موضعگیری پاپ لئو چهاردهم مغتنم اما نباید انتظار تأثیر گذاری داشت
واتیکان در موارد مختلف مخالفت خود را با جنگ علیه ایران اعلام کرده و این موضعگیری، بهویژه در مقابل موضع جنگطلبانه مسیحیان صهیونیست آمریکا، ضروری است.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه به نقل از خبرگزاری رسا؛ معاون پژوهشی و عضو هیات علمی دانشگاه ادیان و مذاهب گفت: پاپ لئون چهاردهم در آستانه عید پاک بار دیگر از رهبران جهان خواست به جنگها خاتمه دهند؛ در حالی که این دعوت صلحطلبانه در برابر موضع جنگطلبانه آمریکا و رژیم صهیونیستی ضروری و ارزشمند است، اما جنگافروزان به دلیل پیروی از سیاستهای منفعتطلبانه، گوش به این هشدارهای اخلاقی نمیدهند.
اشاره: درست پنج روز پیش، پاپ لئو چهاردهم، رهبر کاتولیکهای جهان در سخنانی اعلام کرد که امیدوار است جنگ جاری علیه ایران پیش از عید پاک، که امسال در تاریخ پنجم آوریل (۱۶ فروردین) برگزار میشود، پایان یابد.
پاپ در آن سخنرانی افزود: «امید دارم دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا بهدنبال یافتن راهی برای خروج از این جنگ باشد.»
اما حالا درست در روز عید پاک، در پیام خود به همین مناسبت، دوباره از رهبران جهان خواست به جنگها خاتمه دهند داده و هرگونه طرحی برای قدرت، فتح و سلطه را کنار بگذارند.
قطعا رویکرد صلح طلبانه پاپ در برابر جنگ افروزان و خشونت طلبان بسیار شایسته و قابل تقدیر است ولی همچنان سئوالاتی جدی را در ذهن روشن نگه میدارد، اینکه:
۱. آیا این سخنان پاپ تأثیری هم در خاموش کردن شعلههای جنگ دارد؟
۲. چرا جنگ افروزان و حاکمان ستمگر جهان به سخنان پاپ گوش نمیکنند؟
۳. پاپ باید چه کند تا دعوت او به صلح و تلاشش برای برقراری عدالت و اخلاق در جامعه نتیجه بدهد؟
در ادامه پاسخهای دکتر احمدرضا مفتاح، معاون پژوهشی و عضو هیات علمی دانشگاه ادیان و مذاهب، در گفتوگو با خبرنگار گروه فرق و ادیان خبرگزاری رسا، را میخوانیم.
رسا: آیا این سخنان پاپ تأثیری هم در خاموش کردن شعلههای جنگ دارد؟
در مورد سخنان پاپ لئون چهاردهم که در تماس تلفنی با رئیس رژیم صهیونیستی خواهان پایان دادن به جنگ و پیگیری راهحلهای دیپلماتیک بود، باید عرض کنم:
اصل موضعگیری پاپ لئون چهاردهم در مخالفت با جنگ علیه ایران، مغتنم و ارزشمند است. واتیکان در موارد مختلف مخالفت خود را با جنگ علیه ایران اعلام کرده و این موضعگیری، بهویژه در مقابل موضع جنگطلبانه مسیحیان صهیونیست آمریکا، ضروری است چرا که پیشتر نیز اگست، وزیر جنگ آمریکا، گفته بود که سربازان آمریکا برای عیسی میجنگند. پاپ در پاسخ اعلام کرد که سلطه نظامی با راه عیسی کاملاً بیگانه است. همچنین در مقابل سخن آن وزیر جنگی که گفته بود «برای پیروزی نظامی در خاورمیانه به نام عیسی مسیح دعا کنید»، پاپ تأکید کرد که عیسی به دعای کسانی که به دنبال جنگ هستند، گوش نمیدهد.
این موضعگیریها بسیار ضروری است؛ اما آیا این سخنان در خاموش کردن شعلههای جنگ تأثیری دارند؟ به نظر میرسد که تأثیر چندانی ندارد.
چرا این موضعگیریها ضروری است؟
جریانی به نام «مسیحیان صهیونیست» در آمریکا، بر اساس باورهای خاص آخرالزمانی، خود را در جبهه خیر میدانند و دشمنانشان از جمله ایران اسلامی را جبهه شر تلقی کرده و وظیفه خود میدانند که از اسرائیل حمایت کنند.
