ضرورت جنگ با پیمان شکنان
به گزارش روابط عمومی دانشگاه، دکتر محمدحسن محمدی مظفر، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب در یادداشتی با عنوان «ضرورت جنگ با پیمان شکنان» آورده است:
قرآن در سوره توبه، آیات 12 -15، چنین فرموده است: وَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ ۙ إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ.12 أَلَا تُقَاتِلُونَ قَوْمًا نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ وَهَمُّوا بِإِخْرَاجِ الرَّسُولِ وَهُمْ بَدَءُوكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ ۚ أَتَخْشَوْنَهُمْ ۚ فَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَوْهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ.13 قَاتِلُوهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ بِأَيْدِيكُمْ وَيُخْزِهِمْ وَيَنْصُرْكُمْ عَلَيْهِمْ وَيَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ.14 وَيُذْهِبْ غَيْظَ قُلُوبِهِمْ ۗ وَيَتُوبُ اللَّهُ عَلَىٰ مَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ.15
و اگر پیمانهایشان را پس از تعهدشان شکستند و در دین شما زبان به طعنه و عیبجویی گشودند، در این صورت با پیشوایان کفر بجنگید که آنان را [نسبت به پیمانهایشان] هیچ تعهدی نیست، باشد که [از طعنه زدن و پیمانشکنی] بازایستند. ۱۲ چرا و برای چه نمیجنگید؟ آن هم با گروهی که پیمانهای خود را شکستند، و عزمشان را بر بیرون کردن پیامبر از وطنش جزم کردند و هم آنان بودند که نخستین بار با شما جنگیدند، آیا از آنان میترسید؟! در صورتی که اگر مؤمن هستید، خدا سزاوارتر است که از او بترسید. ۱۳ با آنان بجنگید تا خدا آنان را به دست شما عذاب کند و رسوایشان نماید و شما را بر آنان پیروزی دهد و سینههای [پر سوز و غم] مردم مؤمن را شفا بخشد. ۱۴ و خشم دلهایشان را از میان ببرد؛ و خدا توبه هر کس را بخواهد میپذیرد؛ و خدا دانا و حکیم است.۱۵ (برگرفته از صفحه مربوط در دانشنامه اسلامی)
این آیات از جمله مواردی است که قرآن به بحث پیمانشکنی و چگونگی برخورد با پیمانشکنان، پرداخته است، و شاید برجستهترین و مربوطترین آیات در این موضوع باشد. در فرض شکستن پیمان ازسوی دشمنان، قرآن وظیفه مؤمنان را جنگ با سران کفر تعیین کرده است (فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ) و دلیلش را بیتعهدی آنان برشمرده است (إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ). این جنگ و مقاتله باید تا بازایستادن و خوددارشدن آنان از پیمانشکنی ادامه یابد (لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ). در آیه 13، قرآن مؤمنان را بر جنگ تحریص کرده و سه دلیل برای لزوم جنگ با پیمانشکنان برشمرده است: 1. اینکه پیمانشکنی کردهاند؛ 2. اینکه درصدد اخراج پیامبر بودهاند (که این دلیل در زمان ما، بر کشتن امام جامعه، قابل انطباق است)؛ 3. اینکه آنان بودند که نخست با شما درگیر شدند. قرآن مؤمنان را از ترس از دشمن برحذر داشته و تأکید میکند که نباید از دشمن ترسید، و مقتضای ایمان آن است که مؤمنان از خدا بترسند. همواره ممکن است که هیمنه و جلوه ظاهری و امکانات دشمنان، مؤمنان را دچار ترس کند و از مقابله با دشمن بازدارد، لذا قرآن در اینجا ترس از خدا را معلق بر ایمان کرده (إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ) تا روحیه مؤمنان را تقویت کند و ترس مؤمن را فقط از خدا شایسته بداند، نه از دشمن.
در آیه 14 و 15، دوباره مؤمنان را بر قتال با دشمنان امر کرده، و ثمراتی را بر این جنگ مرتب کرده است که عبارتند از: 1. خداوند به دست مؤمنان، دشمنان را عذاب می کند (يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ بِأَيْدِيكُمْ)؛ 2. خداوند دشمنان را خوار میکند (وَيُخْزِهِمْ)؛ 3. خداوند مؤمنان را بر دشمنان پیروز میکند (وَيَنْصُرْكُمْ عَلَيْهِمْ)؛ 4. خداوند سینههای مؤمنان را شفا میدهد (وَيَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ)؛ 5. خداوند خشمی که در دل مؤمنان ایجاد شده، را برطرف میکند (وَيُذْهِبْ غَيْظَ قُلُوبِهِمْ).
سپس میفرماید که خداوند توبه هر کسی را که بخواهد، می پذیرد، و خداوند علیم و حکیم است. بنابراین، این دستورات همه ناشی از علم و حکمت خداوند است و عمل به آنها کاملا با علم و حکمت سازگار است، و نمیتوان آن را خلاف حکمت و مصلحت تلقی کرد.
چنانکه مشاهده میکنیم، در این آیات، قرآن سه بار بر جنگ با دشمنانِ پیمانشکن، دستور داده است: 1. فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ؛ 2. أَلَا تُقَاتِلُونَ قَوْمًا …؛ 3. قَاتِلُوهُمْ … ؛ و پنج ثمره هم برای این جنگ برشمرده، و به مؤمنان وعده داده است؛ و وعده خداوند هم حق و تخلفناپذیر است. میتوان گفت که در این آیات قرآن بر “جنگ شرافتمندانه” تأکید کرده است، که هم دلایلش منطقی و معروف و معقول است، و هم ثمراتش به عزت و شرافت مؤمنان ختم می شود.
البته ضرورت جنگ با پیمان شکنان، از آیات دیگری هم قابل برداشت است (نظیر آیات 55-58 انفال)؛ ولی به نظر میرسد که همین آیات سوره توبه، به اندازه کافی صریح و گویا هست، و میتواند وظیفه جبهه حق در برابر جبهه باطل و عهدشکن را روشن کند.
در پایان از خداوند میخواهیم که ما را در فهم و عمل به وظیفه، هدایت و نصرت کند، و دربرابر ثبات ملت مؤمن و قهرمان ایران، و همه جبهههای مقاومت، وعدههای خود را تحقق بخشد و ثمرات این جنگ و ایستادگی دربرابر دشمنان پیمانشکن را، بر سرزمین و دلهای مؤمنان سرازیر فرماید، ان شاء الله.