نشست بررسی آییننامه ارتقاء مرتبه علمی اعضای هیئت علمی برگزار شد
نشست بررسی آییننامه ارتقا مرتبه علمی و پاسخ به پرسشهای اعضای هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب با سخنرانی دکتر علیرضا حیدری برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه، نشست بررسی آییننامه ارتقا مرتبه علمی و پاسخ به پرسشهای اعضای هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب با سخنرانی دکتر علیرضا حیدری، معاون مرکز هیئتهای امناء و هیئتهای ممیزه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و با حضور جمعی از اعضای هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار شد.
دکتر حیدری با اشاره به آخرین وضعیت آییننامه جدید ارتقای اساتید (ویژه علوم انسانی و هنر) گفت: «پیشنویس این آییننامه توسط وزارت علوم و دانشگاه آزاد تهیه و به شورای عالی ارسال شده است. این پیشنهاد در تاریخ ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ برای بررسی به شورا رفته است.»
معاون مرکز هیئتهای امناء و هیئتهای ممیزه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری افزود: «فرایند تصویب این آییننامه باید در نهادهای مختلف شورا بررسی شود که امیدواریم تا پایان سال ۱۴۰۵ تصویب و ابلاغ گردد. این بار آییننامه ارتقا در حوزه علوم انسانی و هنر توسط شورای تحول علوم انسانی نوشته شده است؛ این اتفاقی مهم است، چراکه در گذشته اعضای علوم انسانی معترض بودند که آییننامه با “نگاه مهندسی” نوشته میشود.»
دکتر حیدری تأکید کرد: «سه سند اصلی در فرایند ارتقا شامل آییننامه ارتقا (سند اصلی)، شیوهنامه اجرایی و دستورالعمل تشکیل هیئت ممیزه و وظایف آن است. همچنین آییننامه استخدامی نیز به عنوان سند پشتیبان محسوب میشود. نکته مهم آنکه اگر کسی امروز درخواست ارتقا بدهد، همان آییننامه روز درخواست ملاک عمل است، حتی اگر بررسی پرونده چند ماه بعد انجام شود و در این فاصله آییننامه تغییر کرده باشد. اما دستورالعملهای اداری (مانند حد نصاب جلسات) بر اساس روز بررسی پرونده تعیین میشود.»
امتیازات پژوهشی و کیفیت پرونده ارتقا
دکتر حیدری در ادامه به سه مؤلفه اصلی پژوهشی شامل مقالات علمی-پژوهشی، کتاب و طرحهای تحقیقاتی اشاره کرد و گفت: «امتیاز، شرط ورود است، نه شرط کافی. مثلاً اگر آییننامه برای ارتقا به دانشیاری ۲۵ امتیاز از مقاله نیاز دارد، این فقط یک شرط لازم است، اما شرط اصلی برای موفقیت و کیفیت پرونده است که توسط هیئت ممیزه تشخیص داده میشود.»
وی با تأکید بر اینکه کیفیت مهمتر از کمیت است، افزود: «بهتر است با تعداد کمتر مقاله به امتیاز مورد نیاز برسید. پروندههایی موفقترند که آثار با امتیازهای درشت (مثلاً هر مقاله ۵ تا ۶ امتیاز) دارند، نه اینکه از کلی کار خرد و کوچک امتیاز جمع کرده باشند.» دکتر حیدری در مثال عینی تصریح کرد: «پروندهای با ۱۲۰ امتیاز حاصل از ۱۵ کار موفق بوده، اما پروندهای با ۷۰ تا ۸۰ امتیاز حاصل از ۷۰ تا ۸۰ کار کوچک موفق نبوده، زیرا اثری نداشته که بتوان به آن استناد کرد.»
نقش همکاری و تاریخ مستندات
دکتر حیدری درباره نقش همکاری در آثار هشدار داد: «اگر در مقالهای همکار هستید اما متقاضی اصلی شخص دیگری است، آن امتیاز به نفع شما کار نمیکند. باید سهم و نقش خودتان در هر اثر مشخص باشد.»
معاون مرکز هیئتهای امناء و هیئتهای ممیزه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری همچنین درباره تفاوت محاسبه فاصله زمانی گفت: «فاصله بین اخذ دکتری تا استخدام، در سرجمع محاسبه میشود اما در امتیاز وتویی (مثلاً ۲۵ امتیاز مقاله) نقشی ندارد. با این حال، پروندهای با ۳۰ امتیاز مقاله نسبت به پروندهای با ۴۰ امتیاز، ضعیفتر دیده میشود.»
