به گزارش روابط عمومی دانشگاه، در ادامه سلسله جلسات جهاد تبیین وبینار تخصصی_تحلیلی “بایسته‌های پساجنگ؛ بازخوانی عبرت‌های تاریخی و آموزه‌های دینی” برگزار شد.

حجت الاسلام والمسلمین دکتر حمیدرضا مطهری، رئیس پژوهشکده تاریخ و سیره اهل‌بیت (علیهم السلام) پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در وبینار تخصصی_تحلیلی “بایسته‌های پساجنگ؛ بازخوانی عبرت‌های تاریخی و آموزه‌های دینی “، ضمن تسلیت شهادت امام شهید و فرماندهان نظامی و جمعی از هموطنان به‌ویژه دانش‌آموزان مدرسه شجره طیبه میناب و اشاره به تناقض‌گویی مدعیان دروغین حقوق بشر، بر ضرورت درس‌آموزی از تاریخ تأکید کرد و هشدار داد: «کسانی که از تجربه دیگران درس نمی‌گیرند، خود تجربه‌ای برای آیندگان خواهند شد.»

پساجنگ یا ادامه جنگ؟ نگاهی به سیره نبوی

دکتر مطهری با نقد مفهومی عنوان «پساجنگ» یادآور شد که آنچه امروز با آن مواجهیم، در بسیاری از موارد، خود همان جبهه نبرد است، هرچند با شکل و ابزارهایی متفاوت. وی برای تبیین این وضعیت به یکی از شاهکارهای تاکتیکی پیامبر اکرم (ص) پس از غزوه احد اشاره کرد.

وی با پرهیز از انطباق مستقیم وقایع تاریخی بر شرایط معاصر، این حادثه را به‌مثابه الگویی برای «مدیریت تهدیدها در آستانۀ دوران پساجنگ» ترسیم و تأکید کرد: هرگز نباید حتی لحظه‌ای از دشمن غافل شد و هیچ عقب‌نشینی یا آتش‌بسی به معنای پایان یافتن خطر نخواهد بود.

رئیس پژوهشکده تاریخ و سیره اهل‌بیت (علیهم السلام) پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، به تحلیل دوران پساجنگ از منظر سیره نبوی و علوی پرداخت و افزود: بسیاری از وقایع تاریخ اسلام می‌تواند برای امروز ما عمیقاً درس‌آموز باشد. به طور نمونه غزوه احد و اتفاقی بود که پس از آن رخ داد. مسلمانان در نبرد احد شکست سختی خوردند و چهره‌های برجسته‌ای همچون حضرت حمزه سیدالشهدا (ع) به شهادت رسیدند. جامعه تازه‌تأسیس مدینه غرق در ماتم بود. درست در همین فضا و چنین شرایطی، مشرکان مکه که پیروزمندانه صحنه نبرد را ترک کرده بودند، ناگهان تصمیم به بازگشت گرفتند تا کار مسلمانان را یکسره کنند. اینجا بود که ابتکار ویژه پیامبر اکرم (ص) رخ نمایان کرد. حضرت دستور دادند که تنها کسانی که در غزوه احد حضور داشتند، حتی مجروحان، برای تعقیب مشرکان آماده شوند.

دکتر مطهری با تأکید بر این واقعه گفت: وقتی خبر این تصمیم قاطعانه پیامبر به مشرکان رسید، ترس و واهمه بر آنان چیره شد و از تصمیم خود برای بازگشت و نبرد مجدد با پیامبر (ص) منصرف شدند. این واقعه، اگرچه مربوط به دوران جنگ مستقیم است، اما این درس حیاتی را به ما می‌دهد که حتی در آستانه پایان یک نبرد، نباید لحظه‌ای از دشمن غافل شد و هرگونه عقب‌نشینی یا توقف درگیری، به معنای پایان تهدیدات نیست.

وی به غزوه «بنی المصطلق» اشاره کرد که در آن اختلافی کوچک بین یک مهاجر و یک انصار، می‌رفت به درگیری مسلحانه منجر شود، اما پیامبر(ص) بدون اینکه حتی بپرسد مقصر کیست، دستور حرکت فوری سپاه را صادر کرد و با یک مانور هوشمندانه، فضا را آرام نمود. مردم باید گوش به فرمان رهبری و مدیریت کشور باشند و بدانند همه تصمیمات در شرایط جنگی با هماهنگی ایشان گرفته می‌شود و حق ساز مخالف زدن و بلند کردن پرچم اختلاف وجود ندارد.

هشدارهای علوی درباره صلح و دشمن

رئیس پژوهشکده تاریخ و سیره اهل‌بیت (علیهم السلام) پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در ادامه به دو هشدار اساسی از سیره امیرالمؤمنین (ع) اشاره کرد و افزود: اولین و مهم‌ترین هشدار، مسئله «پرهیز از حسن ظن به دشمن پس از صلح» است. امیرالمومنین (ع) در نامه ۵۳ نهج‌البلاغه خطاب به مالک اشتر می‌فرماید: «الحذر کل الحذر من عدوک بعد صلحه»؛ یعنی پس از صلح نیز باید به شدت از دشمن خود پرهیز کرد. چرا که دشمن ممکن است از این غفلت استفاده کرده و با نیرویی بیشتر و بهتر برگردد و بر شما غالب شود. در چنین شرایطی، حسن ظن به پیمان دشمن به هیچ عنوان جایز نیست.

