهرههای تاریخ اسلام است». او حقیقتاً جامع علوم مختلف بود و از مصلحان بزرگ سدههای اخیر به شمار میرود.
شعر اقبال در وصف ایران
دکتر خزاعی در ادامه شعری از علامه اقبال در ستایش ایران قرائت کرد و گفت: مرحوم اقبال نه به ایران سفر کرد و نه حتی به زبان فارسی تکلم میکرد؛ تنها به صورت نوشتاری با این زبان ارتباط داشت. اما یاد و نام او همچنان زنده است. امیدواریم از ظرفیت زبان فارسی که اقبال در قله آن ایستاده است، به بهترین شکل بهرهمند شویم.
معرفی کلی کشور پاکستان
رایزن فرهنگی پیشین ایران در پاکستان در بخش دیگری از سخنان خود به معرفی کلی پاکستان پرداخت و گفت: نام کامل این کشور «جمهوری اسلامی پاکستان» است. پاکستان نخستین جمهوری اسلامی در جهان به شمار میرود. جالب است بدانید ایران نخستین کشوری بود که پس از استقلال پاکستان، آن را به رسمیت شناخت؛ و در مقابل، پس از پیروزی انقلاب اسلامی، پاکستان نخستین کشوری بود که جمهوری اسلامی ایران را به رسمیت شناخت.
دکتر خزاعی با اشاره به تاریخ استقلال پاکستان افزود: پاکستان در سال ۱۹۴۷ میلادی (حدود ۱۳۲۶ شمسی) از شبهقاره هند جدا شد. در سال ۱۹۷۱ بر اثر یک جنگ داخلی، بنگلادش از پاکستان اعلام استقلال کرد. زبان رسمی این کشور اردو است؛ زبانی ترکیبی از فارسی، عربی و ترکی که در آغاز تأسیس پاکستان، حدود پنج درصد واژگان آن فارسی بود.
وی در خصوص ترکیب جمعیتی پاکستان تصریح کرد: دین رسمی پاکستان اسلام است. از نظر جمعیتی، ۹۷ درصد مردم مسلمان هستند که از این میان ۲۰ درصد شیعه و مابقی اهل سنت میباشند. مسیحیان یک و نیم درصد و سایر اقلیتها نیم درصد از جمعیت را تشکیل میدهند. جمعیت پاکستان حدود ۲۵۰ میلیون نفر تخمین زده میشود که این کشور را به دومین کشور پرجمعیت مسلمان در جهان و ششمین کشور پرجمعیت دنیا تبدیل کرده است.
جایگاه ویژه استان پنجاب
رایزن فرهنگی پیشین ایران در پاکستان با اشاره به عظمت استان پنجاب گفت: استان پنجاب با مرکزیت لاهور حدود ۱۱۰ میلیون نفر جمعیت دارد؛ یعنی بیشتر از کل جمعیت ایران. این واقعیت نشان میدهد که ما با کشوری طرف هستیم که افزون بر دارا بودن توان هستهای، از جمعیتی بسیار بالا نیز برخوردار است.
ساختار سیاسی و اولویت امنیت ملی
دکتر خزاعی در مورد ساختار سیاسی پاکستان اظهار داشت: نظام سیاسی پاکستان، جمهوری اسلامی با رئیسجمهور و نخستوزیر است، اما اختیارات اجرایی عمدتاً در دست نخستوزیر قرار دارد. امنیت ملی برای پاکستان یک خط قرمز است؛ به گونهای که کوچکترین تهدیدی علیه آن، واکنش سریع و قاطع به همراه خواهد داشت. این حساسیت حتی در حوزه فرهنگ و رسانه نیز جاری است؛ آزادی بیان تا جایی پذیرفته است که به امنیت ملی لطمه وارد نشود.
وی افزود: پاکستان از چهار ایالت تشکیل شده: بلوچستان (مرکز: کویته)، خیبرپختونخوا (مرکز: پیشاور)، پنجاب (مرکز: لاهور) و سند (مرکز: کراچی). همچنین یک ایالت خودمختار به نام کشمیر و منطقه فدرال اسلامآباد به عنوان پایتخت سیاسی وجود دارد. کراچی پایتخت اقتصادی و لاهور پایتخت فرهنگی پاکستان محسوب میشود.
