دومین بازدید آموزشی_تخصصی از بخش روان بیمارستان نکویی
به همت و میزبانی انجمن روانشناسی دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار گردید
تاریخ انتشار:
«درمان، بدون دیدنِ انسانِ پشتِ نشانهها، نیمهتمام میماند»؛ شاید این جمله، نزدیکترین بیان برای بینشی باشد که دانشجویان در این بازدید به آن رسیدند؛ جایی که روانشناسی را نه در صفحات کتاب، بلکه در چهرهی بیماران، گفتوگوهای بالینی و فضای واقعی درمان تجربه کردند.
به همت و میزبانی انجمن روانشناسی دانشگاه ادیان و مذاهب، دومین بازدید آموزشی_تخصصی از بخش روان بیمارستان نکویی در تاریخ 12 خرداد 1405 برگزار گردید. در این برنامه، جمعی از دانشجویان کارشناسی ارشد روانشناسی دانشگاه ادیان و مذاهب، به همراه مهمانانی از دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری روانشناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، حضور داشتند. همچنین جناب آقای دکتر حجتاله صفری، ریاست محترم مرکز مشاورهی مأوا، دانشجویان را در این بازدید همراهی کردند.
1️⃣ در آغاز برنامه، سرکار خانم دکتر آلا قپانچی با معرفی بخش روان بیمارستان نکویی، تصویری روشن از تاریخچه، ظرفیتها، فرصتها و چالشهای این بخش ارائه کردند. آنچه در سخنان ایشان برجسته بود، همنشینی فضای درمانی و آموزشی در بیمارستان بود؛ فرصتی ارزشمند که باعث میشود دانشجویان، روانشناسی و روانپزشکی را در متن واقعی ارتباط با بیمار و تیم درمان تجربه کنند.
2️⃣ بخش اصلی بازدید، ورود به فضای بستری بود. دانشجویان خانم از بخش بستری بانوان و دانشجویان آقا از بخش بستری آقایان بازدید کردند. در هر بخش، پرستاران توضیحاتی دربارهی شرایط نگهداری بیماران، اتاقهای بستری، اتاق ایزوله، اتاق شوکدرمانی و فضاهای مرتبط با ورزش، فعالیتهای هنری و مهارتآموزی ارائه کردند.
این بخش از بازدید، تصویری ملموس از واقعیت درمان در بخش روان را پیش چشم دانشجویان قرار داد؛ واقعیتی که در آن، تیم درمان همزمان با مسائل دارویی، رفتاری، هیجانی، ایمنی، خانوادگی و مراقبتی بیماران روبهروست. در خلال این توضیحات، موضوعاتی مانند چالش بستری بیماران پرخطر، محدودیت نیروی انسانی و نیاز جدی به حضور پررنگتر روانشناسان نیز مورد توجه قرار گرفت.
اما شاید اثرگذارترین بخش بازدید در مواجهه با نیاز انسان به شنیدهشدن بود. دانشجویان در دو موقعیت، خلأ حضور روانشناس در بخش بستری را بهصورت ملموس احساس کردند.
📌 در یکی از موارد، یکی از بیماران بستری بخش بانوان، دختری جوان با نشانههایی از اضطراب شدید و حملات پنیک، نیاز آشکاری به گفتوگو و حمایت روانشناختی نشان میداد. از منظر علمی، حملات پنیک تنها یک تجربهی جسمانی یا دارویی نیستند؛ بلکه معمولا با چرخهای از ترس، نگرانی از تکرار حمله، تفسیر فاجعهآمیز از علائم بدنی و احساس ناتوانی در کنترل وضعیت همراهاند. در چنین شرایطی، مداخلات روانشناختی، بهویژه درمانهای شناختی ـ رفتاری، آموزش آرامسازی، تنظیم هیجان و بازسازی احساس امنیت روانی، میتواند نقشی جدی در مسیر بهبود بیمار داشته باشد.
📌 در تجربهای دیگر، در بخش آقایان، یکی از بیماران در گفتوگویی کوتاه با جناب آقای دکتر صفری قرار گرفت. همین ارتباط کوتاه و شرححالگیری مختصر، فرصتی برای تخلیهی هیجانی بیمار فراهم کرد و نشان داد که گاهی اثر حضور روانشناس، حتی در چند دقیقه گفتوگوی حرفهای و همدلانه، قابل مشاهده است. این لحظه برای دانشجویان، تصویری روشن از قدرت رابطهی درمانی و اهمیت شنیدن فعال بود.
