الگوی مدیریتِ بحران و تربیتِ مجاهد؛ واکاوی «افقهای فکری» شهید سید حسن نصرالله
دبیرخانه کنگره بینالمللی «اُمَناءُالرُّسُل» با همکاری دانشگاه ادیان و مذاهب، در نشستی تخصصی به بررسی ابعاد شخصیتی و مدیریتی شهید سید حسن نصرالله در ساختار جبهه مقاومت پرداخت.
به گزارش روابط عمومی، دکتر عباس خامهیار، مشاور رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب در امور بینالملل، در نشست علمی «افقهای فکری شهید سید حسن نصرالله در پرورش نیروهای مؤمن، مجاهد، بصیر و کارآمد برای ساختارهای نرم و سخت جبهه مقاومت»، شهید سید حسن نصرالله را نه تنها یک فرمانده نظامی، بلکه اندیشمندی جامعالاطراف توصیف کرد که معادلات قدرت در منطقه را بازتعریف کرد.
در همتنیدگی «میدان» و «تربیت»؛ مکتبی بینظیر در تاریخ
در این نشست، مشاور رئیس دانشگاه در امور بینالملل، با تبیین ابعاد گوناگون شخصیت، اندیشه و مدیریت شهید سید حسن نصرالله و با اشاره به افقهای فکری ایشان، اظهار داشت: «عظمت کار سید حسن نصرالله در پرورش نیروهای مؤمن، مجاهد، بصیر و کارآمد — چه در بعد نظامی و چه در بعد تربیتی — در تاریخ مبارزه با اشغالگری و استعمار در دوران معاصر بینظیر است. نمونه بارز تجلی این نیروها را میتوان در جنگ ۳۳ روزه و جنگهای اخیر مشاهده کرد.»
وی افزود: «بازنشستگان بزرگ ارتشهای عربی که تجربه جنگهای ۱۹۶۷ و ۱۹۷۳ را داشتند، پس از جنگ ۳۳ روزه اذعان کردند که این شیوهها و روشها باید در دانشگاههای نظامی تدریس شود. در بعد پرورشی نیز، صحنههای از خودگذشتگی یاران سید، قابلیت مقایسه با روایات مربوط به یاران امام حسین (ع) را دارد.»
مدیریتِ فکری که «اسطوره شکستناپذیری» اسرائیل را در هم شکست
دکتر خامهیار با تأکید بر شناخت دقیق دشمن توسط شهید نصرالله تصریح کرد: «رژیم صهیونیستی افزون بر خونخواری و توحش، بر دو پایه نژادپرستی، آپارتاید مذهبی و توسعهطلبی همهجانبه از نیل تا فرات استوار است. دو خط آبی در پرچم اسرائیل نماد همین توسعهطلبی است. در ادبیات صهیونیستها، عقبنشینی مفهومی نداشت، اما مدیریت فکری و میدانی سید، صدماتی بیسابقه بر پیکره این رژیم وارد کرد.»
تأثیر مکتب سید بر جهان اسلام و جنبشهای آزادیبخش
وی به اذعان شخصیتهای برجسته جهان عرب به عظمت شهید نصرالله اشاره کرد و گفت: «دکتر بوتی که خود قربانی گروههای تکفیری شد و موضعی منتقد نسبت به جمهوری اسلامی داشت، بالای منبر گفت: “انگشترم در دستان سید است.” محمد مهدی عاکف، مرشد وقت اخوان المسلمین، در جنگ ۳۳ روزه اعلام کرد حاضر است ده هزار نیرو در اختیار سید بگذارد. همچنین افسران بازنشسته ارتش مصر بارها تأکید کردند که شیوههای مقاومت حزبالله باید در آکادمیهای نظامی جهان تدریس شود.»
دکتر خامهیار افزود: «این آموزهها تأثیری شگرف بر جنبشهای آزادیبخش جهان گذاشت؛ بهگونهای که انتفاضه سنگ به انتفاضه موشکهای نقطهزن تبدیل شد. طوفانالاقصی و حرکت ۷ اکتبر، مولود چنین مقاومتی بود.»
معماریِ وحدت در «لبنانِ چندپاره»
مشاور رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب با اشاره به ویژگیهای منحصربهفرد مدیریتی شهید نصرالله خاطرنشان کرد: «سید در جامعه چندپاره لبنان با ۱۸ طایفه، نگاه فراحزبی و فراجناحی را مطرح کرد. او توانست “بیتالشیعی” را که به قول خودش مصادف با “الفتنهالکبری” بود، منسجم کند، کینهها را خاموش و اختلافات را پایان دهد. در گذشته هر مناسبت مذهبی بهانهای برای درگیری بود، اما سید با تشکیل کمیتههای مشترک، مراسم واحد برگزار کرد.»
