ولادت با سعادت امام حسن عسگری صلوات الله و سلامه علیه
![](https://urd.ac.ir/wp-content/uploads/2023/10/1665808.jpg)
حضرت حسن بن علی بن محمد(ع) مشهور به امام حسن عسکری(ع) (۲۳۲-۲۶۰ق) یازدهمین امام شیعیان اثناعشری است که به مدت شش سال امامت را بر عهده داشت. او فرزند امام هادی(ع) و پدر امام مهدی(عج) است.
مشهورترین لقب وی، عسکری است که به اقامت اجباریاش در سامرا اشاره دارد. او در سامرا تحت مراقبت حکومت عباسی قرار داشت و برای فعالیتهایش با محدودیت روبهرو بود. امام عسکری(ع) از طریق نمایندگان خود و نیز از راه نامهنگاری با شیعیان ارتباط داشت. عثمان بن سعید، نخستین نایب خاص امام زمان(عج)، از نمایندگان خاص وی نیز به شمار میرفت.
امام حسن عسکری(ع) در ۸ ربیعالاول سال ۲۶۰ قمری، در ۲۸ سالگی در سامرا به شهادت رسید و در کنار مرقد پدرش دفن شد. مدفن آن دو به حرم عسکریین مشهور است و از زیارتگاههای شیعیان در عراق به شمار میآید.
نسب امام حسن عسکری(ع) با هشت واسطه به علی بن ابیطالب(ع) نخستین امام شیعیان میرسد.[۱] پدرش امام هادی(ع)، دهمین امام شیعیان اثناعشری است. به نقل از منابع شیعی، مادر بزرگوارشان حُدیث یا «حدیثه» نام داشت.[۲] در برخی از منابع نام او «سوسن»،[۳] «عسفان»[۴] و سلیل[۵] نیز ثبت شده است. امام عسکری(ع) برادری به نام جعفر داشت که به جعفر کذاب معروف است. او پس از شهادت امام عسکری(ع)، ادعای امامت کرد و با انکار تولد فرزندی برای او، به عنون تنها وارث او مدعی میراث آن حضرت شد.[۶] سید محمد و حسین دیگر برادران او بودهاند.[۷]
کنیهها و لقبهای امام حسن عسکری(ع)
لقبهای وی را هادی، نقی، زکی، رفیق و صامت ذکر کردهاند
. برخی از مورخان لقب «خالص» را هم گفتهاند.[۸] ابن الرضا نیز لقبی است که امام جواد(ع)، امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع) به آن شهرت یافتهاند.[۹] لقب «عسکری» نیز مشترک میان امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع)، است زیرا هر دو در شهر سامرا اقامت اجباری داشتند. «عسکر» عنوان غیرمشهوری برای سامرا بوده است.[۱۰] همچنین به خاطر اشتراک نام «حسن» میان ایشان و امام حسن مجتبی(ع)، ایشان را « حسن اخیر» نیز خواندهاند.[۱۱]
کنیه وی «ابومحمد» بود.[۱۲] در بعضی منابع کنیههای ابوالحسن،[۱۳] ابوالحجه،[۱۴] و ابوالقائم[۱۵] نیز به کار رفته است.
تولد: بیشتر منابع تولد ایشان را در مدینه دانستهاند[۱۶] با این حال از تولد او در سامرا نیز سخن رفته است.[۱۷] بیشتر منابع متقدم امامیه ولادت حضرت را در ربیعالثانی سال ۲۳۲ق دانستهند.[۱۸] در روایتی به نقل از امام حسن عسکری(ع) نیز همین تاریخ ذکر شده است.[۱۹] برخی دیگر از منابع امامیه و اهلسنت ولادت حضرت را در سال ۲۳۱ق نیز نوشتهاند.[۲۰] شیخ مفید در «مسارّ الشیعة» و «حدائق الریاض» ولادت امام را ۱۰ ربیعالثانی آورده است.[۲۱] در قرن ششم قمری این قول به حاشیه رفت و تولد حضرت در ۸ ربیعالثانی شهرت یافته است[۲۲] که قول مشهور نزد امامیه نیز هست
منابع.
سمعانی، الانساب، ۱۳۸۲ق، ج۹، ص۳۰۰.
کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۳؛ شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۴ق، ج۲، ص۳۱۳
ابن طلحه، مطالب السؤول، ۱۳۷۱ق، ج۲، ص۷۸؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ۱۳۸۳ق، ص۳۶۲
نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۵۵ق، ص۹۶.
حسین بن عبدالوهاب، عیون المعجزات، ۱۳۶۹ق، ص۱۲۳.
طبسی، حیاة الامام العسکری، ۱۳۸۲ق، ص۳۲۰-۳۲۴.
مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۱-۳۱۲.
ابن رستم طبری، دلائل الامامة، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۵.
ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.
ابن خلکان، وفیات الاعیان، ۱۹۷۱-۱۹۷۲م، ج۲، ص۹۵.
ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۶.
ابن رستم طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۴.
ابن رستم طبری، دلائل الإمامة، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۴
خزعلی، موسوعة الإمام العسکری(ع)، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۳۲.
خزعلی، موسوعة الإمام العسکری(ع)، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۳۲.
شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۴ق، ج۲، ص۳۱۳؛ شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۹۲.
ابن حاتم، الدر النظیم، مؤسسه النشر الاسلامی، ص۷۳۷.
نگاه کنید به نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۵۵ق، ص۹۵؛ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۳؛ شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۴ق، ج۲، ص۳۱۳
ابن رستم طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۳.
نگاه کنید به ابن ابیالثلج، «تاریخ الائمه» مجموعه نفیسه، ۱۳۹۶ق، ص۱۴؛ مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۵۸.
شیخ مفید، مسار الشیعه، ۱۴۱۴ق، ص۵۲؛ نگاه کنید به: ابن طاووس، الاقبال، ۱۳۷۶ش، ج۳، ص۱۴۹؛ شیخ طوسی، مصباح المجتهد، ۱۳۳۹ق، ص۷۹۲.
نگاه کنید به ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳؛ طبرسی، تاج الموالید، ۱۳۹۶ق، ص۵۷.