دانشگاهها یکی از گستردهترین شبکههای انسانی در جهان را دارند
آمریکاییها و اسرائیلیها تهاجم خود را بر پایه تلاش برای فروپاشی ذهنی ملت ایران، جعل روایتهای دروغین و ایجاد تردید در مشروعیت نظام جمهوری اسلامی طراحی کرده بودند.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه، به همت معاونت ارتباطات و امور بینالملل دانشگاه ادیان و مذاهب، نشست تخصصی «دیپلماسی فرهنگی، رسانهای و علمی در جنگ رمضان» با حضور جمعی از کارشناسان و مسئولان عرصه دیپلماسی کشور برگزار شد.
دکتر محمدعلی ربانی، مدیرکل توسعه همکاریهای علمی دانشگاهی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در نشست تخصصی «دیپلماسی فرهنگی، رسانهای و علمی در جنگ رمضان»، با تأکید بر ابعاد تمدنی جنگ رمضان گفت: «جنگ رمضان را نباید صرفاً به عنوان یک منازعه سیاسی تحلیل کرد. آمریکاییها و اسرائیلیها نیز بارها تصریح کردهاند که با یک منازعه تمدنی و گفتمانی مواجه هستند. جهان در حال گذار از نظم مبتنی بر قدرت سخت به نظمی است که در آن باورها و ارزشهای دینی نقش تعیینکننده دارند.»
وی افزود: «جنگ رمضان نقطه عطف تاریخی مهمی بود. صحنهآرایی مقاومت به مثابه یک تمدن شکل گرفت. این جنگ نشان داد که تمدن اسلامی ظرفیت بازتولید سرمایههای اجتماعی و خلق نظام معنایی جدید را دارد. مردم ایران با تکیه بر خودآگاهی تاریخی، الگویی از مقاومت در مقابل نظام سلطه ارائه دادند.»
کارکردهای اجتماعی دین و بازتولید مفاهیم عاشورایی
دکتر ربانی با اشاره به بازتولید مفاهیم عاشورایی در جنگ رمضان گفت: «بسیاری از مفاهیم و صحنههای ثالثه کربلا در این جنگ بازتولید شد. شهادت، ایثار، امامت و مقاومت که صرفاً مفاهیم تاریخی نبودند، بلکه به عنوان الگویی برای همه آزادیخواهان جهان تبدیل شدند. مقاومت از یک مفهوم معطوف به میدان نبرد، به یک امر فرهنگیتمدنی تبدیل شد که ظرفیت امتسازی و ایجاد همبستگی اسلامی را دارد.»
وی خاطرنشان کرد: «این جنگ نشان داد که مقاومت، مهمترین قدرت بازدارنده در برابر نظام سلطه است. همچنین ضعفها و ناکارآمدیهای نظام سلطه را بیش از پیش به نمایش گذاشت. جهانیان شاهد بربریت و وحشیگری غرب در قتل عام دختران میناب، حمله به موزهها و مراکز تاریخی بودند.»
اعتراف دشمن به شکست در جنگ ترکیبی
مدیرکل توسعه همکاریهای علمی دانشگاهی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی گفت: «آمریکاییها و اسرائیلیها تهاجم خود را بر پایه تلاش برای فروپاشی ذهنی ملت ایران، جعل روایتهای دروغین و ایجاد تردید در مشروعیت نظام جمهوری اسلامی طراحی کرده بودند. اما جمهوری اسلامی ایران توانست در این جنگ ترکیبی و پیچیده، به پیروزی دست یابد و دشمن نیز به شکست خود در این عرصه اعتراف کرده است.»
مزیت فرهنگی؛ سرمایه راهبردی ایران
دکتر ربانی با تأکید بر نقش فرهنگ در قدرت نرم ایران گفت: «عنصر فرهنگ، یک عامل و سرمایه اصلی و منشأ قدرت ایران است. این مزیت میتواند قدرتهای بزرگ نظامی را مغلوب کند و افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهد. در امر سیاسی، ما با خود و دیگری و رقابت مواجهیم، اما در امر فرهنگی، انگارهها و هنجارهای مشترک مبنای تفاهم و همکاری است. جمهوری اسلامی ایران از این مزیت به خوبی برخوردار است و توانسته در افکار عمومی حتی در غرب تأثیرگذاری بینظیری داشته باشد.»
