نقد و بررسي معنويت مصرفي (مطالعه موردي فنگ شويي)
به گزارش معاونت آموزشی و پژوهشی دانشکدهی ادیان و عرفان، روز سه شنبه مورخ 2 تیر 1405 در ساعت 12:30 در سالن حکیم دانشگاه ادیان و مذاهب جلسهی دفاع از پایاننامهی کارشناسیارشد با حضور اساتید راهنما و مشاور و هیأت داوران و جمعی از دانشجویان برگزار شد.
عنوان این پایاننامه ” نقد و بررسي معنويت مصرفي (مطالعه موردي فنگ شويي)” بود که با راهنمایی جناب آقای دکتر محمدمهدی علیمردی و مشاورهی جناب آقای دکتر سیدمحمد روحانی با تلاشهای پژوهشی و علمی سرکار خانم نرگس مهدوییکتا دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد در رشتهی اديان و عرفان گرایش جنبشهای نوپدید دینی نگارش شد.
در ادامه چکیدهی این پایاننامه جهت آشنایی کلی علاقمندان به محتوای این پایاننامه ارائه میگردد.
چکیدهی پایاننامه:
اين پژوهش با هدف تبيين و تحليل پديده «معنويت مصرفي» به عنوان يکي از صورتبنديهاي معنويت در عصر جديد، در بستر تاريخي-فرهنگي مدرنيته و پسامدرنيته انجام شده است. مسئله محوري، تحوّل معنويت از امري نهادي و جمعي به تجربهاي فردي، سيال و در نهايت مصرفي است که در پاسخ به خلأ معنا در جوامع مدرن شکل گرفته است. روش تحقيق، توصيفي تحليلي با رويکردي ميانرشتهاي (جامعهشناسي دين، مطالعات فرهنگي و مصرف) است و مطالعه موردي فنگشويي مدرن از طريق تحليل محتواي صفحات منتخب اينستاگرام انجام شده است. يافتهها نشان ميدهد که معنويت جديد با مؤلّفههايي چون فردگرايي، درونگرايي، سنتگريزي، التقاط، کلنگري و شبهجمعگرايي و … تعريف ميشود، امّا مصرفگرايي به عنوان برجستهترين مؤلّفه، آن را به کالايي در بازار فرهنگي بدل کرده است. در اين فرآيند، معنويت از يک تجربه قدسي به ابزاري براي موفقيت فردي، آرامش رواني و نمايش اجتماعي تبديل ميشود. مطالعه موردي فنگشويي مدرن بهوضوح بازتوليد اين منطق مصرفي را نشان ميدهد؛ جايي که يک سنّت فلسفي فرهنگي شرقي، ذيل گفتمان معنويت عصر جديد، به کالايي براي فروش «آرامش»، «ثروت» و «زيبايي» تقليل يافته و از طريق شبکههاي اجتماعي مانند اينستاگرام ترويج ميشود. اين پژوهش نتيجه ميگيرد که معنويت مصرفي، با اسير ساختن ذهن و روح در چرخه مصرف و ارائه بتوارههاي جديد، نه تنها خلأ معنايي عصر حاضر را پر نميکند، بلکه خود به بخشي از مشکل تبديل شده و شکلي نوين از «بتپرستي» را در قالب کالاهاي معنوي بازتوليد ميکند. اين پديده، عليرغم زمينه فرهنگي متفاوت، بهعنوان جرياني جهاني، امکان نفوذ به لايههايي از جوامعي مانند ايران را نيز دارد.
