همزمان با هفته ملی سلامت روان؛
مرکز مشاوره دانشگاه ادیان و مذاهب افتتاح شد
تاریخ انتشار:
نشست گرامی‌داشت روز جهانی و هفته ملی سلامت روان با حضور رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب و رئیس مرکز مشاوره دانشگاه تهران برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه ادیان و مذاهب، به مناسبت روز جهانی و هفته ملی سلامت روان، نشست «گرامی‌داشت روز جهانی و هفته ملی سلامت روان» با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر مصطفی جعفرطیاری، رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب، و دکتر سمیه شاهمرادی، دانشیار دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران و رئیس مرکز مشاوره دانشگاه تهران، برگزار شد.
در این نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر مصطفی جعفرطیاری ضمن تبریک روز جهانی و هفته ملی سلامت روان و قدردانی از برگزارکنندگان این برنامه، با استناد به آیات قرآن کریم و روایات اسلامی، به تبیین مفهوم سلامت روان، جایگاه آن در آموزه‌های دینی و اهمیت بهره‌گیری از مشاوره در مسیر رشد و تعالی انسان پرداخت.
وی با اشاره به اهمیت سلامت به‌عنوان یکی از ارزش‌ها و نعمت‌های الهی اظهار کرد: «سلامت به معنای بی‌نقص بودن و بدون آسیب بودن است. سلامت یک ارزش و نعمت الهی است که باید قدردان آن باشیم و در جهت ارتقای آن بکوشیم.»
رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب با تأکید بر ابعاد جسمانی و روحانی وجود انسان، به اهمیت روح و روان در شناخت حقیقت وجودی انسان اشاره کرد و افزود: «اصالت انسان به روح و روان اوست. قرآن کریم در آیات متعدد بر این نکته تأکید دارد که خداوند انسان را به تمام و کمال دریافت می‌کند و آنچه باقی می‌ماند، جسم مادی نیست، بلکه روح و روان انسان است.»
مشاوره در آموزه‌های اسلامی؛ ضرورتی برای رشد و تعالی انسان
حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر جعفرطیاری در ادامه سخنان خود، با استناد به آیات قرآن کریم، به تبیین جایگاه مشورت در تعالیم اسلامی پرداخت و با اشاره به آیه ۳۸ سوره شورا و آیه ۱۵۹ سوره آل‌عمران، بر اهمیت مشورت در تصمیم‌گیری‌ها و روابط انسانی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه در آموزه‌های اسلامی، مشورت از جایگاه والایی برخوردار است، تصریح کرد: «خداوند به پیامبر اکرم (ص)، که خود عقل کل و معصوم بود، دستور به مشورت می‌دهد. این نشان‌دهنده ارزش والای مشاوره است.»
وی در تبیین این موضوع، به بخشی از آیه ۱۵۹ سوره آل‌عمران اشاره کرد که در آن، خداوند پیامبر اکرم (ص) را به مدارا با مردم، گذشت از آنان، طلب آمرزش برای ایشان و مشورت در امور سفارش می‌کند. این آیه با عبارت «وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ» بر اهمیت مشورت در اداره امور تأکید دارد.
رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب با اشاره به این آموزه قرآنی خاطرنشان کرد: توجه به مشورت در سیره پیامبر اکرم (ص) نشان می‌دهد که بهره‌گیری از دیدگاه و تجربه دیگران، نه‌تنها با آموزه‌های دینی منافاتی ندارد، بلکه از اصول مورد تأکید اسلام به شمار می‌رود.
اخلاص، خردمندی و خداجویی؛ از ویژگی‌های مشاور شایسته
وی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به ویژگی‌های مشاور در روایات اسلامی، بر ضرورت برخورداری مشاور از خردمندی، خداجویی و اخلاص تأکید کرد و گفت: «مشاور باید خردمند، خداجو و مخلص باشد.»
حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر جعفرطیاری با اشاره به روایتی از پیامبر اکرم (ص) درباره اخلاص در مشاوره اظهار کرد: مشاور باید خالصانه و برای رضای خداوند راهنمایی کند و آنچه را از راهکارها و شیوه‌های مناسب می‌داند، صادقانه در اختیار مراجعه‌کننده قرار دهد. بر اساس این روایت، چنین رویکردی زمینه‌ساز افزایش هدایت و عقلانیت مشاور خواهد بود.
وی با تأکید بر مسئولیت اخلاقی و انسانی مشاوران خاطرنشان کرد: مشاوره زمانی می‌تواند نقش مؤثری در بهبود شرایط فردی و اجتماعی ایفا کند که بر پایه خیرخواهی، صداقت، دانش و تعهد اخلاقی استوار باشد.
ضرورت تعامل میان متخصصان دینی و روان‌شناسان
رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب در ادامه، با اشاره به تألیفات و پژوهش‌های خود در زمینه تأثیر گناه بر ساختار روان‌شناختی انسان، بر ضرورت گسترش همکاری‌های علمی میان متخصصان علوم دینی و روان‌شناسان تأکید کرد.
وی با اشاره به ظرفیت آموزه‌های دینی در تبیین ابعاد معنوی زندگی انسان، بر اهمیت بهره‌گیری از دانش تخصصی روان‌شناسی در کنار مطالعات دینی تأکید داشت و تعامل میان این دو حوزه را زمینه‌ای برای بررسی جامع‌تر مسائل مرتبط با سلامت روان دانست.
به گفته وی، گفت‌وگوی علمی و همکاری میان متخصصان دینی و روان‌شناسان می‌تواند به شناخت دقیق‌تر ابعاد مختلف سلامت روان و فراهم‌سازی زمینه‌های مناسب برای ارتقای آن در جامعه کمک کند.
تأکید بر گام‌های مؤثر برای ارتقای سلامت روان جامعه
حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر جعفرطیاری در پایان، با ابراز امیدواری نسبت به توسعه همکاری‌های علمی و تخصصی میان حوزه دین و روان‌شناسی، بر ضرورت اتخاذ رویکردی جامع در زمینه سلامت روان تأکید کرد و ابراز امیدواری کرد که با بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی متخصصان دینی و روان‌شناسان، گام‌های مؤثری در مسیر ارتقای سلامت روان جامعه برداشته شود.
در ادامه این نشست دکتر سمیه شاهمرادی، دانشیار دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران و رئیس مرکز مشاوره دانشگاه تهران، با تأکید بر اهمیت سلامت روان، به تبیین ضرورت پیشگیری از مشکلات روان‌شناختی، اصلاح سبک زندگی، توجه به تفاوت‌های فردی و بهره‌گیری از رویکردهای علمی در فرایند مشاوره و درمان پرداخت.
دکتر شاهمرادی با اشاره به اینکه سلامت روان از جمله موضوعات مهمی است که متناسب با اهمیت آن مورد توجه قرار نمی‌گیرد، اظهار کرد: «سلامت روان یک مبحث بسیار مهم است که متأسفانه به اندازه اهمیتش به آن توجه نمی‌شود. یکی از مهم‌ترین دلایل این کم‌توجهی، عدم نمود عینی علائم روان‌شناختی در مقایسه با علائم جسمانی است.»
وی با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی درباره سلامت روان افزود: بسیاری از مشکلات روان‌شناختی در مراحل اولیه به‌سادگی قابل تشخیص نیستند و همین مسئله ممکن است موجب تأخیر در دریافت خدمات تخصصی شود. ازاین‌رو، ارتقای سواد سلامت روان و آشنایی افراد با نشانه‌های اولیه مشکلات روان‌شناختی، نقش مهمی در پیشگیری از تشدید این مشکلات دارد.
ضرورت انگ‌زدایی از مراجعه به روان‌شناس
رئیس مرکز مشاوره دانشگاه تهران در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به نگرش‌های نادرست اجتماعی درباره مراجعه به روان‌شناس و مشاور، بر ضرورت فرهنگ‌سازی در این زمینه تأکید کرد.
