در ادامه سلسله جلسات تفسیر نهج‌البلاغه، خطبه سوم معروف به «شقشقیه» مورد بررسی قرار گرفت. در این خطبه، امیرالمؤمنین علی(ع) به بیان وقایع تاریخی پس از رحلت پیامبر(ص) و نحوه به قدرت رسیدن سه خلیفه اول می‌پردازد. ایشان با زبانی شیوا و پراز تصاویر ادبی بلند، وضعیت پذیرش خلافت توسط خویش را توصیف می‌کنند.

تشبیه هجوم مردم به «یال کفتار»
حضرت در توصیف هجوم مردم برای بیعت، آنان را همچون «یال کفتار» می‌دانند؛ تشبیهی که از کثرت و شتاب مردم حکایت دارد. در این ازدحام، چنان فشاری به حضرت وارد آمد که بنابر برخی تفاسیر، حتی لباس ایشان از دو سو شکافته شد و فرزندانشان حسنین(ع) نیز در میان جمعیت قرار گرفتند. برخی شارحان مانند ابن‌میثم بحرانی، «حسنان» را به معنای شست‌های پا دانسته‌اند که از فشار جمعیت مجروح شد.

دسته‌بندی سه‌گانه مخالفان پس از خلافت
امیرالمؤمنین(ع) پس از قبول خلافت، با سه گروه مواجه شدند:
۱. ناکسین: پیمان‌شکنانی که بیعت خود را شکستند.
۲. مارقین: کسانی که علاوه بر شکستن بیعت، به رویارویی و خروج علیه حضرت پرداختند.
۳. قاسطین: ستمگرانی که در ظاهر در جمع یاران بودند، اما با تحمیل تصمیم‌های نادرست (مانند جریان حکمیت)، ضربه‌های سختی بر پیکره حکومت علوی وارد کردند.
نکته قابل تأمل در تفسیر این بخش، تأکید بر این است که بزرگ‌ترین آسیب‌ها از ناحیه «دشمنان داخلی و خودی‌های عهدشکن» بر امام وارد آمد.

گذری بر خاطرات زندگی پیش از انقلاب
در ادامه، راوی با بیان خاطره‌ای شخصی از زندگی در روستایی نزدیک شهرضا، تصویری عینی از محرومیت‌های پیش از انقلاب ارائه می‌دهد. در اواخر دهه ۵۰، روستایی با حدود ۱۵۰ خانواده فاقد کوچک‌ترین امکانات اولیه بود:

• آب آشامیدنی از جوی آلوده و مشترک با شست‌وشوی لباس و حتی اموات تأمین می‌شد.

• برق، جاده آسفالت، وسیله نقلیه و درمانگاه وجود نداشت.

• دانش‌آموزان برای تحصیل در مقطع راهنمایی، شبانه پیاده مسیر روستا تا شهر را طی می‌کردند.

• حتی حمام عمومی روستا نیز غیرقابل استفاده بود.
  جالب آنکه برخی روستاییان در آن فضای محروم، همچنان از نظام پادشاهی دفاع می‌کردند.

تحول روستا در پرتو انقلاب اسلامی
امروز همان روستا نمونه‌ای از پیشرفت و آبادانی است:

• بلوارهای زیبا، درختکاری گسترده، فروشگاه‌های مجهز و درمانگاه فعال.

• آب لوله‌کشی، برق، گاز، جاده آسفالت و دسترسی به اینترنت.

• مدرسه، مسجد مجلل و خانه‌های ویلایی با امکانات کامل.

• تعداد زیادی خودروی شخصی و حتی ماشین‌های سنگین در تملک اهالی.
  این دگرگونی، نشانه‌ای عینی از خدمت‌رسانی نظام جمهوری اسلامی به مناطق محروم است.

جمع‌بندی: پیوند خطبه و تجربه زیسته
تأمل در خطبه شقشقیه و خاطرات پیش و پس از انقلاب، دو نکته اساسی را برجسته می‌کند:
۱. همان‌گونه که امیرالمؤمنین(ع) از شکست عهد داخلی‌ها رنج برد، حفظ انقلاب نیز در گرو وفاداری به پیمان‌های جمعی و هوشیاری نسبت به آسیب‌های درونی است.
۲. با وجود همه کم‌بودها و نقدها، دستاوردهای انقلاب اسلامی در عمر کوتاه آن، به ویژه در محرومیت‌زدایی، غیرقابل انکار است.
قدردانی از این دستاوردها و حراست از آرمان‌های انقلاب، وظیفه‌ای همگانی است.

در پایان، دعا شد که خداوند به برکت صلوات بر محمد و آل محمد، این نظام را تا ظهور امام عصر(عج) حفظ کند و مقام رهبری انقلاب را به عنوان عمود خیمه اسلام، پایدار بدارد.