فعالیتهای سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی
دکتر ربانی به فعالیتهای سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در طول جنگ اشاره کرد و گفت: «بیش از ۱۴ هزار محتوا به زبانهای مختلف توسط سازمان فرهنگ تولید شده است. چندین موسیقی فاخر سفارش داده شد و پیامهای مختلفی در قالبهای گوناگون منتشر گردید. سازمان نقش واسطهگری در انتقال مواضع و هماهنگی تلاشها را بر عهده داشت.»
ظرفیت بینظیر دانشگاهیان در دیپلماسی عمومی
مدیرکل توسعه همکاریهای علمی دانشگاهی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، ظرفیت حوزه دانشگاهی را بسیار بالا ارزیابی کرد و گفت: «دانشگاهها در هر سه حوزه دیپلماسی عمومی، علمی و فرهنگی میتوانند فعال و مؤثر باشند. بخش عمده تولید روایتها و محتواها، ارائه تحلیلهای درست و تأثیرگذاری بر جامعه نخبگانی بر عهده دانشگاهیان است. دانشگاهها یکی از گستردهترین شبکههای انسانی در جهان را دارند و هیچ حوزهای به اندازه دانشگاهها ظرفیت مشارکت ندارد.»
وی اضافه کرد: «بیشترین حجم از موافقتها با جنگ در حوزههای دانشجویی و جنبشهای علمی و دانشگاهی شکل گرفت؛ حتی در قلب اروپا. یک نخبه دانشگاهی اگر بخواهد از جمهوری اسلامی دفاع کند، تأثیرش بسیار بیشتر از صدها بیانیه اداری است.»
ضرورت تبیین دستاوردها برای نسل آینده
دکتر ربانی با اشاره به درسهای تاریخی جنگ رمضان گفت: «مقاومت ملت ایران در برابر دو قدرت بزرگ هستهای، شگفتیهای بینظیر تاریخی و درسهای مهمی داشت. این تجربه هم برای نسلهای آینده و هم برای جوامع دیگر باید حفظ و بازتولید شود. تبیین، تحلیل و معرفی دستاوردهای این جنگ، وظیفه مهم دانشگاهیان و نخبگان است.»
وی افزود: «اگر بر این باور باشیم که نظم جدیدی در حال شکلگیری است، باید نقش و سهم جمهوری اسلامی ایران را در این نظم تمدنی جدید تدوین کنیم. همانطور که در عرصه میدان، شهیدانی مثل سردار سلیمانی هستههای مقاومت را سامان دادند، در عرصه فرهنگی و تمدنی نیز نیازمند ساماندهی هستههای مقاومت فرهنگی و تمدنی هستیم. دانشگاهیان باید این هستهها را سامان دهند.»
آتشبهاختیاری خوب است، اما هماهنگی لازم است
حجتالاسلام دریاباری در پاسخ به برخی نقدها گفت: «عملکرد مستقل و آتشبهاختیاری هم خوب است و هم بد. بستگی به این دارد در چه فضایی و کجاها باید مستقل باشیم و کجاها نباید مستقل باشیم. آتشبهاختیاری که رهبری معظم نیز بر آن تأکید دارند، در جای خود بسیار خوب است. برخی از سفرای ما که از همان روز دوم جنگ، آمار کشتهشدگان را اعلام کردند و از محدودیتهای کلیشهای خارج شدند، درخشیدند.»
وی افزود: «نقدهای شما وارد است. هرچه بیشتر با هم هماهنگ باشیم و اجرای هماهنگ داشته باشیم، بهتر است. ما به دانشگاه ادیان و مذاهب برای بحث گفتگوی ادیانی لَبیک گفتیم و وبینارهای منطقهای با بیش از ۶ کشور آفریقایی برگزار کردیم. پیشنهاد شما برای هماهنگی منطقهای بسیار کاربردی است.»
دکتر ربانی در جمعبندی نهایی خود با تأکید بر ضرورت همافزایی میان نهادهای مختلف، از مشکلات زیرساختهای فنی برای ارتباط با نهادهای خارج از کشور انتقاد کرد و گفت: «متأسفانه علیرغم تشکیل ستادها و مراکز مختلف، همافزایی مطلوب اتفاق نیفتاده و زیرساختهای فنی مناسبی نیز در اختیار نداریم.»
گفتنی است در نشست تخصصی «دیپلماسی فرهنگی، رسانهای و علمی در جنگ رمضان»، دکتر حمید مکارم (رئیس نمایندگی وزارت امور خارجه در قم)، دکتر مصطفی دریاباری (رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در آفریقای جنوبی) و دکتر محمدعلی ربانی (مدیرکل توسعه همکاریهای علمی دانشگاهی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی) به ایراد سخنرانی پرداختند.
