به گزارش روابط عمومی دانشگاه، به همت اداره کل امور بین الملل و با همکاری مرکز صلح و گفت‌وگوی دانشگاه ادیان و مذاهب، نشست علمی با عنوان «نقش باورهای مذهبی در تفاوت رویکردهای کشورهای عربی نسبت به جنگ رمضان» برگزار شد.

در این نشست حجت الاسلام و المسلمین دکتر مهدی فرمانیان، رئیس دانشکده مذاهب اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب ضمن عرض تسلیت به مناسبت شهادت مقام معظم رهبری حضرت آیت الله العظمی شهید امام خامنه‌ای (قدس سره) با اشاره به دو رویکرد کاملاً متفاوت در میان کشورهای عربی از ابتدای جنگ رمضان گفت: از یک سو کشورهایی مانند اردن و یمن رویکردی متفاوت با کشورهای جنوب خلیج فارس دارند که این تفاوت ریشه در باورهای مذهبی آنان دارد.

وی سه رویکرد اصلی مذهبی را در جهان عرب تأثیرگذار دانست و افزود: رویکرد اول جریان سلفی-وهابی است.

جریان سلفی-وهابی

دکتر فرمانیان با اشاره به تأثیر شبکه‌های ماهواره‌ای وهابیت که از کشورهای جنوب خلیج فارس حمایت می‌شوند، اظهار داشت: این جریان که تحت تأثیر اندیشه ابن تیمیه است، همواره شیعه را خطری بزرگ‌تر از یهود برای جهان اسلام معرفی کرده و حتی شیعیان را پیروان عبدالله بن سبأ، فردی یهودی‌تبار، می‌دانند. این نگاه باعث شده تا در بحران اخیر، برخی از این طیف نه تنها از ایران دفاع نکنند، بلکه برای اسرائیل دعا کرده یا به استناد روایات آخرالزمانی، موضع بی‌طرفی یا مخالفت با شیعه اتخاذ کنند.

مدافعان اسلام سیاسی
عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب، طیف دوم را جریان‌های مدافع اسلام سیاسی مانند اخوان‌المسلمین، اتحادیه جهانی علمای اسلام (مقر در قطر) و گروه‌هایی مانند حماس دانست و افزود: رویکرد دوم مدافعان اسلام سیاسی است.

وی گفت: اگرچه برخی از این جریان‌ها مانند قرضاوی و قره‌داغی بیانیه‌های حمایت از ایران صادر کردند، اما برخی دیگر به دلیل روابط با کشورهای حامی (مانند قطر) موضعی بینابین گرفتند. همچنین برخی احزاب مانند حزب النور مصر که نقدهایی به ایران داشتند، در این جنگ حملات آمریکا و اسرائیل را محکوم کردند.

جریان صوفی‌گری و رویکرد استعماری
عضو هئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب با تعجب از سکوت گسترده رهبران صوفی جهان اسلام در قبال جنگ رمضان رویکرد سوم را جریان صوفی‌گری و رویکرد استعماری دانست و گفت: صوفیان که همواره ضد وهابیت بودند، این بار سکوت کردند. برخی تحلیل‌ها این سکوت را ناشی از حمایت مالی و رسانه‌ای امارات از صوفیان در ۲۰ سال اخیر می‌دانند تا آنان را از همراهی با ایران بازدارند. در مقابل، کشورهایی با سابقه استعمار (مانند لیبی و الجزایر) و نیز سنی‌های عرب عراق (مانند آقای سمیدعی) مواضع حمایتی از ایران اتخاذ کردند.

تأثیر شبکه‌های ماهواره‌ای وهابی بر اهل سنت ایران

دکتر فرمانیان با اشاره به فعالیت شبکه‌های ماهواره‌ای وهابی به زبان فارسی نظیر «کلمه» و «نور» اظهار داشت: متأسفانه شماری از اهل سنت داخل ایران نیز به جای استفاده از رسانه‌های ملی، به این شبکه‌های خارجی مراجعه می‌کنند.

وی خاطرنشان کرد: «سال‌ها پیش در یکی از شهرهای استان سیستان و بلوچستان، رئیس دانشگاه محل که ما را برای برگزاری جلسه نقد وهابیت دعوت کرده بود، در منزل خود اذعان داشت که شبکه‌های داخلی را دریافت نمی‌کند و صرفاً شبکه‌های ماهواره‌ای عربستان و وهابیت را تماشا می‌کند. وقتی در آن فضا، پیام “شیعه از یهود بدتر است” به صورت شبانه‌روزی تکرار شود، طبیعی است که در زمان درگیری میان ایران و اسرائیل، چنین فردی یا سکوت می‌کند یا برای اسرائیل دعا می‌نماید. متأسفانه در جریان جنگ رمضان، شاهد بودیم که برخی از این طیف، با استناد به روایات آخرالزمانی، آشکارا موضعی همسو با اسرائیل اتخاذ کردند.»

رویکرد متفاوت دیوبندی‌ها و صوفیان در قبال ایران

رئیس دانشکده مذاهب اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب با ابراز شگفتی از عملکرد صوفیان جهان اسلام در قبال جنگ رمضان گفت: با آنکه از نظر فکری، صوفیان نزدیک‌ترین جریان به تشیع محسوب می‌شوند و همواره با وهابیت در تقابل بوده‌اند، در این مقطع عمدتاً سکوت اختیار کردند. از رهبران بزرگی چون علی جفری، عمر حفنی و علی عابدی هیچ موضع حمایتی ندیدیم. حتی یکی از امین‌های صوفیان صراحتاً گفت که به دلیل مخالفت با اسلام سیاسی و انقلاب اسلامی، ترجیح داده سکوت کند.

دکتر فرمانیان با اشاره به عملکرد دیوبندی‌های پاکستان تأکید کرد: با اینکه دیوبندی‌ها سابقهٔ اصطکاک شدید با شیعه دارند و گروه‌هایی نظیر سپاه صحابه از دل آنان برخاسته، اما در جریان جنگ رمضان، بزرگان دیوبندی پاکستان قریب به اتفاق به نفع ایران موضع‌گیری کردند. این در حالی است که در مصر با وجود ۶۵ طریقت رسمی صوفی، همراهی قابل توجهی با ایران صورت نگرفت. تحلیل برخی کارشناسان آن است که امارات طی دو دهه گذشته با سرمایه‌گذاری گسترده مالی و رسانه‌ای، موفق شده جریان صوفی را مدیریت کند تا در بحران‌های منطقه‌ای همسو با ایران عمل نکنند.

دکتر مهدی فرمانیان در پایان خاطرنشان کرد: نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد ۸۲ درصد مردم کشورهایی مانند پاکستان طرفدار ایران هستند و حتی طالبان نیز از ایران در برابر آمریکا و اسرائیل دفاع کرده است. در مقابل، کشورهای جنوب خلیج فارس که با کمک انگلیس شکل گرفته‌اند، رویکردی متفاوت دارند.