مرکز صلح و گفت‌وگوی دانشگاه ادیان و مذاهب، نشست علمی بین‌المللی با عنوان «جنگ و صلح در جهان معاصر: گفت‌وگوی بین‌رشته‌ای پیرامون حقوق بین‌الملل، اصول اخلاقی و آموزه‌های دینی» را با حضور جمعی از استادان و صاحب‌نظران دانشگاه‌های ایران و یونان برگزار کرد.

این نشست با هدف بررسی ابعاد مختلف جنگ و صلح در جهان معاصر و گفت‌وگوی علمی درباره تحولات بین‌المللی از منظر حقوق بین‌الملل، اخلاق و آموزه‌های دینی برگزار شد و طی آن، استادان حاضر به بیان دیدگاه‌های خود درباره مسئولیت جامعه دانشگاهی در شرایط بحرانی، تحولات نظام بین‌الملل و ضرورت تقویت همبستگی و همکاری‌های علمی میان ملت‌ها پرداختند.

سخنان آغازین دبیر نشست

حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمدطاهر قلی‌تبار، مدیرکل امور بین‌الملل دانشگاه ادیان و مذاهب و رئیس مرکز صلح و گفت‌وگو، در سخنان آغازین خود ضمن خوشامدگویی به هیئت دانشگاهی یونان، از حضور و همراهی علمی اعضای این هیئت در شرایط حساس منطقه‌ای قدردانی کرد و شجاعت علمی، مسئولیت‌پذیری و احساس تعهد آنان نسبت به جامعه دانشگاهی بین‌المللی را شایسته تقدیر دانست.

وی با اشاره به پیشینه همکاری‌های علمی دانشگاه ادیان و مذاهب با دانشگاه‌های تسالونیکی و آتن، بر اهمیت استمرار و توسعه ارتباطات دانشگاهی میان ایران و یونان تأکید کرد و برگزاری چنین نشست‌هایی را فرصتی برای تبادل دیدگاه‌ها، تقویت شناخت متقابل و گسترش همکاری‌های علمی و پژوهشی دانست.

پروفسور گریگوریس زاروتیادیس: مسئولیت دانشگاهیان فراتر از پژوهش و تدریس است

پروفسور گریگوریس زاروتیادیس، استاد دانشگاه ارسطو تسالونیکی، در سخنان خود ضمن قدردانی از مهمان‌نوازی دانشگاه ادیان و مذاهب، به تشریح اهداف حضور هیئت دانشگاهی یونان در ایران پرداخت.

وی با تأکید بر مسئولیت اجتماعی و اخلاقی دانشگاهیان اظهار داشت که وظیفه اعضای جامعه علمی جهانی صرفاً به پژوهش و تدریس محدود نمی‌شود، بلکه حضور فعال در شرایط دشوار و اعلام همبستگی با همکاران و جوامع دانشگاهی در نقاط مختلف جهان نیز بخشی از این مسئولیت است.

زاروتیادیس در ادامه با اشاره به پیشینه تاریخی و تمدنی روابط ایران و یونان، قدمت پیوندهای میان دو ملت را بیش از سه هزار سال دانست و اظهار داشت: «ما در طول این هزاره‌ها آموخته‌ایم که از تفاوت‌ها نه برای نزاع، بلکه به‌عنوان زمینه‌ای برای احترام متقابل، خلق ایده‌های نو و دستیابی به دستاوردهای علمی و فلسفی بهره بگیریم. آنچه در بی‌نظمی کنونی جهان بیش از هر چیز به چشم می‌آید، فقدان درک همین اصل است که تنوع دیدگاه‌ها منشأ خشونت نیست، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز پیشرفت باشد.»

این استاد دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود به تحولات اقتصادی و سیاسی جهان پرداخت و با توصیف وضعیت کنونی به‌عنوان دوره‌ای «پیشاانقلابی»، به شکاف فزاینده میان ظرفیت‌های عظیم فناوری و واقعیت‌های دشوار زندگی انسان‌ها اشاره کرد.

وی با اشاره به نظریه «پایان تاریخ» فرانسیس فوکویاما در دهه ۱۹۹۰، معتقد بود تحولات کنونی نشان داده است که تاریخ همچنان در جریان است و جهان با چالش‌های بنیادینی روبه‌روست. او در همین زمینه بر ضرورت بازاندیشی در ساختارهای اقتصادی و سیاسی موجود و حرکت به سوی الگویی عادلانه‌تر و اخلاقی‌تر از حکمرانی، مبتنی بر احترام و همبستگی متقابل، تأکید کرد.

