تفسیر جز پنجم قرآن کریم؛ از حقوق زنان تا گناهان کبیره و صغیره در سوره مبارکه نساء
حجت الاسلام دکتر امیر جوان آراسته در برنامه تفسیر جز پنجم قرآن کریم به تبیین جایگاه والای زن در اسلام و بررسی گناهان کبیره و صغیره پرداخت.
حجت الاسلام دکتر امیر جوان آراسته در ادامه سلسله جلسات تفسیر قرآن کریم در ماه مبارک رمضان، به تفسیر جز پنجم قرآن کریم که شامل بخشهایی از سوره مبارکه نساء میشود، پرداخت.
سوره نساء؛ تجلیگاه حقوق زنان در اسلام
ایشان در ابتدای سخنان خود با اشاره به اینکه سوره مبارکه نساء به عنوان یکی از مهمترین سورههای قرآن، به موضوع حقوق زنان اختصاص دارد، خاطرنشان کرد: «یکی از مباحث جدی مطرح شده در سوره نساء، بحث حقوق زنان با نگاه متعالی اسلام به جایگاه زن است. در جامعهای که زنان به عنوان کالا دیده میشدند، اسلام با نگاهی کاملاً متعالی، حقوق گستردهای برای زنان در نظر گرفته است.»
وی افزود: «این حقوق چه در بحث ازدواج که به طور مفصل مطرح شده، چه در باب میراث و مسائل پیرامونی آن، نشاندهنده نگاه والای اسلام به کرامت زن است. در جامعهای که زنان جایگاهی نداشتند، ذکر این همه حقوق و اثبات مالکیت برای زنان، بسیار قابل توجه و تأمل است.»
تبیین گناهان کبیره و صغیره در آیه 31 سوره نساء
این کارشناس دینی با اشاره به آیه 31 سوره مبارکه نساء گفت: «خداوند متعال در این آیه میفرماید: “اگر از گناهان کبیرهای که از آن نهی شدهاید اجتناب کنید، گناهان کوچک شما را میپوشانیم و شما را در جایگاهی باکرامت وارد میکنیم.”»
وی در تعریف گناه کبیره و صغیره اظهار داشت: «گناهان به دو دسته کبیره و صغیره تقسیم میشوند. گناه کبیره گناهی است که در شرع مقدس برای آن وعده عذاب داده شده باشد، اما اگر گناهی چنین وعیدی نداشته باشد، جزو گناهان صغیره محسوب میشود.»
حجت الاسلام جوان آراسته با بیان اینکه از منظر برخی عارفان، همه گناهان کبیره محسوب میشوند، تصریح کرد: «در مراتب بالای معنوی گفته میشود که به کوچکی گناه نگاه نکن، بلکه به عظمت کسی که گناه در برابر او انجام میدهی بنگر. از این منظر، همه گناهان بزرگ هستند، هرچند در تقسیمبندی شرعی، گناهان صغیره و کبیره داریم.»
پنج عامل تبدیل گناه صغیره به کبیره
وی با استناد به کتاب ارزشمند “معراج السعادة” مرحوم ملا احمد نراقی، به پنج عاملی اشاره کرد که باعث میشود گناه صغیره به گناه کبیره تبدیل شود:
اول: اصرار بر گناه – استاد حوزه علمیه توضیح داد: «اگر فردی گناه صغیرهای را مکرر مرتکب شود، مثلاً نگاه به نامحرم را تکرار کند و با وجود تذکر، باز هم آن کار را انجام دهد، این اصرار باعث کبیره شدن گناه میشود.»
دوم: حقیر شمردن گناه – وی افزود: «خودِ کوچک شمردن گناه، گناه مستقلی است که باعث کبیره شدن گناه صغیره میشود. در روایت آمده است که مؤمن گناه خود را چون کوهی بالای سر میبیند که هر لحظه احتمال سقوط آن را میدهد، ولی منافق گناهش را مانند مگسی بر بینی خود میپندارد که به راحتی آن را دور میکند.»
سوم: شاد شدن به انجام گناه – «اگر فردی از انجام گناه خوشحال شود، مثلاً کسی را خجالتزده کند یا به او آسیب برساند و از این کار مسرور باشد، این شادمانی گناه را کبیره میکند.»
چهارم: اظهار گناه بدون جهت شرعی – حجت الاسلام جوان آراسته تأکید کرد: «اگر کسی گناهی مرتکب شود و بدون ضرورت شرعی آن را برای دیگران بازگو کند، این کار باعث کبیره شدن گناه میشود. هرچند اگر هدف راهنمایی یا کمک برای ترک گناه باشد، اشکالی ندارد.»
پنجم: جایگاه اجتماعی گناهکار – وی خاطرنشان کرد: «اگر شخص گناهکار دارای جایگاه اجتماعی و مورد اعتماد مردم باشد، گناهش سنگینتر محاسبه میشود. همانطور که قرآن میفرماید گناه زنان پیامبر دو برابر محاسبه میشود، افراد تأثیرگذار جامعه نیز باید مراقب رفتار خود باشند تا گناهشان سبب کاهش قبح گناه در نزد دیگران نشود.»
اهمیت بهرهگیری از سحرهای ماه رمضان
این کارشناس مذهبی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به فضیلت سحرهای ماه رمضان گفت: «متأسفانه بسیاری از ما فرصت طلایی سحر را از دست میدهیم. در حالی که بهترین زمان برای مناجات و دعا، سحرگاهان است. دعای ابوحمزه ثمالی که بلندترین دعای مفاتیح الجنان است، مخصوص سحرهاست و این نشاندهنده عظمت این وقت شریف است.»
وی با اشاره به فرازی از دعای ابوحمزه افزود: «در این دعا میخوانیم: “خدایا گناه من از روی سرکشی در برابر تو نبود، بلکه نفسم مرا فریب داد و غافل شدم.” این حالت نشاندهنده روحیه بندگی و پشیمانی از گناه است که زمینهساز بخشایش الهی میشود.»
حجت الاسلام جوان آراسته در پایان با تأکید بر اینکه قرآن کریم راهکارهای عملی برای پاک شدن از گناهان ارائه داده است، گفت: «خداوند در قرآن وعده داده که با حسنات، سیئات را از بین میبرد. توبه، استغفار، نماز و دعا از جمله عواملی هستند که باعث آمرزش گناهان میشوند. امیدواریم خداوند همه ما را با معارف قرآن آشنا کرده و توفیق عمل به آن را عنایت فرماید.»