وی خاطرنشان کرد: «متأسفانه هنوز این باور غلط وجود دارد که فردی که به روان‌شناس مراجعه می‌کند، دچار مشکل روانی جدی است، در حالی که عاقلانه این است که فرد پیشگیری کند و قبل از تبدیل مشکل به بحران، به مشاور مراجعه نماید.»
دکتر شاهمرادی با بیان اینکه مراجعه به مشاور نباید صرفاً به زمان بروز بحران‌های جدی محدود شود، تصریح کرد: بهره‌گیری از خدمات مشاوره‌ای می‌تواند به افراد کمک کند تا پیش از پیچیده‌شدن مشکلات، مسائل خود را بهتر بشناسند، مهارت‌های لازم برای مدیریت موقعیت‌های دشوار را بیاموزند و تصمیم‌های آگاهانه‌تری در زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی اتخاذ کنند.
تفاوت‌های فردی؛ مبنای ارائه خدمات روان‌شناختی
وی در ادامه، تفاوت‌های فردی را از موضوعات اساسی در ارائه خدمات روان‌شناختی دانست و بر ضرورت پرهیز از تجویز راهکارهای یکسان برای همه افراد تأکید کرد.
رئیس مرکز مشاوره دانشگاه تهران در این زمینه گفت: «ما نمی‌توانیم یک نسخه یکسان برای همه افراد تجویز کنیم. بسیاری از مشکلات افراد ریشه در عدم توجه به تفاوت‌های فردی خود و مقایسه با دیگران دارد.»
وی افزود: شناخت ویژگی‌های شخصیتی، شرایط زندگی، توانمندی‌ها، نیازها و موقعیت اجتماعی هر فرد، از جمله عواملی است که باید در فرایند مشاوره و درمان مورد توجه قرار گیرد. بی‌توجهی به این تفاوت‌ها و مقایسه مداوم خود با دیگران می‌تواند زمینه‌ساز نارضایتی، کاهش اعتمادبه‌نفس و بروز برخی مشکلات روان‌شناختی شود.
دکتر شاهمرادی با تأکید بر ضرورت توجه به ویژگی‌های منحصربه‌فرد هر فرد خاطرنشان کرد: خدمات روان‌شناختی زمانی اثربخشی بیشتری خواهند داشت که متناسب با شرایط و نیازهای مراجعان ارائه شوند.
سبک زندگی سالم؛ گامی اساسی در ارتقای سلامت روان
دانشیار دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران در بخش دیگری از سخنان خود، به اهمیت سبک زندگی در حفظ و ارتقای سلامت روان پرداخت و با اشاره به توجه سازمان جهانی بهداشت به این موضوع اظهار کرد: «سازمان بهداشت جهانی تأکید زیادی بر لایف‌استایل یا سبک زندگی دارد. بسیاری از افراد سبک زندگی بیمارپرور دارند. تغذیه نامناسب، کم‌خوابی، عدم ورزش و فقدان تفریح، همگی زمینه‌ساز مشکلات روان‌شناختی هستند.»
وی با تأکید بر ارتباط میان عادت‌های روزمره و سلامت روان، خاطرنشان کرد: توجه به تغذیه مناسب، خواب کافی، فعالیت بدنی منظم و اختصاص زمان به تفریح و فعالیت‌های نشاط‌آور، از جمله اقداماتی است که می‌تواند در بهبود کیفیت زندگی و حفظ سلامت روان مؤثر باشد.
وی همچنین بر اهمیت بازنگری در عادت‌های روزمره و اصلاح الگوهای ناسالم زندگی تأکید کرد و این موضوع را یکی از زمینه‌های مهم پیشگیری از مشکلات روان‌شناختی دانست.
تأکید بر رویکرد سیستمی و خانواده‌محور در درمان
رئیس مرکز مشاوره دانشگاه تهران در ادامه، با اشاره به نقش خانواده و محیط زندگی در شکل‌گیری و تداوم مشکلات روان‌شناختی، بر ضرورت بهره‌گیری از رویکردهای سیستمی و خانواده‌محور در فرایند درمان تأکید کرد.