🧠 با توجه به آنچه در این بازدید مشاهده شد، یکی از پیشنهادهای مهم، حضور منظمتر و ساختارمندتر روانشناسان در بخشهای بستری است؛ بهگونهای که برای هر چند بیمار، یک روانشناس مشخص در نظر گرفته شود و بیماران در طول دورهی بستری، علاوه بر دارودرمانی، از حمایت و مداخلهی روانشناختی نیز بهرهمند شوند.
✅ اهمیت این موضوع تنها به دوران بستری محدود نمیشود. اگر بیمار و خانوادهی او در زمان بستری با یک روانشناس مشخص در ارتباط باشند، پس از ترخیص نیز امکان ادامهی روند درمان با همان روانشناس فراهم خواهد شد. این پیوستگی درمانی، میتواند از گسست میان بیمارستان و خانه جلوگیری کند و به خانواده کمک کند تا در مواجهه با علائم، بحرانها، رفتارهای دشوار و نگرانیهای پس از ترخیص، مسیر روشنتری برای پیگیری درمان داشته باشد.
✅ در همین زمینه، ایدهی ارزشمند سرکار خانم دکتر قپانچی مبنی بر ارائهی آموزشها و توصیههایی به خانوادهی بیماران، راهکاری هوشمندانه برای کاهش بخشی از خلأ موجود است؛ اقدامی که میتواند خانوادهها را برای تعامل مؤثرتر با عضو بیمار، شناخت بهتر علائم و حمایت مناسبتر از روند درمان آماده کند.
3️⃣ ایستگاه پایانی بازدید، حضور دانشجویان در جلسهی گراند راند بود؛ بخشی که برای بسیاری از دانشجویان، یکی از جدیترین و آموزندهترین تجربههای این برنامه به شمار میرفت.
در این جلسه، یکی از دانشجویان روانپزشکی، پروندهی یکی از بیماران بستری در بخش آقایان را ارائه کرد. ارائهی مورد با شرححال بیمار، علت مراجعه، نشانههای اصلی، سابقهی درمان، وضعیت فعلی و یافتههای حاصل از مصاحبهی بالینی آغاز شد و سپس برداشت اولیهی تشخیصی مطرح گردید.
📌 پس از ارائهی اولیه، بیمار برای گفتوگوی بالینی وارد جلسه شد. دانشجوی ارائهدهنده پرسشهایی را از او مطرح کرد و در ادامه، اساتید حاضر نیز با طرح پرسشهای تخصصی، ابعاد مختلف وضعیت شناختی، هیجانی، رفتاری و تشخیصی بیمار را بررسی کردند. سپس بیمار به بخش بستری بازگردانده شد و اساتید به جمعبندی علمی و بررسی تشخیصهای احتمالی پرداختند.
📌 ارزش این بخش در آن بود که دانشجویان از نزدیک دیدند تشخیص، صرفا حفظ کردن چند ملاک در کتاب نیست؛ بلکه فرایندی زنده، دقیق و گاه پیچیده است که به مشاهده، شنیدن فعال، مصاحبهی بالینی، تحلیل نشانهها، توجه به سابقهی بیمار و افتراق میان تشخیصهای مشابه نیاز دارد. گراند راند، در واقع کلاسی بود که موضوع آن یک انسان واقعی با رنج واقعی بود؛ انسانی که باید با دقت علمی، احترام اخلاقی و مسئولیت حرفهای فهمیده میشد.
✅ بازدیدهایی از این دست، فراتر از یک برنامهی کوتاه آموزشی هستند. قرار گرفتن در فضای واقعی درمان، مشاهدهی مستقیم بیماران، گفتوگو با تیم درمان و تجربهی فضای بستری، فرصتی فراهم میکند که هیچ جزوه و کلاس درسی بهتنهایی قادر به انتقال آن نیست.
این بازدید، هرچند کوتاه، فرصتی مغتنم و تجربهای ماندگار بود؛ تجربهای برای دیدن، شنیدن، اندیشیدن و نزدیکتر شدن به رسالت اصلی روانشناس: فهم انسان و همراهی مسئولانه در مسیر کاهش رنج.
