به گزارش روابط عمومی دانشگاه، مجلس سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین (ع)، با حضور و سخنرانی حجت الاسلام والمسلمین دکتر امیر جوان‌آراسته، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار شد.

در این مراسم، دکتر امیر جوان آراسته، با تأکید بر جایگاه والای امام حسین (ع) به عنوان «مصباح الهدی و سفینه النجاة»، به تبیین ابعاد معرفتی و عاطفی قیام عاشورا پرداخت.

وی با اشاره به حدیث مشهور «الحسین مصباح الهدی و سفینه النجاة» که در منابع معتبری همچون عیون اخبار الرضا و کمال الدین شیخ صدوق نقل شده است، گفت: «این روایت، هرچند با عبارات مختلفی مانند “مصباح هدی” و “سفینه نجاة” ذکر شده، اما مضمون آن روشن است؛ امام حسین (ع) چراغ هدایت و کشتی نجات امت است».

دکتر جوان آراسته با نقد برخی برداشت‌های سطحی از این روایت، تصریح کرد: «نکره آمدن واژه‌ها در برخی نقل‌ها، تفاوت ماهوی ایجاد نمی‌کند و همه ائمه (ع) در اصل این ویژگی شریکند؛ اما شرایط بیرونی و اقتضائات زمانی سبب می‌شود که در هر عصری، یک یا چند صفت از ائمه برجسته‌تر جلوه کند. چنانکه در امیرالمؤمنین (ع) صفات شجاعت و عدالت، در امام باقر (ع) و امام صادق (ع) گسترش علم، و در امام حسین (ع) فداکاری و جان‌نثاری بیشتر به چشم می‌آید».

 امامت؛ حقیقتی یکسان با ظهورات متفاوت 

عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب با استناد به روایت پیامبر (ص) که «الحسن و الحسین ابناي إمامان قاما أو قعدا» (حسن و حسین، فرزندان من و امامان هستند چه قیام کنند و چه قعود)، تأکید کرد: «قیام و قعود در امامت تأثیری ندارد و این تنوع در رفتار، ناشی از مقتضیات زمانی است. همان‌گونه که در قرآن، همه آیات هم‌سطح نیستند و برخی از نظر محتوایی والاترند، اما همگی در اصل قرآن بودن یکسانند؛ ائمه نیز در اصل امامت هم‌ترازند، هرچند در فضیلت‌های فردی ممکن است تفاوت داشته باشند».

وی در ادامه به تفاوت عبادت‌های امیرالمؤمنین (ع) با دیگر ائمه اشاره کرد و گفت: «عبادت علی (ع) برای عالم دیگری است، اما این تفاوت به معنای برتری ذاتی در امامت نیست. ما نباید بگوییم یک امام از دیگری در امامت بالاتر یا پایین‌تر است؛ بلکه هر یک در جایگاه خود، کامل‌ترین تجلی امامت هستند».

 کشتی نجات و چراغ هدایت؛ ضرورتی برای درک تاریکی 

دکتر جوان آراسته با اشاره به مفهوم «سفینه النجاة» و «مصباح الهدی»، بیان کرد: «وقتی از کشتی نجات صحبت می‌کنیم، باید درک کنیم که در طوفان و غرقاب دنیا گرفتاریم. تا انسان در تاریکی نباشد، به دنبال چراغ نمی‌گردد. این درک تاریکی است که ما را به سوی چراغ هدایت و کشتی نجات می‌کشاند».

وی افزود: «امام حسین (ع) در شرایطی که دنیاطلبی و تجمل‌گرایی، جامعه را فرا گرفته بود، با قیام خود، این کشتی نجات را آشکارتر ساخت. در ایام محرم، دل‌ها آماده‌تر و عنایت اهل بیت (علیهم السلام) بیشتر است؛ اما باید مواظب باشیم که مانند پسر نوح، از کشتی بیرون نیفتیم و دست‌مان به دامان اهل بیت (علیهم السلام) برسد».

