حضرت فاطمه(س)؛ معمار تربیت نسل اخلاق‌مدار
حضرت فاطمه(س) در بافت فرهنگی مردسالار و قبیله‌ای زمان خود، بدون داشتن محفل تدریس یا شاگردپروری رسمی، با زیست معرفتی و عملی خود در نقش مادر، همسر و دختر پیامبر(ص)، نسلی از انسان‌های شریف و اخلاقی را تربیت کرد و نشان داد که نقش مادری و همسرداری، نه محدودیت بلکه یکی از والاترین جلوه‌های موفقیت یک زن در تاریخ است.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه؛ حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر باقر طالبی دارابی عضو هیئت دانشگاه ادیان و مذاهب در گفت‌وگو با ایکنا از قم با تسلیت ایام سوگواری و شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) در پاسخ به اینکه چگونه می‌توان از مدل مدیریت خانواده آن حضرت برای بازتعریف مفهوم زن موفق در جوامع امروزی استفاده کرد، گفت: با توجه به زندگی کوتاه حضرت فاطمه(س) و تجربه زیسته مکی و مدنی ایشان و تجربه پنج بارداری، نمی‌توان از مادر بودن ایشان سخن نگفت. بانویی ۱۸ ساله با ۱۸ سال عمر و پنج فرزند که چهار فرزند که دو دختر و دو پسر را از ۱۱ تا ۱۷ سالگی بزرگ کرد.
وی بیان کرد: حضرت فاطمه زهرا(س) در بافت فرهنگی زمان خودش که بافتی خاص، قبیله‌ای و مردسالار بود، در کنار مردی بزرگ به نام حضرت علی(ع) و با الگوگیری از اسوه حسنه رسول‌الله(ص)، توانست با به تصویر کشیدن یک زندگی جمعی در قالب یک خانواده و در نقش مادر و همسر و دختر نبی، چنان عمل کند که نمونه‌ای از زنان موفق جهان تلقی شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب در پاسخ به اینکه آیا حضرت فاطمه زهرا(س) به تعلیم علم پرداخته است، افزود: اگر مقصود بیان معرفت دینی و شناخت اعتقادی باشد، پاسخ مثبت است، اما هیچ سند تاریخی وجود ندارد که آن حضرت محفل تدریس خانگی، در مسجد، یا در محافل عمومی داشته باشد. همچنین هیچ سندی نیست که ایشان برای تعلیم فرزندان خود کلاس درس گذاشته باشد. تاریخ چیزی درباره اینکه حضرت فاطمه(س) زنانی را به‌عنوان شاگرد پرورش داده باشد، ثبت نکرده است.
دکتر طالبی دارابی ادامه داد: اگر بافت زمانی و مکانی زیست آن حضرت را در نظر بگیریم، باید بگوییم حضرت فاطمه(س) در بافت فرهنگ زمانه و البته در بستر تعلیم و تربیت دینی و اخلاقی پدر و همسر، تجربه زیست معرفتی و عملی بسیار قدرتمندی داشته است. همین تجربه زیسته، شخصیت ایشان را به‌گونه‌ای ساخت که در درون خانواده به مادر و همسری تبدیل شد که حاصل این جایگاه، مجموعه‌ای از انسان‌های شریف و اخلاقی و الگو برای انسان و انسانیت بوده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب بیان کرد: تصور خانم و خانه‌دار و همسر بودن برای این بانوی بزرگ، تصور غلط نیست. اتفاقاً یکی از نقاط مثبت نگاه به شخصیت حضرت فاطمه زهرا(س) است. نقش مادری در تربیت فرزندان و ایفای نقش همسری در کشاکش حوادث و وقایع سیاسی ـ اجتماعی زمان حیات پدر و در دوران کوتاه پس از حیات رسول‌الله(ص)، نشان داده است که حضرت فاطمه(س) بزرگ‌زاده‌ای بزرگ‌منش بود که کنش‌های دینی، اجتماعی و سیاسی‌اش را بر دریافت‌های معرفت دینی محقق می‌کرد.
طالبی دارابی گفت: در تحلیل نقش مادری و همسرداری حضرت فاطمه(س) باید به این نکته توجه داشت که در دوران زندگی ایشان، نهاد خانواده در بافت قبیله‌ای آن عصر از اهمیت بسزایی برخوردار بود و به‌عنوان نخستین و تأثیرگذارترین نهاد در شکل‌گیری افکار، اندیشه و رفتار فرزندان ایفای نقش می‌کرد. نهاد خانواده در آن دوران از یک نظام سلسله‌مراتبی مردسالارانه تشکیل می‌شد که در آن جد پدری، پدر و فرزندان ذکور، تأثیر چشمگیری در قالب‌ریزی هویت خانوادگی داشتند.
وی بیان کرد: در چنین فضایی، یک دختر، بانو، همسر و مادر می‌کوشید به‌گونه‌ای حرکت کند که نشان دهد در درون بافت سلسله‌مراتبی قبیله، باور خانواده او چگونه جایگاه زن، مادر و همسر را ارتقا می‌بخشد؛ حضرت فاطمه(س) به‌گونه‌ای رفتار کرد که برای نخستین بار در آن بافت، یک زن اخلاقی، همسردار و خانواده‌دوست را به نمایش گذاشت، بدون آنکه بخواهد بر همسر خود اعمال نفوذ کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب گفت: نکته حائز اهمیت آن است که در آن بافت اجتماعی، زن یا هیچ جایگاهی نداشت و یا می‌کوشید نفوذ در ساختار اداره و مدیریت خانواده را از آن خود کند. اما حضرت فاطمه(س) با ترکیب تعادل، عقلانیت و تبعیت از ساختار فکری و اعتقادی اسلام، الگویی زنانه، مادرانه و همسرانه را پدید آورد که در آن، هم جایگاه زن ارتقا می‌یافت و هم ساختار خانواده حفظ می‌شد.