به گزارش روابط عمومی دانشگاه، به همت مجمع نمایندگان دانشگاه ادیان و مذاهب دومین جلسه از سلسله وبینارهای «چهارشنبه‌های انقلاب» با محوریت تبیین نسبت دانشگاه  ادیان و مذاهب با آرمان‌های انقلاب اسلامی، با سخنرانی حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر محمدمهدی تسخیری، معاون ارتباطات و امور بین‌الملل دانشگاه ادیان و مذاهب، برگزار شد.

حجت الاسلام والمسلمین دکتر محمدمهدی تسخیری در رابطه با نقش دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی در صحنه بین‌المللی بیان کرد: دانشگاه ادیان و مذاهب در راستای اهداف نظام جمهوری اسلامی ایران در سه محور وفاق ملی، وحدت اسلامی و گفت‌وگوی ادیان در جهان معاصر فعالیت می‌کند. گفت‌وگوی ادیان در واقع فراتر از یک انتخاب، روشن و ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای صلح و همزیستی است. با این حال، رویکردهای موجود به این مقوله یکسان نیست. دانشگاه ادیان و مذاهب به عنوان یکی از نهادهای پیشرو و اصیل در این حوزه، تلاش می‌کند خلأهای موجود در فضای آکادمیک جهانی را با تکیه بر پشتوانه غنی حوزه‌های علمیه و طراحی الگویی متمایز در گفت‌وگو پر کند. این الگوی بومی جمهوری اسلامی ایران در گفت‌وگوی ادیان، در واقع عبور از عقلانیت سکولار به سوی عقلانیت دینی را نشان می‌دهد.

وی گفت: یکی از وجوه تمایز دانشگاه ادیان و مذاهب و الگوی بومی آن در مواجهه و تعامل با ادیان، در تقابل با مدل غربی است که گفت‌وگوی ادیان را غالباً به نوعی هم‌زیستی خنثی، پلورالیسم حقیقت‌گریز یا صرفاً یک ابزار دیپلماتیک تقلیل می‌دهد. دانشگاه ادیان و مذاهب، مبانی خود را مبتنی بر عقلانیت دینی، عدالت و حقیقت‌جویی، کرامت انسانی و اخلاق می‌داند. هدف نهایی در این چارچوب صرفاً تحمل دیگری نیست، بلکه ایجاد بستری برای همبستگی انسانی، کاهش آلام بشری و گسترش معنویت و اخلاق است که در اهداف این دانشگاه به وضوح قابل مشاهده است.

معاون ارتباطات و امور بین الملل دانشگاه ادیان و مذاهب تشریح کرد: این دانشگاه با شناخت دقیق از ادیان و مذاهب و تکیه بر مشترکات، ضمن احترام به طرف‌های گفت‌وگو، سعی می‌کند مرزبندی‌های اعتقادی خود را حفظ کند. اصل بنیادین در این گفت‌وگوها این است که پذیرش باب گفت‌وگو به معنای پذیرش حقانیت تمامی باورهای طرف مقابل نیست، بلکه هدف، آگاهی‌بخشی متقابل و رفع سوءتفاهم‌هاست. در این رویکرد، ما ضمن حفظ مبانی دینی و مکتبی خود که مبتنی بر قرآن، سنت و مکتب اهل بیت (علیهم السلام) است، به مبارزه با جریان‌های ضد دینی در قالب اسلام‌هراسی، ایران‌هراسی و شیعه‌هراسی می‌پردازیم و سعی می‌کنیم با معرفی عالمانه اسلام در فضایی منطقی، نقش خود را ایفا کنیم.