اینگونه موضعگیریها از سوی پاپ ضروری است تا معلوم شود که آنان اقلیتی از جهان مسیحیت هستند که از جنایتهای اسرائیل حمایت میکنند.
رسا: چرا جنگ افروزان و حاکمان ستمگر جهان به سخنان پاپ گوش نمیکنند؟
بر اساس سیاست کلی جدایی دین از سیاست در غرب، نمیتوان انتظار داشت که حاکمان کشورهای غربی گوش به حرف رهبران دینی بدهند.
شاهد این مدعا آن است که پاپ به توصیههای اخلاقی خود ادامه میدهد، اما هیچیک از حاکمان – حتی کسانی که به ظاهر احترام میگذارند و روابط دیپلماتیک با واتیکان دارند – وظیفهای برای خود قائل نیستند که حرف شنوی داشته باشند.
بسیاری از روسای جمهور از جمله رئیسجمهور آمریکا، گاه به دیدار پاپ میروند و به ظاهر احترام میگذارند؛ اما این صرفاً به خاطر احترام به بیش از یک میلیارد کاتولیک در جهان است. آنان احترام ظاهری میزنند، اما هیچگونه تکلیف دینی برای خود قائل نیستند.
بهویژه وقتی صحبت از ریاستجمهوری ایالات متحده آمریکا میشود، باید گفت که اگرچه برخی افراد مثل ترامپ روحیه قلدرمآبانه دارند، اما در اصل اینها تابع سیاستگذاریهای کلان احزاب خود هستند و نمیتوان گفت که ترامپ آدم دینداری است. اما به هر حال مسیحیان اوانجلیک یا همان مسیحیان صهیونیست آمریکا، از ترامپ حمایت میکنند و او نیز برای خوشخدمتی به آنان، اقداماتی انجام داده که مهمترین آن، تسلیم شدن در برابر توطئههای نتانیاهو و اقدام علیه جنگ با ایران بوده است.
نه تنها کسی مثل ترامپ که خود را وابسته به جریان مسیحیان صهیونیست میداند، بلکه حتی رئیسجمهور قبلی آمریکا، جو بایدن، که کاتولیک بود، حرفشنوی چندانی از پاپ نداشت.
به عنوان مثال، میدانید که سقط جنین در مسیحیت جایز نیست و کاتولیکها نیز سقط جنین را از نظر پاپ مردود میدانند؛ اما بایدن چون به حزب دموکرات آمریکا تعلق داشت و این حزب پذیرفته که افراد آزادند در این مورد تصمیم بگیرند، الزامی به رعایت قانون دین مسیحیت ندانست. این یعنی که به هر حال، حتی اگر احترامی هم برای پاپ قایل باشند، حرفشنوی ندارند.
بنابراین، جنگافروزان و حاکمان ستمگری مثل رئیسجمهور آمریکا، بیش از هر چیزی به دنبال سیاستهای منفعتطلبانه خود هستند. حالا صرفنظر از اینکه ترامپ دیوانهای است که علاوه بر منفعتطلبی بازاری، قلدری هم میکند، وقتی اینها دست به دست هم میدهند، دیگر جایی برای حرفشنوی از پاپ باقی نمیماند.
رسا: پاپ باید چه کند تا دعوت او به صلح و تلاشش برای برقراری عدالت و اخلاق در جامعه نتیجه بدهد؟
واقعیت این است که واتیکان نقش چندانی در مسائل سیاسی جهان ندارد. واتیکان اگرچه در مباحثی مثل عدالت اجتماعی در دورههای اخیر نظریهپردازی کرده و از عدالت اجتماعی، صلح، همزیستی مسالمتآمیز و محبت سخن میگوید، اما هیچ سازوکار اجرایی ندارد. واتیکان نمیخواهد خود را خیلی درگیر سیاستهای جهانی کند.
به همین خاطر، صرفاً میتواند به توصیههای اخلاقی خود در مورد عدالت اجتماعی، صلح، همزیستی مسالمتآمیز و محبت اکتفا کند. متأسفانه، حداقل در زمان کنونی و با سیاستهای فعلی، کار چندانی از عهده آنان برنمیآید.
گرچه همین موضعگیریها در محکومیت جنگ و محکومیت جنایت و ظلم و ستمی که رژیم اشغالگر قدس و آمریکا انجام میدهند، مغتنم و ارزشمند است.