سفر رهبر شهید انقلاب به پاکستان
رایزن فرهنگی پیشین ایران در پاکستان به سفر سهروزه رهبر شهید انقلاب (در دوره ریاست جمهوری) به پاکستان اشاره کرد و گفت: استقبال کمنظیری از ایشان در پاکستان به عمل آمد. از دستاوردهای مهم آن سفر، تبیین مبانی انقلاب اسلامی، اصول و ارزشهای آن، اثبات حقانیت جمهوری اسلامی در دوران دفاع مقدس و تشریح مواضع ایران در عرصه جهانی بود. استقبال به حدی گسترده بود که همکاران ما در لاهور نقل میکردند مردم خودروی ایشان را حدود پنجاه متر بر روی دستان خود بلند کرده بودند.
دکتر خزاعی با اشاره به کتابی از بیانات رهبر معظم انقلاب درباره پاکستان خاطرنشان کرد: کتابی با عنوان «پاکستان سرزمین من» منتشر شده که مجموعه بیانات رهبر شهید انقلاب درباره پاکستان را در بر دارد. ایشان توجه ویژهای به این کشور داشته و دارند. در پیام نوروزی امسال نیز حضرت آیتالله امام سید مجتبی حسینی خامنهای (حفظهالله) به این توجه خاص اشاره کردند و بر وحدت اسلامی تأکید نمودند.
مشترکات فرهنگی ایران و پاکستان
رایزن فرهنگی پیشین ایران در پاکستان به مهمترین اشتراکات فرهنگی دو کشور اشاره کرد و گفت: ایران و پاکستان ۸۳۵ کیلومتر مرز مشترک دارند. ایران از جمله کشورهایی است که با ۱۴ همسایه، بیشترین مرزهای مشترک را در جهان دارد و پاکستان یکی از همین همسایگان است.
وی افزود: یکی از بارزترین مشترکات فرهنگی، علاقه وافر مردم پاکستان به انقلاب اسلامی و رهبران ایران است. مردم پاکستان به امام خمینی (ره) و شهدای انقلاب ارادتی عمیق دارند و اخبار مربوط به ایران را پیگیری میکنند. کتابهای رهبران انقلاب به زبان اردو ترجمه شده و هر سال به مناسبت سالگرد امام، هم در ایران و هم در خود پاکستان، برنامهها، کنفرانسها و سمینارهای متعددی برگزار میشود.
جایگاه زبان فارسی در پاکستان
دکتر خزاعی با تأکید بر جایگاه زبان فارسی در پاکستان تصریح کرد: زبان فارسی حدود ۸۰۰ سال زبان رسمی و دیوانی در شبهقاره بود. دکتر حداد عادل نقل میکردند که در این منطقه، برای سنجش سواد و توان علمی افراد، نگاه میکردند که آیا زبان فارسی میداند یا نه. امروزه نیز زبان فارسی در ۱۱ دانشگاه پاکستان در استانهای مختلف تدریس میشود.
وی درباره نسخ خطی فارسی در پاکستان گفت: در هر خانهای که وارد شوید، اسنادی به زبان فارسی یافت میشود؛ چه سند ازدواج و طلاق، چه سند خرید و فروش. نامههایی که صد سال پیش افراد به یکدیگر نوشتهاند، به زبان فارسی است. مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان در اسلامآباد، بخش عمدهای از این میراث مکتوب و نسخ خطی را نگهداری میکند.
ارادت اهل سنت پاکستان به اهل بیت (علیهم السلام)
رایزن فرهنگی پیشین ایران در پاکستان با اشاره به یک نکته بسیار مهم اظهار داشت: عشق و علاقه اهل سنت پاکستان به اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) بسیار زیاد و شایان توجه است. این تصور نادرستی وجود دارد که گویا اهل سنت به اهل بیت علاقهای ندارند، در حالی که واقعیت چیز دیگری است.
دکتر خزاعی افزود: آنان واقعه غدیر را میپذیرند و حتی شاید بهتر از ما نیز آن را توصیف میکنند، با این تفاوت که برداشتشان متفاوت است؛ ما حضرت علی (ع) را جانشین و وصی پیامبر میدانیم، اما اهل سنت آن را نشانهای از محبت ویژه میدانند. برای ولادت حضرت زهرا (س) برنامههای مفصلی برگزار میکنند و ایشان را با عنوان «خاتون جنت» میخوانند. حتی وزیران دولت نیز در این برنامهها شرکت میکنند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: پس از طلاب افغانستانی، بیشترین تعداد طلاب خارجی در ایران (به ویژه در شهر قم) متعلق به پاکستان است. این عزیزان سرمایههای بزرگ اجتماعی و مذهبی به شمار میروند. مردم پاکستان ایرانیان را بسیار دوست دارند و خود را از نظر فرهنگی به مردم ایران بسیار نزدیک میدانند.