وی افزود: نقش دانشگاه در تبیین آکادمیک مکتب اهل بیت (علیهم السلام) و مقابله با تحریف‌ها بسیار حیاتی است. رسالت این دانشگاه، پژوهش و تربیت نیروی انسانی متخصص برای معرفی عالمانه، نظام‌مند و مستند اسلام بر پایه آموزه‌های اصیل اهل بیت (علیهم السلام) است. فضای آکادمیک بین‌الملل در بسیاری از موارد متأسفانه متأثر از روایت‌های شرق‌شناسانه یا قرائت‌های جریان‌های تکفیری است که معمولاً تصویری مخدوش، تقلیل‌یافته و گاه خصمانه از مکتب اهل بیت (علیهم السلام) ارائه می‌دهند. در چنین شرایطی، این دانشگاه به عنوان پلی میان سنت حکمی-عرفانی مکتب اهل بیت (علیهم السلام) و دنیای مدرن حرکت می‌کند. لذا نقش محوری ما، تصحیح این روایت‌ها و ارائه گزاره‌های ناب دینی بر اساس مبانی علمی و از طریق گفت‌وگوهای میان‌فرهنگی است.

دکتر تسخیری بیان کرد: این دانشگاه با بهره‌گیری از روشمندی آکادمیک و تکیه بر پیشینه غنی حوزوی، اقدامات مؤثری را در عرصه‌های گوناگون بین‌المللی به انجام رسانده است. از جمله این اقدامات می‌توان به برگزاری نشست‌های تخصصی و دوره‌های بین‌المللی شیعه‌شناسی به زبان‌های مختلف (عربی، انگلیسی، اسپانیایی)، طراحی و اجرای دوره‌های مشترک الهیات با دانشگاه‌های معتبر دنیا همچون دانشگاه «پادِربورن» آلمان، برگزاری کارگاه‌های علمی مانند «موعود در ادیان» با حضور نمایندگان ادیان ابراهیمی، مشارکت فعال در کنفرانس‌هایی چون «کنفرانس امت مسلمان» در ترکیه و وبینارهای متعدد تحت عناوینی مانند «ادیان الهی علیه افراط‌گرایی» اشاره کرد. این تلاش‌ها با هماهنگی نهادها و دانشگاه‌های طرف تفاهم‌نامه‌های فرهنگی و علمی صورت می‌گیرد.

وی با اینکه دانشگاه ادیان و مذاهب، ریشه در بستر اصیل حوزه‌های علمیه دارد و با زبان علم، استدلال و منطق در محافل بین‌المللی حضور پیدا می‌کند افزود: تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد که حضور فعال، مستمر و اثرگذار در مجامع علمی جهان و تولید محتوای پژوهشی استاندارد، روش‌مند و بین‌رشته‌ای، کارآمدترین راه برای اصلاح این تصویر مخدوش، ارائه چهره عقلانی، انسانی و رحمانی از اسلام و نهایتاً تثبیت جایگاه مکتب اهل بیت(علیهم السلام) به مثابه گفتمانی دانش‌بنیان، عمیق و پاسخگو به پرسش‌های دنیای معاصر است. این مسیر، علاوه بر مقابله با تحریف‌ها، زمینه‌ساز گفت‌وگوهای سازنده برای رسیدن به فهمی مشترک به منظور ارتقای صلح و عدالت در جهان است.

دکتر محمدمهدی تسخیری تصریح کرد: دانشگاه ادیان و مذاهب به عنوان کارگزار دیپلماسی علمی و فرهنگی انقلاب اسلامی، فعالیت‌های بین‌المللی خود را سامان می‌دهد. این فعالیت‌ها یکی از ارکان مؤثر و جدایی‌ناپذیر دیپلماسی علمی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود. این دانشگاه اگرچه نهادی مستقل و غیردولتی است، اما با درک عمیق از مسئولیت خود، رسالت علمی و هویت خویش را در راستای پشتیبانی از نظام قرار داده و همواره به عنوان یکی از پرچمداران معرفی حکومت برآمده از مکتب اهل بیت (علیهم السلام) در جهان، هدف پروژه‌های متعدد معاندان قرار گرفته است. رشد و بالندگی آن باعث شده تا در جهان، جایگاهی برای معرفی نظام جمهوری اسلامی ایران، نظام آموزشی و قدرت علمی آن به دست آورد که این خود یکی از دستاوردهای ملموس دیپلماسی فعال این دانشگاه است.

