به گزارش روابط عمومی دانشگاه، به همت معاونت پژوهشی دانشگاه ادیان و مذاهب نشست علمی با عنوان امداد داوطلبانه به مثابه الاهیات خدمت و با سخنرانی دکتر احمدرضا مفتاح، معاون پژوهش و عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار شد.

این پیش‌نشست که با همکاری معاونت پژوهش دانشگاه ادیان و مذاهب و به همت دبیرخانه دائمی همایش اخلاق امدادگری حوزه نمایندگی ولی فقیه در جمعیت هلال احمر برگزار شد، به بررسی بنیان‌های الاهیاتی و فلسفی اقدامات داوطلبانه امدادی اختصاص داشت.

در این نشست دکتر مفتاح ابتدا به عنوان مقدمه بحث درباره الاهیات عملی توضیح داد و گفت: الاهیات سنتی مسیحی بیشتر بر مباحث نظری و آموزه ها تاکید داشت، اما در دوره مدرن الاهیات عملی به‌دنبال آن بود که نقش دین در زندگی اجتماعی را مشخص کند. الاهیات عملی بر تعامل میان باورهای دینی و مسائل روزمره جامعه تاکید دارد و شامل جنبه‌های مختلفی از جمله: جنبه عمل‌گرایی، جنبه فرهنگی، جنبه سیاسی- اجتماعی، جنبه تربیتی، جنبه جهانی و جنبه شبانی می‌شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب در ادامه به عنوان یکی از زیرشاخه‌های الاهیات عملی به توضیح درباره الاهیات خدمت پرداخت و تصریح کرد: الاهیات خدمت به این پرسش می‌پردازد که خدمت به انسان‌ها چگونه ریشه در ایمان به خدا دارد؟ الاهیات خدمت پاسخ آگاهانه و عملی به دعوت خداست. در مسیحیت مبنای الاهیات خدمت به سخنان حضرت عیسی برمیگردد که گفت: “پسر انسان نیامد تا خدمت شود، بلکه تا خدمت کند.” و آن حضرت برای تعلیم فروتنی و خدمت کردن پای شاگردانش را شست. گرچه مبانی الاهیاتی و نمونه‌های الاهیات خدمت در مسیحیت وجود داشت، اما الاهیات خدمت در قرن بیستم در پاسخ به این پرسش مطرح شد که آیا می‌توان الاهیاتی داشت که به رنج انسان پاسخ دهد؟ در الاهیات خدمت، خدمت به دیگری یک کنش الاهیاتی است و پاسخ ایمانی به رنج دیگری است. گرچه در مسیحیت خدمت کشیشی از مصادیق بارز الاهیات خدمت محسوب می‌شود، اما محدود به آن نیست و همه ایمانداران به خدمت به دیگری فراخوانده شده‌اند.

دکتر مفتاح در ادامه به الاهیات خدمت در اسلام پرداخت و افزود: مبانی و نمونه های زیادی از اهمیت خدمت به دیگری در اسلام وجود دارد؛ به گونه‌ای که خدمت به دیگران معیار قرب به خدا دانسته شده است. پیامبر اعظم (ص) می‌فرماید: الخلق عیال الله فاحبّهم الی الله انفعهم لعیاله. مباحثی مثل احسان، انفاق و مساوات ذیل بحث الاهیات خدمت قرار میگیرد. یکی از معانی مساوات همدردی با دیگری، شریک مال خود ساختن دیگری و تیمارکردن دیگری است. مساوات را می‌توان شبیه بحث healing یعنی شفا بخشی و التیام دانست که ذیل الاهیات خدمت قرار میگیرد. التیام انسان آسیب دیده ممکن است جسمانی یا عاطفی یا معنوی باشد. به هر حال، الاهیات خدمت یک مدل ارتباطی در مناسبات انسانی- دینی است.

معاون پژوهش دانشگاه ادیان و مذاهب در ادامه در پاسخ به پرسش «چرا امداد داوطلبانه را ذیل الاهیات خدمت قرار دادیم؟» تشریح کرد: امداد داوطلبانه کنش آگاهانه و اختیاری برای کاهش رنج دیگری است. درست است که آن معمولا ذیل مسئولیت اخلاقی قرار می‌گیرد و فراگیرتر نیز هست، اما وقتی امداد داوطلبانه ذیل الاهیات خدمت قرار می‌گیرد عمق بیشتر و توسعه معنایی پیدا می‌کند. مثل تعبیر شهید خدمت که انگیزه بیشتری به خدمتگزاران می‌دهد. علاوه بر اینکه در پاسخ به برخی چالش‌های مدرن بهتر است از تعابیری استفاده کنیم که توجه به انسان و خدمت به انسان در دین نشان داده شود.

دکتر مفتاح در ادامه گفت: ممکن است این پرسش مطرح شود که چرا بدون مزد به دیگری خدمت کنیم؟ پاسخ الاهیاتی‌اش این است که خدمت به دیگری جزو ایمان است. خدمت به دیگری عبادت محسوب می‌شود و موجب قرب الی الله است. در واقع، امداد داوطلبانه پاسخ به دعوت خدا و مشارکت با خداست. همچنین، علاوه بر پاداش اخروی، امداد داوطلبانه شکر عملی محسوب می‌شود: “لئن شکرتم لازیدنّکم”.

وی افزود: نکته دیگر اینکه کمک به دیگری تجربه‌ای معنوی برای داوطلب امداد خواهد بود. چرا که وقتی امدادگر از آسایش خود برای کمک به دیگری می‌گذرد خود محوری و خودخواهی را پشت سر می‌گذارد. علاوه بر این، امدادگری به زندگی داوطلب معنا می‌بخشد و او را از زندگی تکراری و روزمره می‌رهاند.

دکتر احمدرضا مفتاح در پایان خاطرنشان کرد: نکته پایانی اینکه اگر امداد داوطلبانه صرفا به عنوان یک امر انسانی و اخلاقی لحاظ شود، ممکن است با طولانی شدن زمان بحران، داوطلب دچار ملالت و فرسودگی شود، اما اگر به عنوان یک امر الاهیاتی باشد، از روی تکلیف و اطاعت امر خدا و به مثابه تجلی رحمت الاهی باشد انگیزه امداد باثبات‌تر و پایدارتر خواهد بود.