به گزارش روابط عمومی دانشگاه در ادامه سلسله جلسات جهاد تبیین وبینار تخصصی-تحلیلی «جنگ رمضان و نظم نوین جهان اسلام» برگزار شد.

دکتر ولی‌محمد احمدوند، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب، در وبینار تخصصی-تحلیلی «جنگ رمضان و نظم نوین جهان اسلام» به بررسی ابعاد مختلف جنگ اخیر و تأثیرات عمیق آن بر معادلات قدرت در جهان اسلام پرداخت.

دکتر احمدوند سخنان خود را با تلاوت آیاتی از سوره حشر آغاز کرد گفت: این جنگ بر اساس چند برآورد غلط از سوی محور غربی-عربی، به ویژه کشورهای حوزه خلیج فارس، آغاز شد. نخستین برآورد غلط دشمن، دست‌کم گرفتن اراده نظامی ایران و ناآگاهی از مؤلفه‌های جنگ نامتقارن بود. دومین اشتباه استراتژیک، فروکاستن «ایده ایران» به یک مختصات جغرافیایی صِرف بود. دشمنان تصور می‌کردند جمهوری اسلامی ایران یک رژیم پادگانی است که با یک حمله غافلگیرانه ظرف ۷۲ ساعت و با هدف قرار دادن مقام معظم رهبری و جمعی از سرداران سپاه، کارش تمام خواهد شد. آنها تجربه عملیات نظامی خود در ونزوئلا را الگوی حملاتشان قرار داده بودند.

عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب با اشاره به سرعت واکنش ایران افزود: ظرف کمتر از شش ساعت، ورق کامل برگشت. در اولین لایه دفاعی ایران، یعنی لایه نظامی، نیروی هوافضای سپاه و نیروی هوافضای ارتش، علاوه بر اسرائیل، پایگاه‌های راداری و پدافندی و تأسیسات نظامی و اقتصادی آمریکا را در هفت کشور عربی هدف قرار دادند. سپاه و ارتش از مرزهای ایران همچون دیوارهای خانه‌های پدری دفاع کردند و هیچ نفوذی در هیچ نقطه‌ای گزارش نشد.

وی نقطه اوج دفاع نظامی در لایه اول را دفاع جانانه مردم و نیروهای نظامی در واقعه اصفهان ذکر نمود.وی در  اشاره به عملیات هلی‌برن آمریکا در اطراف اصفهان گفت: ما شاهد وقوع یک واقعه «طبس دوم» بودیم و دست خداوند خود را در این واقعه نشان داد. این رویداد پیش از هر چیز این پیام را منتقل می‌کند جمهوری اسلامی ایران مستظهر به عنایت الهی است.

دکتر احمدوند با تأکید بر اینکه مهم‌تر از واکنش نظامی، در لایه دوم بحث تاب‌آوری اجتماعی صورت معتبر و موجهی از خود به نمایش گذاشت. تاب آوری اجتماعی مردم ایران خط بطلانی بود بر ایده فروکاستن ایران به یک مختصات جغرافیایی ، رفتار مردم ایران در جریان جنگ، مبین گسست بنیادین بود با تمام تصوراتی که دشمن از جمهوری اسلامی و مردم ایران داشت

وی به گزارش‌های دریافتی اشاره کرد و گفت: حدود ۲ تا ۴ میلیون نفر از جمعیت هلال‌احمر در اماکن بمباران شده حاضر شدند. به گزارش آقای کولیوند رئیس جمعیت هلال احمر ایران، هفت هزار نفر از نیروهای هلال‌احمر، انسان‌های سالم را از زیر آوار بیرون کشیدند که این پدیده در هیچ جای جهان بی‌سابقه و خارق‌العاده است.

دکتر احمدوند خاطرنشان کرد: معمولاً وقتی کشورها با بحران مواجه می‌شوند و آنتروپی اجتماعی ایجاد می‌شود، غریزه بقا ایجاب می‌کند انسان‌ها دنبال صیانت از نفس باشند و نرخ جرائم بالا می‌رود، اما در جنگ رمضان با تغییر محسوس و معنادار نرخ جرائم مواجه شدیم که بار عمده‌ای را از دوش نیروهای نظامی و انتظامی برداشت.

عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب به پدیده خارق‌العاده دیگر در جنگ رمضان اشاره کرد و گفت: هیچ خللی در زنجیره تأمین ایجاد نشد. با وجود بمباران انبارهای نفتی و سوختی نیروگاه‌ها در هفته اول و دوم جنگ، هیچ ترافیک غیرمتعارفی در جایگاه‌های عرضه سوخت دیده نشد و هیچ شکایتی از کمبود نان مطرح نشد.