دکتر جوان آراسته، در ادامه به کیفیت و نوع عزاداری پرداخت و گفت: «عزاداری ما نباید فقط به گریه و اشک ختم شود؛ این گریه باید گریه‌ای پیش‌برنده باشد که ما را به معرفت برساند. اشک، دل را می‌شوید، آینه‌ی جان را صیقل می‌دهد و زمینه‌ساز پذیرش معارف الهی می‌شود. (آیینه شو وصال پری طلعتان طلب/جاروب کن تو خانه سپس مهمان طلب)، ما با توسل و گریه، خود را برای دریافت نور آماده می‌کنیم. این نور، همان نور قرآن و اهل بیت (علیهم السلام) است که در ظلمات دنیا، راه را نشان می‌دهد».

 ولایت؛ چتری گسترده بر سر همه 

عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب با اشاره به مفهوم ولایت، گفت: «ولایت، چتری است که همه را در بر می‌گیرد. همه ما باید بکوشیم تا خود را زیر این چتر قرار دهیم و از کشتی نجات اهل بیت (علیهم السلام) بهره‌مند شویم. کسی که از این کشتی فاصله گیرد، جز غرق شدن در دنیای متراکم، سرانجامی نخواهد داشت».

وی با بیان اینکه «هیچ زیبایی، قدرت و کمالی در عالم نیست مگر اینکه از رهگذر خاک سر کوی اهل بیت (ع) باشد»، افزود: «ما اگر دستمان به دامن اهل بیت نرسد، هیچ چیز نمی‌تواند ما را نجات دهد؛ این باور، حقیقتی است که در عمق جان ما باید نهادینه شود».

دکتر جوان آراسته در ادامه به تأثیر اشک و دل‌شکستگی در مراسم عاشورا پرداخت و گفت: «در کربلا، مصیبت‌ها آنچنان جان‌سوز است که دل‌ها می‌شکند و اشک‌ها جاری می‌شود. این دل‌شکستگی، پذیرش را آسان می‌کند؛ آینه‌ی جان از زنگار پاک می‌شود و قابلیت دریافت معارف الهی پیدا می‌کند».  گریه بر امام حسین (ع) گریه‌ای محض نیست؛ بلکه گریه‌ای است که انسان را به حرکت وا می‌دارد و نشان می‌دهد که در تاریکی به دنبال چراغ می‌گردد. این اشک‌ها، ما را به مصباح الهدی نزدیک‌تر می‌کند و نشانه‌ی ایمان ماست؛ آتشی که در دل‌ها افروخته می‌شود و هیچ کس نمی‌تواند آن را خاموش کند».

وی در بخشی از سخنان خود، به نقد روایت «سفینه الحسین» پرداخت و گفت: «این عبارت که “سفینه الحسین” به عنوان روایت نقل می‌شود، در منابع معتبر حدیثی وجود ندارد و ظاهراً از بیانات علما در مجالس حسینی گرفته شده است. هرچند مضمون آن صحیح است و همه ائمه کشتی نجات هستند، اما نباید آن را به عنوان روایت مستند به اهل بیت (ع) معرفی کرد».

استاد دانشگاه ادیان و مذاهب افزود: «در دانشنامه امام حسین (ع) و دیگر منابع، این روایت نیامده است؛ اما این نکته، از ارزش این تعبیر نمی‌کاهد، زیرا همه ائمه (ع) سفینه‌های نجات هستند و در عصر ما، امام حسین (ع) به دلیل ویژگی‌های قیام عاشورا، این وجه را برجسته‌تر نشان داده است».

وی در ادامه با توصیف لحظات ورود کاروان به کربلا، گفت: «وقتی کاروان به سرزمین کربلا رسید، حضرت سوال کرد: نام این سرزمین چیست؟ پس از شنیدن اسامی، فرمود: اینجا همان جاست که خون‌های ما ریخته می‌شود و کودکان ما در این سرزمین به شهادت می‌رسند».

دکتر جوان آراسته در پایان افزود: «عزاداری ما باید با معرفت همراه باشد. گریه، اشک، سوز دل و دل‌شکستگی، همه نشانه‌های ایمان ماست؛ اما اینها باید ما را به درک عمیق‌تری از امامت و ولایت برساند. ما باید بدانیم که در تاریکی‌های دنیا، تنها چراغ هدایت، اهل بیت (علیهم السلام) هستند و تنها کشتی نجات، همان سفینه‌ای است که پیامبر (ص) از آن سخن گفت».