آزادی بیان بهمعنای جواز توهین به مقدسات و باورهای دینی دیگران نیست
توهین به مقدسات و باورهای دینی نه تنها از نظر شرعی و اخلاقی محکوم است، بلکه در قوانین بینالمللی نیز به عنوان اقدامی مغایر با حقوق بشر و توهین به عقاید تلقی میشود.
درپی توهین برخی عناصر فریبخورده به ساحت مقدس قرآن کریم، حجتالاسلام والمسلمین دکتر محمود علیخانی کشکک، نماینده دانشگاه ادیان و مذاهب در استان مازندران، در گفتوگویی ضمن محکومیت این اقدام، به تبیین جایگاه والای قرآن پرداخت.
دکتر علیخانی با اشاره به عظمت این کتاب آسمانی گفت: قرآن کریم، معجزه جاویدان پیامبر اسلام (ص)، نوری است که پرتو آن در طول تاریخ تا اعماق جان انسانها نفوذ کرده است. خداوند در وصف عظمت قرآن میفرماید: «اگر این قرآن را بر کوهی نازل میکردیم، یقیناً آن کوه را از ترس خدا، فروتن و از همپاشیده میدیدی.» این آیه به خوبی نشان میدهد که تحمل کلام الهی آنقدر سنگین است که حتی کوههای استوار تاب آن را ندارند.
وی افزود: قرآن تنها به بیان احکام دینی نپرداخته، بلکه بالاترین معارف الهی در زمینه خداشناسی، اسرار توحید، سنتهای حاکم بر جوامع و اخبار غیبی را در خود جای داده است. پیامبر اکرم (ص) در توصیف این کتاب میفرمایند: «برتری قرآن بر سایر سخنان، مانند برتری خدا بر مخلوقاتش است.» این حدیث، جایگاه بینظیر کلام الهی را در میان تمام گفتارهای بشری روشن میسازد.
نماینده دانشگاه ادیان و مذاهب با تأکید بر لزوم پاسداشت واقعی قرآن تصریح کرد: احترام به قرآن، تنها به تلاوت و نگهداری فیزیکی آن در طاقچهها محدود نمیشود، بلکه حقیقت آن در عمل به دستوراتش و تدبر در آیاتش تجلی مییابد. خداوند در سوره واقعه میفرماید: «جز پاکان نمیتوانند به آن دست زنند» که هم به طهارت ظاهری اشاره دارد و هم به پاکی باطن برای درک مفاهیم عمیق آن.
وی ادامه داد: امام علی (ع) درباره ژرفای این کتاب بیکران میفرمایند: «قرآن را ظاهری است زیبا و باطنی عمیق؛ شگفتیهایش پایان نپذیرد و اسرار نهفته آن به اتمام نرسد.» اینجاست که نقش قرآن به عنوان «چراغهای هدایت و پرتوگاه حکمت» برای انسانها آشکار میگردد.
دکتر علیخانی در بخش دیگری از سخنان خود به اظهار نظر اخیر علی کریمی در فضای مجازی اشاره کرد که در واکنش به برخی رویدادهای سیاسی و اجتماعی، تهدید به «سوزاندن قرآن» را مطرح کرده بود. وی این اقدام و هرگونه رفتار مشابه که به توهین و هتک حرمت قرآن کریم منجر شود را به شدت محکوم کرد.
وی در نقد این رفتار توضیح داد: قرآن کریم بخش عمیقی از هویت فردی و اجتماعی جامعه ایرانی و تمامی مسلمانان جهان را تشکیل میدهد. درافتادن با اعتقادات بخش بزرگی از جامعه که دیندار هستند، خطایی راهبردی و عمیقاً تفرقهانگیز است. قرآن در فرهنگ ایرانی همواره جایگاه رفیعی داشته؛ از بالای سفره عقد تا وسیله بدرقه مسافر، و از طاقچه خانهها تا مجالس ختم و عروسی، حضوری مستمر داشته و دارد. هتک حرمت به این کتاب آسمانی، جریحهدار کردن احساسات پاک بیش از دو میلیارد مسلمان در سراسر جهان است.
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر ابعاد حقوقی و بینالمللی این مسئله افزود: توهین به مقدسات و باورهای دینی میلیونها انسان، نه تنها از نظر شرعی و اخلاقی محکوم است، بلکه در قوانین بینالمللی نیز به عنوان اقدامی مغایر با حقوق بشر و توهین به عقاید تلقی میشود. آنچه تحت عنوان آزادی بیان توجیه میگردد، زمانی که به ارزشهای مقدس و باورهای عمیق دینی مردم حمله میکند، از دایره آزادی خارج و به نوعی دیکتاتوری فرهنگی تبدیل میشود. این رفتارها که با هدف تحمیل دیدگاههای خاص به جوامع دینی صورت میگیرد، نه تنها کمکی به حل مشکلات سیاسی و اجتماعی نمیکند، بلکه بسترهای گفتوگو و تعامل سازنده را نیز تخریب میکند .
وی با اشاره به اصل آزادی بیان تأکید کرد: آزادی بیان که امروزه به عنوان یک حق اساسی بشر شناخته میشود، هرگز به معنای جواز توهین به مقدسات و باورهای دینی دیگران نیست. سخن گفتن از آزادی و حقوق بشر، زمانی معنا پیدا میکند که با احترام به باورهای دیگران همراه باشد. در تاریخ معاصر ایران نیز تجربیات تلخی از این دست رفتارها ثبت شده است که نتیجه آن، تبدیل شدن اعتراض به ضد خود و ایجاد کینههای ماندگار در میان جامعه بوده است.
دکتر علیخانی در پایان گفت: قرآن کتاب هدایت، رحمت و حکمت است و با اینگونه حرکات نسنجیده، هرگز از عظمت و شکوه آن کاسته نخواهد شد. این کتاب آسمانی، خورشیدی است که هرگز با خشم مخالفان خاموش نخواهد شد. زیبایی و عمق معنوی قرآن، چنان در دلها نفوذ کرده که اهانت به آن، نه تنها از ارزش آن نمیکاهد، که موجب رسوایی و بیاعتباری بیشتر هتاکان در افکار عمومی جهانیان میگردد.
وی از همه کسانی که ممکن است تحت تأثیر هیجانات لحظهای دست به چنین اقداماتی بزنند، خواست که به جای تخریب مقدسات، از راههای منطقی و مسالمتآمیز برای بیان نظرات خود استفاده کنند. امید است که همواره خرد و خردورزی بر هیجانات زودگذر غلبه کند و حرمت مقدسات و باورهای یکدیگر پاس داشته شود.