به گزارش روابط عمومی دانشگاه، دومین جلسه از سلسله مباحث غدیرشناسی در دهه ولایت با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر حمیدرضا شریعتمداری، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار شد.
دکتر شریعتمداری در سخنرانی خود با موضوع «غدیر و انسجام اسلامی» با اشاره به چالش‌های عمیقی که بر عرصه تبلیغ و رفتارهای دینی، سایه انداخته، گفت: ریشه بسیاری از آسیب‌های فکری و اجتماعیِ امروزِ ما را باید در ایجاد دوگانگی‌های ساختگی و نادرست میان مفاهیمی جست که ذاتاً در کنار هم معنا می‌یابند.
وی تاکید کرد؛ متأسفانه گاهی در ذهن و عملمان، دین و دنیا را در برابر یکدیگر می‌گذاریم، گویی دیندار واقعی کسی است که از زندگی مادی و آبادانی جهان روی برگرداند، در حالی که دین اسلام برای اعتلای انسان و تعالی همین دنیا آمده است. همچنین گاه علم و دین را چنان از هم جدا وانمود می‌کنیم که انگار خرد و ایمان در دو مسیر متفاوت حرکت می‌کنند، غافل از اینکه دین بر پایه خردورزی و استدلال بنا شده است. گاهی میان دموکراسی و دینداری چنان تقابل می‌سازیم که گویی دین مخالف هرگونه مردم‌سالاری است، حال آنکه در مکتب اهل‌بیت (علیهم السلام)، کرامت انسانی و نقش مردم در تعیین سرنوشت همواره لحاظ شده است. در شمار این دوگانگی‌های ادعایی، فراوان دیده می‌شود که میان تشیع‌ورزی و تقریب مذاهب نیز دوگانگی را القا می‌کنند، گویا اگر کسی شیعه‌ای معتقد باشد، ناچار باید بین خودش و دیگر مذاهب اسلامی، دیوارهایی غیرقابل‌عبور بکشد.
وی با بیان اینکه این دوگانگی‌های کاذب، از مغالطات فکری و گاهی ابزارهای سیاسی دشمنانِ هم وحدت و هم مذهب است و راه برون‌رفت از این بن‌بست‌ها، بازگشت به روح غدیر است، گفت: همزیستیِ مؤمنانه و برادرانه در عین حفظ حقایق، وفاق با حفظ هویت‌ها و مرزبندی‌ها نقشه‌ی راهی است که امت اسلامی را از تفرقه و انفعال نجات داده، در برابر توطئه‌های دشمنان، یکپارچه و مقاوم می‌سازد.
عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب اضافه کرد؛ ترویج غدیر در روزگار ما، نوعی مقاومت در برابر این دوگانه‌های دروغین است، مشروط به آنکه حساسیت‌ها را در نظر داشته باشیم، یعنی نشان‌دادن چهره‌ای از تشیع که هم متعهد به امامت است، هم ذهن و دلش را به آغوش امت اسلامی بازمی‌کند، همانطورکه درعین دین‌داری، هم به علم ارج می‌نهد، هم دنیای مردم را آباد می‌کند و هم به آزادی‌های پذیرفته‌شده‌ی آنان احترام می‌گذارد.
وی با تأکید بر اینکه اسلام راستین، دین اعتدال و توازن میان این دوگانه‌هاست، گفت: اساساً امامتی که ما می‌فهمیم و غدیری که ما می‌شناسیم، برای حفظ انسجام امت اسلامی طراحی شده‌اند.
دکتر شریعتمداری با اشاره به نقش و کارکرد امامت در جلوگیری از تفرقه، بر اساس فرموده‌ی صدیقه‌ی کبری (سلام‌الله علیها) که امامت را «نظاماً للملة و أماناً من الفُرقة» معرفی کردند و نیز فرموده‌ی امام رضا (ع) که امامت را «زِمام الدین و نِظام المسلمین» خواندند، اظهار داشت: به نظر ما، این نظام خلافتِ پساپیامبر و سپس نظام سلطنت و مُلک عَضوض بود که انسجام اسلامی را متزلزل ساختند؛ نظامی که امام‌محور نباشد، با تکثرها کنار نمی‌آید، به‌جای اقناع، تحمیل را در دستور کار قرار می‌دهد و یقین را که پایه‌ی انسجام است، متزلزل می‌سازد، درحالی که امامان “عمادالیقین” و مایه‌ی نظام‌المسلمین هستند.

وی در ادامه بیان کرد؛ امامت در اصل و اساس، بر مبنای نص، عدل و علم الهی طراحی شده است تا امت اسلامی را از پراکندگی و تنازع نجات دهد و درعین‌حال، اختلافات را به رسمیت بشناسد. در حقیقت، امامت نه تنها عامل وحدت فکری و سیاسی مسلمانان است، بلکه به سبب تبیین درست دین و هدایتگری مستمر، مانع از بروز فرقه‌های منحرف از اصل و اساس دین و چندپارگی در جامعه اسلامی می‌شود. بنابراین، بازگشت به نهاد اصیل امامت، راه برون‌رفت از تفرقه‌های تاریخی و بازسازی انسجام امت است.
