دانشگاه ادیان و مذاهب
  ورود به سامانه
نام کاربری
 
وب سایت دانشگاه
سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
پست الکترونیک
کلمه عبور
AR EN FA
 
آخرین مطالب
از سوی مؤسسه آموزش عالی هنر و اندیشه اسلامی:
پذیرش دانشجوی کارشناسی در رشته‌های هنر
به قلم محمدحسین شیخ‌شعاعی؛
ما و دو پاپ
در فهرست نامزدهای نهایی جایزه کتاب سال قرار گرفت:
«اسلام نص‌گرا: تاریخ و عقاید اخباریان شیعه»
عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب:
نیاز امروز جامعه تولید کتاب‌های کاربردی است
رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب در گفت‌وگو با ایبنا:
آتش توپخانه‌ها در طول مرزها با گفت‌وگو خاموش می‌شوند
مروری بر ایلیاد هومر و سرآغازهای فلسفه
شور عشق و خشم جنگ (2)
معاون آموزش و تحصیلات تکمیلی دانشگاه ادیان و مذاهب اعلام کرد؛
آغاز پذیرش دانشجوی کارشناسی ارشد و دکتری ویژه طلاب

معنویت‌گرایی ایرانی، همان زبان جدید دین است

 
تاریخ انتشار: 1398/06/31    

معنویت‌گرایی ایرانی، همان زبان جدید دین است

در ایران بین زبان دین (معنویت اسلامی) و زبان معنویت‌گرایی جدید اشتراکات زیادی وجود دارد؛ به گونه‌ای که معنویت‌گرایی جدید گاه بیان دیگری برای همان مفاهیم دینی است.

ایرنا- استادیار دانشگاه ادیان و مذاهب قم گفت: در ایران بین زبان دین (معنویت اسلامی) و زبان معنویت‌گرایی جدید اشتراکات زیادی وجود دارد؛ به گونه‌ای که معنویت‌گرایی جدید گاه بیان دیگری برای همان مفاهیم دینی است.

نشست "شاخصه‌های معنویت اسلامی"از سلسله نشست‌های علمی همایش ملی گام دوم انقلاب با حضور حجت‌الاسلام‌والمسلمین باقر طالبی دارابی عضو هیئت علمی  دانشگاه ادیان و مذاهب در مکان تالار امام مهدی (عج) پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم برگزار شد.

زبانشناسی روشی در تحلیل جریان‌های معنویت‌گرا است

طالبی دارابی بحث خود را با تاکید بر اهمیت روش جدید زبان‌شناختی و تحلیل پیام در جریان های معنویت‌گرا آغاز کرد و گفت: بر مبنای علم ارتباطات هر جنبش معنوی پیامی دارد و هر پیام هم مستلزم وجود زبانی است. زبانی که باعث قدرت و هویت‌سازی می‌شود. این چیزی است که در همه نظریات زبان شناسی بر آن تاکید می‌شود. جنبش و جریان‌های معنویت‌گرا بر اساس زبان به کار گرفته، هویت یابی و هویت‌سازی می‌کنند. محور این هویت، زبانی و مفهومی است. از این زاویه جنبش های نوپدید دینی بر اساس چارچوب‌های مفهومی و زبانی شکل می‌گیرند.

وی در این نشست که پنجشنبه گذشته (۲۸ شهریور) در تشریح بیشتر روش تحلیل زبان‌شناختیِ جریان های معنویت‌گرا گفت: این جنبش‌ها به خاطر هویت زبانی و استفاده از شاخص‌های زبانی‌-مفهومی برخوردار از کدها و شاخص‌های زبانی می‌شوند. برای تحلیل این جریان‌ها این کدها باید مورد توجه قرار گیرند. این کدها و شاخص‌ها آنهایی هستند که شرایط ضروری را برای بقا این جریان‌ها فراهم می‌کنند. همچنان که یک جریان و جنبش معنوی اگر نتواند مولفه‌هایش را در مبانی زبانی تولید کند بقا نمی‌یابد.

استاد دانشگاه ادیان و مذاهب قم افزود: گروه ها و جماعت‌های معنویت گرا از خلال تولید هویت خود را حفظ و باقی می‌دارند. هرگونه انسداد در پیوندهای زبانی و گفتمانی در افراد این جنبش‌ها به یک نارسایی در عمل و شناخت و تبیین استراتژی آنها می‌انجامد.

طالبی دارابی با تاکید دوباره بر لزوم روش زبانشناختی در تحلیل جریان‌های معنویت‌گرا به طور خلاصه اینگونه روش تحلیلی مدنظر خود را بیان کرد که: هر جنبش معنوی پیامی دارد و هر پیام مستلزم وجود زبان است. هر زبان هم قابلیت هویت‌بخشی دارد. پس هر جنبش معنوی هویت کسب می‌کند و هر کدام از هویت‌ها کدها و شاخص های خود را دارد. برای تحلیل این جریان ها باید این کدهای زبانی را بررسی کرد.

او در ادامه در تفسیر بیشتر روش تحلیل زبانی گفت: بر مبنای رویکرد زبانی و پیامی این سوال مطرح است که چه کسی این پیام ها را ارسال می‌کند؟ آیا فرستندهٔ پیام خداست یا انسان یا یک نیروی ماورایی؟ اکثر محققان و صاحب‌نظران علوم زبان‌شناختی بر روی بحث فرستنده پیام بحث می‌کنند. این که مفهومی به اسم خدا یا از درون انسان یا اجتماع است که فرستنده است. از این باب جنبش های نوپدید معنوی و دینی زبان مخصوص خود را دارند.

