جنگ رمضان و فرصت طلایی معرفی مبانی اسلام سیاسیِ میانه‌رو در عرصه بین‌الملل

تاریخ انتشار:

مقایسه رویکردهای فکری، از جریان‌های اخوانی تا الگوهای حکمرانی معاصر، می‌تواند به فهم دقیق‌تر نسبت میان عقلانیت، اخلاق و سیاست در جهان اسلام کمک کند

به گزارش روابط عمومی دانشگاه، حجت‌الاسلام‌ والمسلمین سید علی بطحائی، عضو هئیت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب در یادداشتی با عنوان «جنگ رمضان و فرصت طلایی معرفی مبانی اسلام سیاسیِ میانه‌رو در عرصه بین‌الملل» آورده است:

 یکی از مشکلات اساسی در مطالعات اسلام سیاسی، یکسان‌انگاری همه جریان‌های اسلام‌گراست؛ به‌گونه‌ای که تفاوت میان گرایش‌های افراطی و جریان‌های عقل‌گرا و میانه‌رو کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

تحولات اخیر، از جمله آنچه از آن با عنوان «جنگ رمضان» یاد می‌شود، فرصتی برای بازشناسی و معرفی چارچوب نظری اسلام سیاسی معتدل فراهم کرده است. تجربه ایران با تکیه بر پشتوانه مردمی، نمونه‌ای از یک الگوی متفاوت است که می‌تواند در مطالعات بین‌المللی مورد توجه قرار گیرد.

 سه محور اصلی برای تقویت این گفتمان وجود دارد. نخست، خلأهای فلسفی و روش‌شناختی در پژوهش‌های موجود است. تمرکز بیش از حد بر موضوعات مناقشه‌برانگیز مانند جهاد یا احکام ظاهری، باعث شده مبانی عقلانی، تاریخی و اجتهادی اسلام سیاسی کمتر بررسی شود؛ در حالی که توجه به این لایه‌ها می‌تواند تمایز روشنی میان جریان‌های میانه‌رو و رادیکال ایجاد کند.

 دومین محور، ضرورت مطالعات تطبیقی میان اندیشمندان و جریان‌های مختلف اسلام‌گراست. مقایسه رویکردهای فکری، از جریان‌های اخوانی تا الگوهای حکمرانی معاصر، می‌تواند به فهم دقیق‌تر نسبت میان عقلانیت، اخلاق و سیاست در جهان اسلام کمک کند و زمینه‌ای برای گفت‌وگوی علمی بین‌المللی فراهم آورد.

 سومین محور، بر اهمیت طراحی مدل‌های نظری تأکید کرده و یکی از چالش‌های مهم جریان‌های اسلام‌گرا پس از ورود به عرصه قدرت است. تکیه بر مفاهیمی مانند عقلانیت دینی، مصلحت عمومی و اخلاق حکمرانی می‌تواند به ارائه الگوهای عملی و میان‌رشته‌ای برای اداره جوامع اسلامی منجر شود.

 ارائه منسجم و علمی از اسلام سیاسی میانه‌رو در سطح جهانی، نه‌تنها می‌تواند خلأهای موجود در ادبیات بین‌المللی را پر کند، بلکه تصویری دقیق‌تر از ظرفیت‌های عقلانی و آینده‌نگرانه اندیشه سیاسی اسلامی ارائه خواهد داد.