دکتر احمدوند افزود: چنانکه در طول  جنگ ۱۲ روزه نیز مشاهده شد در طول جنگ رمضان هم برخی کشورها مرزهای خود را بستند و نگران مهاجرت جنگ‌زدگان ایرانی بودند. این درحالی بود که نه تنها کسی خارج نشد، بلکه بسیاری از ایرانیان خارج از کشور، حتی آنهایی که شکل و شمایل مذهبی ندارند، خود را از اقصی نقاط جهان به ایران رساندند.

این استاد دانشگاه با اشاره به ایجاد سامانه مردمی «جان‌فدا» گفت: تاکنون نزدیک به ۳۰ میلیون نفر در سامانه جانفدا برای ایران ثبت نام کرده‌اند. این مردم در این مدت نشان دادند از اهدای خون و اهدای عضو گرفته تا همکاری با سامانه‌های نظامی، انتظامی و مدنی، آماده جان‌سپاری برای ایران هستند. همچنین سیل انبوهی از نیروهای اجتماعی، به ویژه بسیجیان، به گشت‌های امنیت محلات و ایست‌های بازرسی پیوستند. مردم زیر بمباران بودند و می‌دانستند که ممکن است شهید شوند، اما گویا قواعد ملکوتی جای قواعد مادی را گرفته بود.

وی گفت: ما شاهد جایگزینی «زمان لطیف» به جای «زمان کثیف» بودیم که نقطه قوتی در تاریخ چند هزار ساله ایرانیان به شمار می‌رود. در جنگ رمضان ایرانیان به قواعد ملکوت به مصاف بمب‌ها و ترکش‌های دشمن رفتند . همه اینها نشان داد که ما در فراز تاریخ ایستاده‌ایم و ملتی شایسته احترام هستیم. این تاب‌آوری ایران، این عشق به میهن، این شجاعت سربازان و این عنایت مردم نسبت به ایران به اعتراف دوست و دشمن، ما را در سطح ملتی قابل احترام به جهانیان معرفی کرد.

دکتر احمدوند در ادامه به دفاع در لایه سوم یعنی جنگ شناختی اشاره کرد و گفت: افسران جنگ نرم ما در طول جنگ، انیمیشن‌هایی به زبان طنز و جدی برای انتقال پیام جنگ و روایت‌سازی ساختند. به اعتراف رسانه‌هایی مانند میدل‌ایست‌آی و واشنگتن‌پست، بازدید این کلیپ‌ها در پلتفرم‌هایی مثل تیک‌تاک، ایکس و اینستاگرام بالغ بر یک میلیارد بود. این کلیپ‌ها از دیوارهای سانسور الگوریتمی رسانه‌های غربی عبور کردند و جهانیان را آماده شنیدن صدای نبرد تاریخی ایرانیان کردند. در این روایت‌سازی برای اولین بار، روایت اول جنگ از آنِ طرف قربانی به جنگی متعلق به جبهه مقاومت شیفت پیدا کرد. در این جنگ شناختی، جبهه مقاومت به مثابه عامل نوین در مناسبات جدید جهانی، ظهور تمام و کمال خود را اعلام کرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب به تأثیرات جنگ رمضان بر آینده جهان اسلام پرداخت و فروپاشی اسطوره شکست‌ناپذیری غرب را اولین و مهم‌ترین تأثیر این جنگ دانست. وی گفت: تا پیش از این، هر جا مقاومتی شکل می‌گرفت، با این هشدار مواجه می‌شد چگونه می‌خواهید با غول‌های تکنولوژی، قدرت‌های هسته‌ای و دنیای سراسر مسلح غرب درگیر شوید. این تهدیدها منجر به استعمار روانی و ناتوان‌سازی ادراکی شده بود که در ضمیر ناخودآگاه همه ملل مسلمان نهادینه شده بود. جنگ رمضان با نمایش آسیب‌پذیری عریان زیرساخت‌های نظامی اسرائیل و آمریکا در منطقه و عبور موفقیت‌آمیز موشک‌های ایران، به ویژه در دو هفته آخر این جنگ چهل روزه، هیمنه شکست‌ناپذیری آنها را به مثابه یک زلزله نمادین فروپاشاند.