وی اظهار داشت: «اگر ما خانواده و فضای سیستمی که فرد در آن زندگی می‌کند را نبینیم، درمان ما کوتاه‌مدت و در بسیاری از موارد با شکست مواجه خواهد شد. بسیاری از افراد، بیمار پنهان هستند و بیماری آشکار در واقع نشانه‌ای از اختلال در منظومه خانواده است.»
دکتر شاهمرادی با بیان اینکه مشکلات روان‌شناختی افراد را نمی‌توان همواره جدا از روابط و شرایط محیطی آنان بررسی کرد، بر اهمیت شناخت الگوهای ارتباطی خانواده، تعاملات میان اعضا و شرایط حاکم بر محیط زندگی تأکید کرد.
به گفته وی، توجه به این عوامل می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر زمینه‌های بروز مشکلات و انتخاب راهکارهای درمانی متناسب کمک کند و زمینه دستیابی به نتایج پایدارتر در فرایند مشاوره و درمان را فراهم آورد.
هشدار درباره گسترش روان‌شناسی زرد و توصیه‌های غیرعلمی
دکتر شاهمرادی در بخش دیگری از سخنان خود، با انتقاد از گسترش محتوای موسوم به روان‌شناسی زرد و رواج توصیه‌های غیرعلمی در برخی کتاب‌های انگیزشی و رسانه‌ها، بر ضرورت ارتقای سواد روان‌شناختی جامعه و مراجعه به منابع معتبر علمی تأکید کرد.
وی در این زمینه گفت: «متأسفانه شاهد رشد روان‌شناسی زرد در جامعه هستیم. کتاب‌هایی که توصیه می‌کنند افراد سمی را از زندگی حذف کنید، بدون در نظر گرفتن پیچیدگی‌های روابط انسانی، می‌توانند آسیب‌های جدی وارد کنند.»
وی با اشاره به پیچیدگی روابط انسانی تصریح کرد: توصیه‌های کلی و ساده‌انگارانه، بدون در نظر گرفتن شرایط فردی، خانوادگی و اجتماعی افراد، ممکن است به برداشت‌های نادرست از روابط بین‌فردی و اتخاذ تصمیم‌های نامناسب منجر شود.
رئیس مرکز مشاوره دانشگاه تهران همچنین بر اهمیت تفکیک مطالب علمی و مبتنی بر شواهد از توصیه‌های غیرتخصصی تأکید کرد و آگاهی‌بخشی عمومی در این زمینه را از ضرورت‌های ارتقای سلامت روان جامعه دانست.
پیشگیری و آموزش مهارت‌های ارتباطی؛ راهکاری برای تحکیم خانواده
وی در ادامه سخنان خود، با تأکید بر تقدم پیشگیری بر درمان، به اهمیت آموزش مهارت‌های ارتباطی در زندگی مشترک پرداخت و اظهار کرد: «بسیاری از زوج‌ها به طور میانگین ۵ سال پس از بروز مشکل، تازه به مشاور مراجعه می‌کنند. اگر افراد در سال‌های اول زندگی مشترک یا دوران عقد، مهارت‌های ارتباطی را آموزش ببینند، بسیاری از طلاق‌ها قابل پیشگیری خواهد بود.»
دکتر شاهمرادی با تأکید بر اهمیت آموزش پیش از ازدواج و در سال‌های نخست زندگی مشترک، خاطرنشان کرد: آشنایی با مهارت‌های گفت‌وگو، حل تعارض، مدیریت اختلاف‌نظرها و شناخت متقابل زوجین می‌تواند در پیشگیری از تشدید مشکلات خانوادگی نقش مؤثری داشته باشد.
وی افزود: تقویت فرهنگ مراجعه به مشاور در مراحل اولیه بروز اختلافات و فراهم‌کردن زمینه دسترسی به خدمات تخصصی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به بهبود روابط زوجین و افزایش پایداری خانواده کمک کند.