دکتر پاناتایوتیس کورگیوتیس: ضرورت تبیین تحولات ایران در محافل علمی و افکار عمومی

دکتر پاناتایوتیس کورگیوتیس، استاد دانشگاه مقدونیه، در سخنان خود با ارائه تحلیلی از منظر حقوق بین‌الملل، حضور هیئت دانشگاهی یونان در ایران در شرایط حساس کنونی را حائز اهمیت دانست و به بررسی ابعاد مختلف فشارها و منازعات علیه جمهوری اسلامی ایران پرداخت.

وی با اشاره به آنچه جنگی چندوجهی علیه ایران توصیف کرد، چهار بُعد اقتصادی، دیپلماتیک، نظامی و رسانه‌ای را از جمله ابعاد این تقابل برشمرد و تحریم‌های اقتصادی، تلاش برای انزوای دیپلماتیک، رویارویی نظامی مستقیم و جنگ تبلیغاتی را از نمودهای آن دانست.

کورگیوتیس در ادامه، از دیدگاه خود چهار عامل را در تحلیل دلایل فشار و تقابل با ایران مطرح کرد: ایستادگی ایران در برابر طرح موسوم به «خاورمیانه جدید»، تأکید بر حاکمیت مستقل منطقه‌ای، پیگیری استفاده صلح‌آمیز از فناوری هسته‌ای و پیشرفت‌های بومی، و حمایت از ملت‌های فلسطین و لبنان.

این استاد دانشگاه همچنین با انتقاد از رویکرد کشورهای اروپایی در قبال تحولات مرتبط با برجام و سیاست‌های ایالات متحده، به خروج آمریکا از این توافق در سال ۲۰۱۸ اشاره کرد و موضع کشورهای اروپایی را در مواجهه با این موضوع مورد انتقاد قرار داد.

وی در پایان بر مسئولیت استادان و دانشگاهیان برای بازگشت به محیط‌های علمی و دانشگاهی کشورهای خود و تبیین تحولات ایران و دیدگاه‌های مطرح‌شده درباره حقانیت دفاع این کشور برای دانشجویان و افکار عمومی تأکید کرد.

دکتر الکسیس لکاکیس: تاریخ روابط ایران و یونان، روایتگر تعامل تمدنی است

دکتر الکسیس لکاکیس، استاد دانشگاه پانتئون آتن، در سخنان خود به تحولات ساختار نظام بین‌الملل و گذار از نظم تک‌قطبی به سوی نظمی چندقطبی پرداخت و این تحولات را در ارتباط با بحران‌های جاری در منطقه، از جمله وضعیت غزه، لبنان و یمن، مورد بررسی قرار داد.

وی با اشاره به حملات صورت‌گرفته علیه ایران، این اقدامات را فراتر از یک رویارویی نظامی دانست و بر تأثیر آن بر زندگی مردم، زیرساخت‌های کشور، بیمارستان‌ها و مراکز آموزشی تأکید کرد.

لکاکیس در ادامه، ریشه اصلی اختلافات و تقابل غرب با ایران را از دیدگاه خود، نه صرفاً موضوع برنامه هسته‌ای، بلکه استقلال سیاسی ایران و حمایت این کشور از آرمان فلسطین عنوان کرد.

این استاد دانشگاه همچنین با اشاره به برخی اظهارات وزیر امور خارجه آمریکا در یونان درباره پیشینه روابط ایران و یونان، نسبت به استفاده سیاسی از تاریخ و تمدن یونان برای ترویج نظریه «برخورد تمدن‌ها» انتقاد کرد. وی تأکید کرد که تاریخ روابط دو ملت بیش از آنکه روایتگر تقابل و نزاع باشد، بیانگر تعاملات و تأثیرگذاری‌های متقابل فرهنگی و تمدنی است.

وی برای تبیین این موضوع به یکی از نمونه‌های تاریخی روابط ایران و یونان اشاره کرد و یادآور شد که پس از تعطیلی آکادمی آتن به دستور امپراتور بیزانس، شماری از فیلسوفان یونانی به دربار خسرو انوشیروان ساسانی پناه بردند و در آنجا زمینه حفظ و انتقال بخشی از میراث فلسفی آنان فراهم شد.

لکاکیس در پایان سخنان خود، همبستگی و حمایت خود را از ملت ایران اعلام کرد.

