به گزارش روابط عمومی دانشگاه، به همت معاونت پژوهشی دانشگاه ادیان و مذاهب، کرسی علمی ترویجی با موضوع «سواد رسانه‌ای و پیشگیری از اعتیاد سایبری (نوموفوبیا)» با ارائه دکتر فائزه فرهودی عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب و با نقد دکتر هاتف پوررشیدی عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار شد.

در ابتدای نشست و پس از بیان مسئله توسط دبیر علمی این جلسه، دکتر وحیده نعیم‌آبادی عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب، دکتر فائزه فرهودی با طرح کلیاتی درباره زیست‌جهان دیجیتال معاصر، به پیچیدگی‌های پدیدآمده در تقاطع فناوری، روان‌شناسی و علوم ارتباطات اشاره کرد.

وی گفت: گسترش فناوری‌های دیجیتال، علاوه بر فرصت‌های ارتباطی، آموزشی و فرهنگی، پیامدهایی چندلایه در سطوح فردی، اجتماعی و ارتباطی به همراه داشته است؛ پیامدهایی که در قالب پدیده‌هایی همچون آزار مجازی، شکل‌گیری اتاق‌های پژواک، کاهش مسئولیت‌پذیری اجتماعی و سایر چالش‌های نوپدید ارتباطی قابل مشاهده‌اند.

عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب ادامه داد: تمرکز اصلی این کرسی بر تلفن‌های همراه هوشمند به‌عنوان یکی از فراگیرترین ابزارهای زیست دیجیتال است؛ ابزارهایی که از یک وسیله صرفاً ارتباطی فراتر رفته و به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی روزمره انسان معاصر تبدیل شده‌اند. در این چارچوب، دو رویکرد نظری مورد توجه قرار می‌گیرد: از یک‌سو مفهوم نوموفوبیا و اعتیاد به رسانه‌های دیجیتال در ادبیات روان‌شناسی، و از سوی دیگر رویکرد سواد رسانه‌ای با تأکید بر ابعاد شناختی، تحلیلی و انتقادی مواجهه با رسانه‌ها.

دکتر فرهودی در ادامه، پژوهش خود با عنوان «رابطه سواد رسانه‌ای والدین و اعتیاد به رسانه‌های دیجیتال در دانش‌آموزان متوسطه دختر استان قم» را معرفی کرد. این پژوهش با روش کمی–پیمایشی و بر اساس نظریه سواد رسانه‌ای جیمز پاتر و چارچوب مفهومی اعتیاد اینترنتی کارل یانگ انجام شده است.

وی افزود: یافته‌های پژوهش نشان داد که بین تمامی ابعاد چهارگانه سواد رسانه‌ای والدین (شناختی، عاطفی، زیبایی‌شناختی و اخلاقی) و میزان اعتیاد دیجیتال فرزندان، رابطه‌ای منفی و معنادار وجود دارد. در این میان، بعد اخلاقی سواد رسانه‌ای والدین بیشترین تأثیر را در کاهش اعتیاد دیجیتال دانش‌آموزان نشان داده و همچنین سطح تحصیلات والدین نسبت به سن آنان، ارتباط قوی‌تری با کاهش اعتیاد رسانه‌ای فرزندان داشته است.

دکتر فائزه فرهودی بر اساس نتایج این پژوهش تأکید کرد: توانمندسازی والدین در حوزه سواد رسانه‌ای، به‌ویژه در ابعاد اخلاقی و انتقادی، می‌تواند به‌عنوان یک راهبرد پیشگیرانه مؤثر در مواجهه با اعتیاد رسانه‌ای کودکان و نوجوانان مورد توجه سیاست‌گذاران آموزشی و فرهنگی قرار گیرد. در عین حال، محدودیت‌های پژوهش از جمله تمرکز بر یک استان و یک گروه جنسیتی خاص، لزوم احتیاط در تعمیم نتایج و ضرورت انجام مطالعات تکمیلی در سایر بافت‌های اجتماعی را یادآور شد.

در بخش نقد، دکتر هاتف پوررشیدی با اشاره به انتشار این مقاله در یک مجله علمی معتبر، نقدی به روش‌شناسی یا اعتبار علمی پژوهش وارد ندانست، اما بحث را به سطحی کلان‌تر سوق داد.

وی با تأکید بر شتاب تحولات فناورانه و پیچیدگی زیست‌جهان دیجیتال، خاطرنشان کرد: مواجهه با پدیده‌های دیجیتال نیازمند رویکردهایی پویا، زمینه‌مند و منعطف است و نمی‌توان نسخه‌ای واحد و فرازمانی برای حل این مسائل تجویز کرد.

در پایان این نشست، دکتر وحیده نعیم‌آبادی، با جمع‌بندی مباحث مطرح‌شده، بر ضرورت تداوم برگزاری چنین نشست‌هایی با هدف ارتقای تفکر انتقادی، خودتنظیمی و آگاهی شناختی در مواجهه با تحولات دیجیتال تأکید کرد.

وی همچنین با اشاره به مفهوم «جنگ شناختی»، تصریح کرد: ارتقای سواد رسانه‌ای هرچند ضروری است، اما به‌تنهایی کافی نیست و باید در کنار سایر رویکردهای ارتباطی، فرهنگی و سیاستی مورد توجه قرار گیرد.