وی در ادامه به موفقیت سید در ورود به ساختار حکومت اشاره کرد و گفت: «سید توانست شیعیان را برای شرکت در انتخابات پارلمانی و تشکیل “فراکسیون مقاومت” به عنوان بزرگترین فراکسیون مجلس متقاعد کند. در گام بعدی، وزیر تعیین کرد و وارد قوه مجریه شد. سپس بزرگترین نقش را در انتخاب رئیسجمهور لبنان ایفا کرد؛ رئیسجمهوری که خود را شاگرد سید میدانست.»
نگاه تقریبی؛ فراتر از شعار تا طرح نوین
دکتر خامهیار، نگاه تقریبی و وحدتگرایانه را از دیگر مبانی فکری شهید نصرالله برشمرد و گفت: «نگاه سید به وحدت و تقریب نمایشی نبود، بلکه باور داشت. او توطئههای اختلافات مذهبی را پیشبینی و برای مقابله برنامهریزی میکرد. سید معتقد بود: “شعار وحدت و مبارزه با تفرقه کافی نیست، باید طرح جدیدی ارائه داد.”»
وی افزود: «”تجمع علمای مسلمین” در لبنان که موفقترین نهاد تقریبی جهان اسلام است، دستاورد فکری سید حسن نصرالله است. ایشان فرمود: “در تاریخ الازهر سابقه نداشت که طلاب، عکس یک سید روحانی را روی دست بگیرند؛ این محصول مقاومت است.”»
همگرایی با مسیحیان و مدیریت بحرانها
دکتر خامهیار به نگاه باورمندانه سید به گفتمان با مسیحیان در لبنان اشاره کرد و گفت: «سید با امضای تفاهمنامه با میشل عون در کلیسای مار میخائیل، انقلابی به پا کرد. نتیجه این همگرایی در جنگ ۳۳ روزه دیده شد؛ زمانی که میلیونها شیعه آواره شدند، شرکتهای مسیحی نقش اساسی در بازسازی مناطق جنگی ایفا کردند. این یک الگوی برد-برد بود.»
وی در ادامه به بحرانهای بزرگی که شهید سید حسن نصرالله با آنها روبهرو شد – از جمله بحران با سوریه، آزادسازی جنوب لبنان در سال ۲۰۰۰، جنگ ۳۳ روزه، مدیریت اتهام ترور رفیق حریری، بحران خروج سوریه از لبنان و انقلاب نارنجی – اشاره و تأکید کرد: «بزرگترین بحران سید این بود که هم از سوی خودیها ضربه میخورد و هم از سوی دشمنان.»
اخلاق، عقلگرایی و فرهیختگی؛ رمز ماندگاری سید
دکتر خامهیار در توصیف ویژگیهای شخصیتی شهید نصرالله گفت: «سید دارای قدرت نرم، شخصیت کاریزماتیک، اخلاقمدار و قدرت اقناعسازی فوقالعادهای بود. قدرت اقناع او بر دو ستون عقلگرایی و واقعگرایی استوار بود. او اهل تسامح و گذشت، اصولگرا و در عین حال اصلاحطلب، ملیگراتر از همه ملیگرایان و وطندوستتر از همه وطندوستها بود.»
وی افزود: «سید یک اندیشمند، فرهیخته، فرمانده عالی نظامی، عالم دینی، مجتهدی بهروز و مدیری مدبّر بود. خسارت از دست دادن او بسیار سنگین و جبرانناپذیر است.»
مخاطبشناسی دقیق؛ رمز نفوذ کلام سید
دکتر خامهیار در پایان این نشست، روش بینالمللی سید حسن نصرالله را مخاطبشناسی دقیق توصیف کرد و گفت: «او با هر گروهی به زبان خودش سخن میگفت. حتی اسرائیلیها حرف سید را بیش از سخن زمامداران خودشان میپذیرفتند.»
وی در پاسخ به پرسشی درباره شیعهسازی تأکید کرد: «سید به شدت مخالف شیعهسازی به سبک جریانهای موسوم به “شیعهٔ انگلیسی” بود و آن را توهینآمیز میدانست. او یکی از راههای جلب محبت به اهل بیت (ع) را مقاومت میدانست.»
دکتر خامهیار درباره آینده لبنان و محور مقاومت تصریح کرد: «آینده لبنان دقیقاً به آینده جمهوری اسلامی و کل محور مقاومت بستگی دارد؛ اینها از یکدیگر تفکیکناپذیرند.»
وی در خاتمه، ضمن اعلام آمادگی برای انتقال این تجربیات به حوزههای علمیه، به کتاب «زخم و زیتون» به عنوان روایتی از تجربه زیستِ تقریبیِ خود اشاره کرد.