دکتر محمد مسجدجامعی: ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی روابط ایران و جهان ارتدوکس

حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمد مسجدجامعی، مشاور عالی ریاست دانشگاه ادیان و مذاهب و سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در واتیکان، دیگر سخنران این نشست بود که با اشاره به پیشینه روابط فرهنگی و دینی ایران با جهان مسیحیت، خاطراتی از تعاملات خود با رهبران کلیسای ارتدوکس را بازگو کرد.

وی در این زمینه به خاطره میزبانی از پاتریارک بارتولومیو، رهبر کلیسای ارتدوکس، در دوران مسئولیت خود به‌عنوان مدیرکل امور فرهنگی وزارت امور خارجه اشاره کرد.

دکتر مسجدجامعی با بیان اینکه پاتریارک بارتولومیو به شباهت‌های ساختاری و هنری میان هنر مذهبی ارتدوکس و هنر ایرانی ـ اسلامی توجه ویژه‌ای داشت، اظهار کرد که وی در جریان آن دیدار، پیشنهاد اعطای بورس تحصیلی به دانشجویان ایرانی برای مطالعه و پژوهش درباره فرهنگ بیزانس در شهر تسالونیکی را مطرح کرده بود.

مشاور عالی ریاست دانشگاه ادیان و مذاهب در ادامه، ضمن تقدیر از حضور هیئت دانشگاهی یونان در ایران، از دیدگاه‌ها و تحلیل‌های مطرح‌شده از سوی استادان یونانی درباره تحولات جاری و دفاع از ملت ایران قدردانی کرد و بر اهمیت شناخت متقابل فرهنگی و تمدنی و توسعه ارتباطات دانشگاهی میان دو کشور تأکید داشت.

سه پیشنهاد راهبردی برای توسعه همکاری‌های دانشگاهی

یکی از بخش‌های مهم این نشست، طرح پیشنهادهایی برای توسعه و نهادینه‌سازی همکاری‌های علمی و دانشگاهی میان مراکز آموزش عالی ایران و یونان بود.

در این بخش، پروفسور گریگوریس زاروتیادیس به نمایندگی از دانشگاه ارسطو تسالونیکی، سه پیشنهاد مشخص را برای پیگیری و بررسی مشترک مطرح کرد:

۱. تنظیم و امضای تفاهم‌نامه همکاری دانشگاهی: به‌منظور ایجاد چارچوبی رسمی برای توسعه همکاری‌های علمی، آموزشی و پژوهشی میان دانشگاه‌های طرفین.

۲. ایجاد شبکه بین‌المللی دانشگاه‌های تمدن‌های کهن: با هدف برقراری ارتباط میان دانشگاه‌های کشورهای دارای پیشینه تمدنی و فرهنگی غنی و فراهم‌کردن زمینه تبادل تجربیات علمی و پژوهشی.

۳. برگزاری کنفرانس جهانی دین و توسعه پایدار: با هدف بررسی ظرفیت‌های ادیان و آموزه‌های دینی در مواجهه با مسائل و چالش‌های جهانی و تقویت نقش مطالعات دینی در مباحث مرتبط با توسعه پایدار.

این پیشنهادها با هدف گسترش تعاملات علمی و ایجاد زمینه‌های همکاری بلندمدت میان دانشگاه‌های ایران و یونان مطرح شد.

سخنان پایانی دبیر نشست

در بخش پایانی، دکتر محمدطاهر قلی‌تبار، دبیر نشست، ضمن قدردانی مجدد از حضور استادان و اعضای هیئت دانشگاهی یونان، دانشگاه ادیان و مذاهب را یکی از مراکز تخصصی و پیشرو در مطالعه و پژوهش درباره ادیان و سنت‌های دینی مختلف معرفی کرد و به سوابق این دانشگاه در میزبانی از هیئت‌های علمی و دانشگاهی بین‌المللی اشاره داشت.

وی حضور استادان یونانی در ایران، به‌ویژه در شرایط حساس منطقه‌ای، را نشانه‌ای از دوستی، همبستگی و مسئولیت‌پذیری دانشگاهی دانست و از همراهی و دیدگاه‌های مطرح‌شده از سوی آنان قدردانی کرد.

قلی‌تبار همچنین بر اهمیت استمرار چنین نشست‌هایی و تبدیل گفت‌وگوهای علمی به برنامه‌های عملی و همکاری‌های پایدار دانشگاهی تأکید کرد.

این نشست در مجموع فرصتی برای تبادل دیدگاه‌های علمی و بین‌المللی درباره مسائل جنگ و صلح در جهان معاصر و نیز تقویت زمینه‌های همکاری میان دانشگاه ادیان و مذاهب و مراکز علمی و دانشگاهی یونان فراهم آورد.