وی افزود: ما باید ضمن پایبندی جدی به عقاید خود و تلاش برای تحقیق و ترویج معارف شیعی، عقلانیت و تدبیر را در همه فعالیت‌های شیعی، همچون همه شئون دینداری لحاظ کنیم. وقتی در روایاتِ ما فرمود‌ه‌اند که«خواب عاقل از عبادت و شب‌زنده‌داری جاهل بهتر است.»، یعنی در هر کنش دینی و غیردینی، باید به مقتضای عقل و تدبیر عمل کنیم. در تبلیغ و ترویج غدیر، امامت و تشیع نیز باید تدبیر، مراعات فهم و ظرفیت مخاطبان و احترام به حساسیت‌های موجهِ نگرش‌های مخالف یا مختلف را سرلوحه‌ی فعالیت‌های خودمان قرار دهیم، همچنان‌که نباید تحت لوای تقریب و همگرایی، دریافت‌ها و التزامات مذهبیِ خودمان را کنار بگذاریم. ایجاد تعادل و توازن میان غدیرگستری و انسجام اسلامی هنر و مهارتی است که باید به آن، ملتفت و مجهز بشویم.

این استاد دانشگاه با اشاره به رویکرد مرحوم علامه امینی در کتاب الغدیر خاطرنشان کرد: علامه امینی زحمت عظیمی را در نگارش الغدیر متقبل شدند و با وجود برخی اختلاف نظرها در خصوص ادبیات و لحنِ این کتاب(که در مواردی با تذکر خیرخواهان اصلاح شد)، ایشان همواره بر ضرورت حفظ انسجام اسلامی تأکید داشتند. مرحوم شهید مطهری در مقاله «غدیر و وحدت اسلامی» با استناد به تصریحات و برخی مکاتبات علامه امینی، نشان داده‌اند که حفظ انسجام مسلمانان، دغدغه‌ی جدیِ نشان بوده است.
حجت‌الاسلام دکتر شریعتمداری در ادامه به مسئله «تولی و تبری» در فرهنگ شیعه اشاره کرد و گفت: درست است که یکی از ارکان تشیع، تبرّی و رفض است، تصریح کرد که تبرّی به معنای مرزگذاری است، نه اهانت و تحریک احساسات دیگران. ما در عین جدّیت در رویکرد ولایی و شیعی، نباید از کنار مسائل مهم جهان اسلام مانند جنایات علیه مردم مظلوم فلسطین بی‌تفاوت بگذریم. نمی‌توان یک شیعه بود اما نسبت به قتل عام صدها هزار انسان بی‌گناه بى‌تفاوت ماند.
وی در پایان با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب، شهید آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، تصریح کرد: ایشان با ارجاع به مقاله شهید مطهری درباره غدیر و وحدت اسلامی فرمودند که ممکن است برای برخی عجیب باشد که کسی دم از غدیر بزند و در عین حال داعیه‌دار وحدت و تقریب باشد، اما شهید مطهری با تکیه بر شواهدی از سخنان علامه امینی شواهدی نشان داده که دغدغه انسجام اسلامی همواره مورد اهتمام ایشان نیز بوده است. ما نیز در عین هواداری و بلکه پرچمداری تشیع، همواره مراقب انسجام امت اسلامی باشیم.
وی سخنان خود را اینگونه جمع‌بندی کرد: ما باید ضمن پایبندی جدی به عقاید خود و تلاش برای تحقیق و ترویج معارف شیعی، عقلانیت و تدبیر را در همه فعالیت‌های شیعی، همچون همه شئون دینداری لحاظ کنیم. وقتی در روایاتِ ما فرمود‌ه‌اند که«خواب عاقل از عبادت و شب‌زنده‌داری جاهل بهتر است.»، یعنی در هر کنش دینی و غیردینی، باید به مقتضای عقل و تدبیر عمل کنیم. در تبلیغ و ترویج غدیر، امامت و تشیع نیز باید تدبیر، مراعات فهم و ظرفیت مخاطبان و احترام به حساسیت‌های موجهِ نگرش‌های مخالف یا مختلف را سرلوحه‌ی فعالیت‌های خودمان قرار دهیم، همچنان‌که نباید تحت لوای تقریب و همگرایی، دریافت‌ها و التزامات مذهبیِ خودمان را کنار بگذاریم. ایجاد تعادل و توازن میان غدیرگستری و انسجام اسلامی هنر و مهارتی است که باید به آن، ملتفت و مجهز بشویم.