دکتر احمدوند برای تبیین این مفهوم به فیلم «هریت» ساخته سال ۲۰۱۹ هالیوود اشاره کرد و گفت: در این فیلم، هریت تابمن، برده سیاه‌پوستی که به «موسی برده‌دزد» معروف بود، پس از فرار و تشکیل گردان نظامی، در پاسخ به این سؤال که سخت‌ترین قسمت کار کجا بود، گفت: «مهم‌ترین و سخت‌ترین کار، راضی کردن برده‌ها به فرار بود؛ اینکه بتوانی به برده‌ها بفهمانی خداوند آنها را آزاد آفریده و اسارت آنها به خاطر قدرت برده‌داران نیست، بلکه به خاطر نفوذ این باور غلط است که شما نمی‌توانید.» جنگ رمضان، «شما نمی‌توانید» را در سطح جهان اسلام به شکست کشاند. کسانی که تا دیروز تلفن به دست می‌گرفتند و علیه جمهوری اسلامی تبلیغ و تحقیر می‌کردند، امروز فهمیده‌اند چقدر دچار اشتباه بودند. همه می‌توانند با همین تسلیحات ارزان، مناسبات جنگ را به هم بزنند و به روی متافیزیک خداوند حساب کنند، نه فیزیک معدود عامل انسانی.

دکتر احمدوند در ادامه به بازتعریف الگوی موازنه قدرت اشاره کرد و گفت: ایران الگویی از اقتصاد مقاومتی و نظامی نشان داد که با تولید انبوه سامانه‌ها و تسلیحات ارزان‌قیمت مانند پهپادهای شاهد و موشک‌های قائم، می‌توان دکترین جنگ مبتنی بر فناوری برتر را به چالش کشید. این الگو به ویژه برای کشورهای تحریمی یا فاقد بودجه‌های کلان دفاعی، نقطه عطفی محسوب می‌شود و یک راهنمای عملیاتی خوداتکایی است که در جنگ رمضان رقم خورد.

استاد دانشگاه ادیان و مذاهب، گذر از نظریه وابستگی متقابل به نظریه خوداتکایی را از دیگر دستاوردهای جنگ رمضان برای جهان اسلام برشمرد و اظهار داشت: تا پیش از این تصور می‌شد کشورهای جهان اسلام در صورت تامین امنیت خود در محیط ناامن بین‌المللی، باید خود را به یک قدرت برتر جهانی آویزان کنند، اما جنگ رمضان ثابت کرد که قدرت پیش از آنکه ناشی از وابستگی‌های نظامی باشد، از درون‌زایی و بومی‌سازی فناوری دفاعی ناشی می‌شود. ایران در این جنگ نامتقارن نشان داد که پهپادهای ارزان‌قیمت، که هزینه هر کدام حدود ۲۰ هزار دلار یا کمتر برآورد می‌شود، می‌توانند در برابر موشک‌های چند میلیون دلاری موفق عمل کنند.

دکتر احمدوند تغییر ساختاری مناسبات قدرت در جهان اسلام را از دیگر نتایج جنگ رمضان دانست و گفت: در سال‌های اخیر، پارادایم صلح ابراهیمی که به دنبال عادی‌سازی روابط با اسرائیل بر مبنای تئوری امنیت مطلق اسرائیل طراحی شده بود، در بوق و کرنا شده بود و برخی کشورهای منطقه به آن پیوسته بودند. اما در جنگ رمضان، این پارادایم عملاً ناکارآمد بود. ایران از یک تهدید نامتقارن به یک قطب تثبیت‌کننده و نظم‌ساز در جهان اسلام تبدیل شد. پیمان ابراهیم که به دنبال عادی‌سازی تجاوز و ظلم اسرائیل بود و کشورهایی مانند بحرین، امارات و حتی عربستان در آستانه پیوستن به آن بودند، با نبرد هفت اکتبر با چالش مواجه شد و در جنگ رمضان به طور کامل پایان یافت. دیگر قرار نیست در ذهن و ضمیر کسی، این ظلم عظیم و تجاوز آشکار به رسمیت شناخته شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب، بازتعریف مفهوم بازدارندگی را از دیگر دستاوردهای قابل توجه جنگ رمضان ذکر کرد و گفت: برای اولین بار، در یک گفتگوی بین ایران و آمریکا در خصوص اسرائیل تصمیم گرفته شد و ایران، اسرائیل و کشورهای غربی را مجبور کرد که به خواسته‌های ایران در خصوص محور مقاومت از جمله برادران حزب‌الله در جنوب لبنان، تن به گفتگو دهند و شرایط ایران را بپذیرند.

دکتر ولی‌محمد احمدوند در پایان تأکید کرد: نمی‌دانم آیا می‌توان این جنگ را پایان‌یافته تلقی کرد یا نه، اما قطعاً آخرالامر، پیروزی مطلق ایران را به دنبال خود داشته و خواهد داشت. امیدواریم با حفاظت از این پیروزی و رساندن آن به کمال لایق خود، ایران بتواند به عنوان یکی از اضلاع قدرت جهانی در آینده‌ای نزدیک نقش‌آفرینی کند و همان احترامی که در جهان جلب کرده است، حفظ نماید.