هشدار مهم درباره تاریخ مستندات
دکتر حیدری با تأکید بر صحت مدارک گفت: «تمام مدارک پرونده باید پیش از تاریخ ثبت درخواست باشند. مثلاً اگر درخواست ۱۵ مهر ۱۴۰۴ ثبت شده، مقاله آبان ۱۴۰۴ یا کنفرانس آذر ۱۴۰۴ در آن پرونده جعلی به نظر میرسد و اثر روانی منفی روی هیئت ممیزه میگذارد. متأسفانه بعضاً در گروهها رودربایستی باعث میشود چنین اشتباهاتی رخ دهد.»
اهمیت چکلیست و تاریخ ثبت پرونده
دکتر حیدری با اشاره به ضرورت نظارت دقیق بر مستندات متقاضیان گفت: «کارشناسانی که پرونده را تحویل میگیرند باید یک چکلیست داشته باشند تا گزارشنامه علمی فرد را کنترل کنند. مثلاً اگر متقاضی ادعا کند در بند ۳-۱، ۱۷ عنوان مقاله دارد، کارشناس تیک میزند که ۱۷ مقاله تحویل داده شده است. همچنین چند جلد کتاب دارد، همه را یادداشت میکند. با این چکلیست، تمام اسناد کنترل میشود.»
وی افزود: «از آنجا که تاریخ ثبت پرونده بار مالی و حقوقی دارد، اگر ارتقای مرتبه فرد انجام شود – حتی اگر فرایند دو سال هم طول بکشد – تاریخ ارتقا، همان تاریخ ثبت پرونده محسوب میشود. بنابراین به هیچ عنوان نمیتوان سندی بعد از تاریخ ثبت پرونده را به آن اضافه کرد. این یک نکته شکلی بسیار مهم است.»
تمایز جدولهای امتیازبندی: آموزشی در برابر پژوهشی
دکتر حیدری با اشاره به جدول ۶-۱ و ۶-۲ آییننامه ارتقا تصریح کرد: «همه اعضای هیئت علمی یا آموزشی هستند یا پژوهشی. آنهایی که سمت پژوهشی ندارند، مشمول جدول ۶-۱ میشوند؛ اعضای پژوهشی نیز جدول ۶-۲ مربوط به خود را دارند. حداقل امتیازهای لازم در آییننامه مشخص شده است.»
وی به عنوان مثال برای جایگاه دانشیاری در مسیر آموزشی گفت: «حداقل ۱۰ امتیاز از فعالیتهای فرهنگی، حداقل امتیاز کیفیت آموزش ۱۶ از ۲۰، نظم و انضباط آموزشی ۵ از ۸ و مجموع ماده ۱ نیز معمولاً افراد وقتی موظفی خود را انجام میدهند، در این بندها به مشکلی برنمیخورند. در بخش پژوهش نیز حداقل ۲۵ امتیاز از مقاله علمی-پژوهشی، ۳۰ امتیاز از مقاله و کتاب و طرح، ۶۵ امتیاز از کل فعالیتهای پژوهشی و حداقل ۱۰ امتیاز از فعالیت اجرایی لازم است. مجموعاً نیز ۱۲۰ امتیاز نیاز است.»
شرط لازم در برابر شرط کافی
دکتر حیدری با تأکید بر اینکه این امتیازها تنها «شرط لازم» هستند نه «شرط کافی»، اظهار داشت: «اگر صرفاً با کسب این اعداد، پرونده ارتقا پذیرفته میشد، ما از خطای انسانی دور میشدیم و میتوانستیم نرمافزاری بنویسیم که دادهها را دریافت کند و خروجی آن دانشیاری یا استادی باشد. اما اینگونه نیست. شرط کافی، رأی اعضای هیئت ممیزه است.»
وی همچنین به سایر شروط الزامی اشاره کرد: «حداقل ۴ سال ماندگاری مستمر در مرتبه استادیاری، داشتن حداقل یک مقاله به زبان فارسی، داشتن حداقل سه مقاله علمی-پژوهشی که خود فرد نویسنده مسئول آن باشد، و راهنمایی ۴ پایاننامه کارشناسی ارشد در گروههایی که رشته متقاضی دارای تسهیلات تکمیلی است، از جمله شروط الزامی برای طرح پرونده محسوب میشود.»