وی گفت: تصحیح تصویر ایران به ویژه ارائه الگوهای واقعی و متعالی از زن مسلمان ایرانی در عرصه بین‌المللی از دیگر اهداف دانشگاه ادیان و مذاهب است. حضور چشمگیر اساتید و دانشجویان این دانشگاه در قالب گروه‌های علمی در دانشگاه‌ها و مجامع مختلف جهانی، آن هم با پوشش اسلامی، دانش بالا و استدلال‌های متقن علمی، عملاً تبلیغات منفی رسانه‌های معاند برای به انزوا کشیدن زنان ایرانی را خنثی می‌کند. نمونه‌های عینی این تأثیرگذاری را می‌توان در اعزام هیئت‌های علمی مشاهده کرد؛ سال گذشته در کشورهای مختلفی اعم از اسپانیا، یونان، ایتالیا، برزیل و کره جنوبی، حضور مجموعه‌های علمی ما و ارائه سخنرانی‌ها، همچنین میزبانی از هیئت‌های علمی خارجی در دوره‌های مختلف ایران‌شناسی و شیعه‌شناسی در ایران، باعث شده تا چهره‌ای بسیار مطلوب از وضعیت آکادمیک جمهوری اسلامی ایران به جهان نشان داده شود.

معاون ارتباطات و امور بین الملل دانشگاه ادیان و مذاهب خاطرنشان کرد: یکی از مأموریت‌های مهم، سفرهای علمی و فرهنگی است. کافی است به سفرهای چند سال اخیر دانشگاه ادیان و مذاهب مراجعه کنیم؛ ده‌ها سفر به کشورهای مختلف، دیدارهای متعدد با روسای دانشگاه‌ها بر اساس تفاهم‌نامه‌ها، حضور در دانشکده‌ها و کلاس‌های درس مختلف صورت گرفته است. حتی بسیاری از سفرا و رایزنان فرهنگی کشورمان بر اثرگذاری بسیار مفید این ابتکارات برای جمهوری اسلامی ایران تأکید کرده‌اند. شاید این‌ها نمونه‌های موفقی از دیپلماسی عمومی در جهان امروز باشند. علاوه بر این، در طول سالیان گذشته، میزبانی از ۵۰ الی ۶۰ سفیر و رایزن فرهنگی و هیئت‌های دیپلماتیک حاضر در جمهوری اسلامی ایران را در دانشگاه داشته‌ایم. این میزبانی صرفاً در حد تعارفات نبوده، بلکه بیشتر معطوف به تبادل استاد و دانشجو و هیئت‌های علمی و گفت‌وگو با مقامات دیپلماتیک بوده است.

وی با بیان این مطلب که یکی از مسائل مهم، بحث گردشگری آکادمیک و آموزش میدانی است افزود: دانشگاه ادیان و مذاهب، ابتکار عمل توانمندسازی پژوهشگران از طریق نهادینه‌سازی گردشگری علمی را به عنوان جزئی حیاتی و مکمل آموزش‌های نظری در پیش گرفته است. درست است که در مباحث نظری، درباره ادیان مختلف درس‌ها و دوره‌های مختلفی ارائه می‌شود، اما برای یک استاد یا دانشجوی تحصیلات تکمیلی، حضور در عرصه عمل، دیدن آنچه در کتب مطالعه کرده و گفت‌وگو با اساتید و شخصیت‌های علمی دیگر بسیار مهم و مؤثر است. به عنوان مثال، سفر به امارات متحده عربی و شرکت در کنگره جهانی هوش مصنوعی، حضور فعال در پنل‌های تخصصی، فرصتی برای گفت‌وگوی سازنده با پژوهشگران سراسر جهان و درک تأثیرات فناوری‌های نوین بر مطالعات ادیان و علوم انسانی فراهم کرد. حضور ما منحصر به منطقه خاصی نیست؛ چه در آفریقا، چه در اروپا، چه در کشورهای همسایه و چه در شرق آسیا، حضور دانشگاه مشهود است. به تازگی اردوی علمی-فرهنگی در کشورهای کنیا و تانزانیا داشتیم که شامل بازدید و نشست با دانشگاه کاتولیک «CUEA»، حضور در همایش «جایگاه زن از نگاه اسلام و مسیحیت» و دیدار با دانشگاه‌های نایروبی و مجموعه‌های آموزش تبلیغی آن‌ها بود. این حضور، به ویژه حضور بانوان محقق ما با ارائه مقالات، به بحث‌های بسیار ارزشمندی انجامید. در سفری که به جمهوری چک داشتیم، هدف، آشنایی عمیق با روند مطالعات ادیان و فرصت‌ها و چالش‌های پیش روی آن در غرب بود که افق‌های جدیدی را در برابر پژوهشگران گشود. سفر علمی-فرهنگی به ترکیه برای برگزاری نشست و گفت‌وگوهای الهیاتی با اساتید، مسئولین و پژوهشگران دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه مرمره و دانشگاه «زعیم» انجام شد که به تقارب فکری و تبادل تجارب آموزشی انجامید.