آغاز به کار رسمی مرکز مشاوره دانشگاه ادیان و مذاهب
در ابتدای این نشست، دکتر عیوضی، مسئول مرکز مشاوره دانشگاه ادیان و مذاهب، از تأسیس و آغاز به کار رسمی این مرکز خبر داد و به تشریح ضرورت راه‌اندازی آن، اهداف و برنامه‌های پیش‌بینی‌شده پرداخت.
وی با اشاره به نیازهای موجود در محیط دانشگاه و ضرورت توسعه خدمات مشاوره‌ای اظهار کرد: «پروژه تأسیس مرکز مشاوره با توجه به نیاز و ضرورت موجود و درخواست‌های مکرر سازمان امور دانشجویان وزارت علوم و تقاضای دانشجویان و کارکنان، با دستور اکید ریاست محترم دانشگاه آغاز شد و در کمتر از دو ماه به تصویب هیئت‌رئیسه رسید.»
مسئول مرکز مشاوره دانشگاه ادیان و مذاهب با اشاره به ظرفیت‌های علمی و تخصصی دانشگاه، به‌ویژه در گروه روان‌شناسی، افزود: برنامه‌های این مرکز با هدف پاسخ‌گویی به نیازهای مشاوره‌ای جامعه دانشگاهی و ارتقای توانمندی‌های علمی و حرفه‌ای دانشجویان طراحی شده است.
وی در تشریح مهم‌ترین برنامه‌های مرکز مشاوره دانشگاه ادیان و مذاهب گفت: ارائه خدمات مشاوره‌ای به دانشجویان، برگزاری کارگاه‌های تخصصی ویژه دانشجویان روان‌شناسی، فراهم‌کردن زمینه برگزاری دوره‌های کارورزی و سوپرویژن، برگزاری نشست‌های علمی و اجرای کارگاه‌های مهارت‌افزایی برای کارکنان و اعضای هیئت علمی، از جمله برنامه‌های پیش‌بینی‌شده این مرکز است.
دکتر عیوضی با تأکید بر اهمیت توسعه خدمات مشاوره‌ای در محیط دانشگاه، ابراز امیدواری کرد که فعالیت این مرکز بتواند زمینه بهره‌مندی بیشتر دانشجویان، اعضای هیئت علمی و کارکنان را از خدمات تخصصی مشاوره فراهم آورد و در ارتقای سلامت روان و بهبود کیفیت زندگی دانشگاهی مؤثر باشد.
وی در پایان، ضمن قدردانی از حضور دکتر سمیه شاهمرادی و بهره‌مندی از دیدگاه‌ها و سخنان تخصصی وی، از حمایت‌های حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر مصطفی جعفرطیاری، رئیس دانشگاه، معاونت فرهنگی و دانشجویی و تمامی همکاران و عوامل اجرایی در برگزاری این نشست تشکر کرد.
در پایان این نشست، آغاز به کار رسمی مرکز مشاوره دانشگاه ادیان و مذاهب اعلام شد. این مرکز با هدف ارائه خدمات مشاوره‌ای به دانشجویان، اعضای هیئت علمی و کارکنان دانشگاه فعالیت خود را آغاز کرده است.
برگزاری این نشست و راه‌اندازی مرکز مشاوره دانشگاه ادیان و مذاهب را می‌توان گامی در جهت افزایش آگاهی درباره اهمیت سلامت روان، ترویج فرهنگ مراجعه به متخصصان، توسعه آموزش‌های پیشگیرانه و تقویت خدمات مشاوره‌ای در محیط دانشگاه ارزیابی کرد؛ رویکردی که با بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و تخصصی دانشگاه و توجه به نیازهای روان‌شناختی جامعه دانشگاهی، می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای سلامت روان و بهبود کیفیت زندگی فردی و اجتماعی باشد.
این نشست در راستای گرامی‌داشت روز جهانی و هفته ملی سلامت روان برگزار شد و فرصتی برای تأکید بر اهمیت سلامت روان، بازخوانی ظرفیت‌های آموزه‌های اسلامی در زمینه مشاوره و توجه به نقش همکاری‌های میان‌رشته‌ای در پاسخ‌گویی به نیازهای روان‌شناختی جامعه فراهم آورد.