وی ادامه داد: دومین هشدار علوی، اشاره به لزوم هشیاری در برابر عملیات‌های پنهان و نفوذ دشمن در لباس‌های مختلف است. نامه امام علی (ع) به قثم بن عباس، حاکم مکه، که در آن امام می‌فرماید: «عَیْنِی بِالْمَغْرِبِ کَتَبَ إِلَیَّ…» یعنی چشم من در سرزمین‌های غربی برایم نامه نوشته و خبر داده که مردانی از اهل شام به سمت تو گسیل شده‌اند. نکته حائز اهمیت در این نامه این است که امام (ع) این افراد را افرادی توصیف می‌کند که قلب‌هایشان کور و چشمانشان نابیناست و مطیع باطل هستند. اما مهم‌تر از آن، این افراد با لباس زائران خانه خدا و در موسم حج به مکه آمده بودند تا علیه حکومت علوی توطئه کنند. این واقعه این پیام روشن را دارد که دشمن ممکن است از هر ابزاری، حتی مقدس‌ترین پوشش‌ها و مناسک دینی، برای ضربه زدن به جامعه اسلامی استفاده کند و غفلت از این مسئله، عواقب جبران‌ناپذیری به دنبال خواهد داشت.

عبرت‌های اندلس؛ غفلت، تفرقه و اطاعت نکردن از فرمانده

دکتر مطهری، با اشاره به هشدارهای مکرر رهبر شهید، به تجربه تلخ و درس‌آموز مسلمانان در اندلس افزود: اندلس که امروزه اسپانیا و پرتغال نامیده می‌شود، روزگاری پهناورترین قلمرو اسلامی در غرب جهان اسلام بود. مقام معظم رهبری حضرت آیت الله العظمی شهید امام خامنه‌ای (قددس سره) درباره «اندلسی شدن» جامعه، هشدار داده بودند. به اعتقاد بنده دو عامل دیگر در این قضیه بسیار تعیین‌کننده‌تر بودند: اول، تفرقه و اختلاف داخلی، و دوم، عدم اطاعت از فرمانده.

وی در تشریح عامل دوم، به نبرد مهم در سال ۱۱۴ هجری قمری در جنوب فرانسه کنونی اشاره کرد و گفت: مسلمانان در این نبرد که پیش از رویارویی اصلی با شارل مارتل، فرمانده نظامی مسیحی رخ داد، غنائمی به دست آوردند. عبدالرحمان غافقی، فرمانده سپاه مسلمانان، هرچه اصرار کرد که این غنائم را در جایی امن بگذارند و همراه خود حمل نکنند، فایده‌ای نبخشید و نیروها از فرمانده خود اطاعت نکردند. همین نافرمانی و دلبستگی به اموال اندک، سبب شد که نیروهای دشمن از همان طریق به سپاه مسلمانان ضربه بزنند و آنها را در آن ناحیه با شکست و هزیمتی سنگین مواجه سازند. این شکست، مقدمه‌ای برای از دست رفتن تدریجی تمام اندلس شد.

دکتر مطهری در ادامه به مسئله تفرقه در دوره ملوک الطوایفی اندلس اشاره کرد و افزود: آنچه در آن دوره اتفاق افتاد، این بود که حاکمان مسلمان کشورهای کوچک به جای اتحاد با یکدیگر، برای ضربه زدن به رقیب داخلی خود، با دشمنان مسیحی متحد شدند. نتیجه این سیاست ویرانگر، از دست رفتن کل اندلس و در نهایت، اخراج یا اجبار مسلمانان به تغییر دین بود.

دکتر حمیدرضا مطهری در پایان به کشورهای عرب منطقه، به ویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس هشدار داد و یادآور شد: متأسفانه برخی کشورها مانند کویت، قطر و بحرین، با اینکه رأفت و مهربانی ایران را نسبت به خود در دوران پس از جنگ با صدام دیده‌اند، باز هم اشتباهات گذشته خود را تکرار می‌کنند.

وی تأکید کرد: ضرورت اتحاد اسلامی و مقابله با تفرقه، امروز بیش از هر زمان دیگر احساس می‌شود و اگر مسلمانان از این تجربه تلخ تاریخی درس نگیرند، جز حسرت چیزی برای آنها باقی نخواهد ماند. وظیفه ما این است که از تجربیات گذشتگان، چه تلخ و چه شیرین، درس بگیریم و در مقابل دشمن صلیبی-صهیونی از آن بهره‌مند شویم.

گفتنی است وبینار تخصصی_تحلیلی “بایسته‌های پساجنگ؛ بازخوانی عبرت‌های تاریخی و آموزه‌های دینی” با حضور و سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین دکتر حمیدرضا مطهری رئیس پژوهشکده تاریخ و سیره اهل‌بیت (علیهم السلام) پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و دکتر محمد جاودان عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار  گردید و در این وبینار هر دو سخنران بر لزوم وحدت میان مردم و مسئولین تأکید کردند.