دکتر محمدمهدی تسخیری ادامه داد: ما در گفت‌وگوهای دینی خود با جهان امروز، دو نوع گفت‌وگو داریم: گفت‌وگوهای رسمی و نهادینه که عمدتاً با همکاری و میزبانی نهادهای سیاست‌گذار و اجرایی ملی مانند سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و مرکز گفت‌وگوی ادیان صورت می‌گیرد و جلسات متعددی را با واتیکان، ارتودوکس روسیه، یونان و اتریش در طول این سه دهه به انجام رسانده است. در کنار آن، گفت‌وگوهای دانشگاهی و غیرنهادی داریم که در چارچوب تفاهم‌نامه‌ها و پروژه‌های مشترک پژوهشی، برنامه‌های تبادل استاد و دانشجو و کارگاه‌های تخصصی با مراکز علمی و دینی جهان تعریف می‌شود.

وی گفت: توسعه همکاری‌های رسمی در برنامه‌های بین‌المللی مانند «اراسموس پلاس» در راستای بین‌المللی‌سازی آموزش و پژوهش دانشگاه و انعقاد قراردادهای تبادل استاد و دانشجو با دانشگاه‌های مطرح اروپایی از جمله دانشگاه «پادِربورن» آلمان، دانشگاه «پالاسکی» در جمهوری چک یا دانشگاه «گراتس» اتریش، وجهه خاصی به این تلاش‌ها بخشیده است. همچنین توسعه روابط با نهادهای علمی واتیکان و ایتالیا از طریق امضای تفاهم‌نامه با مؤسسه مریم‌شناسی رم و دانشگاه پاپی اوربینانا، باعث تبادل اساتید، مجلات علمی و کتب شده است.

دکتر محمدمهدی تسخیری در پایان افزود: برنامه‌هایی که در طول این مدت در دانشگاه ادیان و مذاهب داشته‌ایم، بسیار گسترده است و نمی‌توان آن‌ها را در این مختصر خلاصه کرد. نشست‌های بسیار ارزشمندی با اسقفان، رهبران کاتولیک، رهبران تصوف و ارتودوکس داشته‌ایم. حضوری که در محافل صوفیانه و ارتودوکسی مانند «کوه آتوس» داشته‌ایم، ارتباط بسیار محکم و جالبی را ایجاد کرده که مستمر است. امیدواریم این تلاش‌ها و حجم گسترده تعاملات، در کنار تجارب موفق پیشین نظیر گفت‌وگو با گروه‌های علمی در اروپا، آمریکا و شرق آسیا، مثمر ثمر واقع شود و چهره انقلاب اسلامی، جمهوری اسلامی ایران و اندیشمندان آن به درستی به جهان معاصر معرفی گردد. امیدواریم بتوانیم به عنوان عاملان ارتباط علمی و فرهنگی موفق در این صحنه بین‌المللی عمل کنیم.