اختیار هیئتهای ممیزه و تفاوتهای منطقهای
دکتر حیدری در ادامه به ماده ۵ آییننامه ارتقا اشاره کرد: «این ماده به هیئتهای ممیزه اختیار داده است که دانشگاههای دارای هیئت ممیزه مستقل، میتوانند شرایط خاصی را برای هیئت علمی خود تصویب کنند، به شرط آنکه آن شرایط به تصویب هیئت ممیزه مرکزی وزارت علوم و ابلاغ وزیر علوم برسد. این شرایط عملاً به منزله متمم آییننامه خواهد بود.»
وی علت این اختیار را چنین توضیح داد: «آییننامه ارتقا برای کل کشور نوشته شده است؛ از دانشگاه دریانوردی چابهار در جنوبیترین نقطه تا دانشگاه تبریز و فردوسی مشهد و دانشگاه صنعتی شریف. طبیعی است که دانشگاه صنعتی شریف میگوید ورودیهای من رتبههای دو رقمی هستند و ظرفیت پژوهشی من قابل مقایسه با دانشگاه دیگر نیست. اگر قرار باشد همه را یکسان دید، این اختیار به هیئتهای ممیزه داده شده است.»
شرط مجوز فعالیتهای خارج از سازمان
معاون مرکز هیئتهای امناء و هیئتهای ممیزه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری درباره فعالیتهای خارج از مؤسسه محل خدمت هشدار داد: «اصلی وجود دارد که هر فعالیتی خارج از مؤسسه محل خدمت باید با مجوز همان محل خدمت انجام شود. متأسفانه در جامعه ایرانی، بسیاری از افراد ابتدا کار را انجام میدهند و بعداً به خاطر رودربایستی مجوز میگیرند. اگر این مجوزها از ابتدا باشد، مشکلی نیست. ترجیحاً این موضوع برای مواردی است که در گروه خودشان دورهای دایر نیست.»
تفاوت امتیازهای مرتبه استادی
دکتر حیدری در پایان به تفاوت امتیازهای مرتبه استادی اشاره کرد: «در مرتبه استادی، امتیاز آموزشی-فرهنگی به همان صورت است، اما کیفیت تدریس حداقل ۱۷ است. تفاوت اصلی در پژوهش است: حداقل ۴۰ امتیاز از مقاله علمی-پژوهشی، مجموع ۵۵ امتیاز از مقاله، طرح و کتاب، و مجموع کل حدود ۸۵ امتیاز نیاز است. اما تأکید میکنم که در مرحله استادی، دیگر نباید با امتیاز صحبت کرد. یک استاد ممکن است با یک کار شاخص و وزین، قبای استادی به تن کند، در حالی که با هزار کار خرد و خورد، این اتفاق رقم نخواهد خورد.»
وی افزود: «در نزدیک به ۱۰۰ هیئت ممیزه در وزارت علوم، نگاه اعضا به پرونده ارتقای استادی و دانشیاری کاملاً متفاوت است. چرا؟ چون قرار است خروجی آن جلسه، مصوب شود که فرد در تخصص خود “مجتهد” شده و حرف برای گفتن داشته باشد. در برخی دانشگاهها حتی در مرتبه دانشیاری نیز این نگاه وجود دارد که پرونده نباید پراکنده باشد، بلکه باید وحدت موضوعی داشته باشد. تنوع کاری بدون تمرکز، بار منفی دارد و کار متمرکز و عمیق، بار مثبت.»
گفتنی است در ابتدای این جلسه، حجتالاسلام والمسلمین دکتر محمدرضا ملانوری، معاون آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه ادیان و مذاهب، به معرفی ساختار دانشگاه پرداخت و اعلام کرد: «دانشگاه ادیان و مذاهب از ۵ دانشکده و ۲۱ گروه علمی تشکیل شده است. این گروهها در مجموع ۱۱۹ عضو هیئت علمی دارند که از این تعداد، ۳ نفر استاد تمام و ۱۹ نفر دانشیار هستند و خوشبختانه در سال گذشته ۷ نفر از اساتید موفق به اخذ مرتبه دانشیاری شدهاند.»
دکتر ملانوری با اشاره به اهمیت ارتقای مرتبه علمی بهعنوان یکی از مهمترین مباحث در محیطهای دانشگاهی، هدف از برگزاری این نشست را آشنایی اساتید جوان (استادیاران) با نکات کاربردی و مؤثر در فرآیند ارتقا عنوان کرد.
نشست تخصصی بررسی آییننامه ارتقای اساتید در حالی به کار خود پایان داد که اعضای هیئت علمی حاضر در جلسه بر ضرورت برگزاری دورههای مشابه برای آشنایی دقیقتر با جزئیات شیوهنامه اجرایی و دستورالعمل هیئت ممیزه تأکید کردند.