مدرس دین پژوهی دانشگاه ادیان و مذاهب قم اضافه کرد: نکته دوم در این تحلیل زبان شناختی و پیامی، گیرنده پیام است. اینکه هدف گیری این پیام ها در جریان‌های معنوی جدید چه کسی است؟ در این ساختار گروندگان به جریان‌های معنویت‌گرا گیرنده پیام هستند. نکته بعدی راوی پیام است. کسی که پیام را دریافت می‌کند و در قالب زبانی آن را منتشر می‌کند. راویان سخنگویان این جریان های معنوی هستند. به عنوان مثال سخنگویان معنوی پیام‌های معنوی« اشو». این راویان درس معنوی می‌آموزانند. همچنانکه در دین درس عقیده داده می‌شود، آن‌ها در معنویتِ خود درس جستجوگری را می‌آموزانند. ما در معنویت‌گرایی با believer یا باورمند مواجه نیستیم. بلکه با seeker یا جستجوگر طرفیم.

طالبی دارابی ادامه داد: با چنین تحلیل زبانی می توانیم هویت فرستندگان پیام را از طریق پیام‌هایشان بشناسیم و تحلیل کنیم که آیا این پیام ها ناشی از خرافات است یا روان پریشی یا علل دیگر. بنابراین ما باید بر کدهای پیامی این جریان‌های معنویت‌گرا کار زبانشناسی انجام دهیم.

وی افزود: جنبه دیگر این تحلیل زبان‌شناختی این است که معنویت گرایی جدید شامل چه شاخص های زبانی است و این شاخص ها چه اشتراکاتی با دین دارد. امروزه میان معنویت‌گرایی و دین تمیز قائل می شوند. این شعار مشهور است که «spiritual but not religion». من نه مذهبی، بلکه معنوی ام.

 

این پژوهشگر معنویت گرایی‌های جدید ادامه داد: در بین محققان زبان دین از پنج شاخص عمده گفتمانی تشکیل شده است. یکم مفهوم خدا یا امر متعال، دوم ماهیت و سرشت انسان. سوم مفهوم زندگی و حیات پس از مرگ. چهارم هنجارها و توصیه‌های اخلاقی ادیان. پنجم معنویت به طور خاص در آن ادیان. ما در معنویت گرایی جدید می‌توانیم از بیان‌هایی شبیه این شاخص‌ها سراغ بگیریم. در این زمینه اشتراکاتی میان معنویت و دین وجود دارد.

استادیار دانشگاه ادیان و مذاهب افزود: به عنوان مثال برخی از جریانات معنوی همچون ادیان، درباره فرجام وضعیت انسان، بهبود شرایط او را منوط به آخرت و مفاهیمی نظیر آن می کنند. همچنین گاهی برخی از محققین عنوان می‌کنند که در معنویت گرایی هیچ هنجار اخلاقی وجود ندارد. در حالی که اینگونه نیست. مثلا برخی جریان‌های معنوی انحصار روابط جنسی در داخل خانواده را بسیار مورد تاکید قرار می‌دهند.

وی افزود: معتقدم که در ایران بین جریان معنویت اسلامی و زبان دین با زبان معنویت‌گرایی جدید اشتراکات زیادی وجود دارد به گونه‌ای که می توان گفت بین اَشکال معنویت‌گرایی در گفتمان سکولار آن با گفتمان دینی اشتراکات زیادی وجود دارد و به گونه‌ای که معنویت‌گرایی جدید گاه بیان دیگری برای همان مفاهیم دینی است. هر چند که البته گفتمان معنویت‌گرا به خاطر شرایط سیاسی و اجتماعی هنوز نتوانسته است آن گونه که شایسته است بروز و ظهور یابد. بستری که اگر محقق شده بود معنویت اسلامی هم می‌توانست در این فضای آماده به طرح و بحث مفاهیم معنوی خود بپردازد. این در حالی است که زبان معنویت‌گرایی ما عمدتاً برگرفته از سنت صوفی‌گری و دین سنتی است که معمولاً هم در قالب ایدئولوژی بیان می شود. اینها مانع هویت‌سازی و گردآمدن جوانان بر حول معنویت گرایی اسلامی است.


برچسب ها : شاخصه‌های معنویت اسلامی, دکتر طالبی دارابی, دانشگاه ادیان و مذاهب

نظرات
نام *
پست الکترونیک *
متن *

دانشگاه ادیان و مذاهب


نشانی: ایران - قم - پردیسان
تلفن: 32802610 25 98+
فکس: 32802627 25 98+
کد پستی: 3749113357
صندوق پستی: 37185 - 178
پست الکترونیکی: info@urd.ac.ir
سامانه پیامکی: 3000135789

دانشکده ها

دانشکده شیعه شناسی
دانشکده ادیان
دانشکده مذاهب
دانشکده فلسفه
دانشکده زن و خانواده
دانشکده عرفان

خدمات فناوری اطلاعات

سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
سامانه پذیرش دانشجو
سامانه اتوماسیون اداری
پست الکترونیک
جستجو در کتابخانه
کتابخانه دیجیتال

بیانیه رسالت

دانشگاه ادیان و مذاهب، نخستین دانشگاه تخصصی ادیان و مذاهب در ایران، برخاسته از حوزه علمیه، ضمن شناخت ادیان و مذاهب و تعامل و گفت و گو با پیروان آنها با تکیه بر مشترکات، در جهت همبستگی انسانی، تقویت صلح، کاهش آلام بشری، گسترش معنویت و اخلاق و معرفی عالمانه اسلام بر اساس آموزه های اهل بیت علیهم السلام به پژوهش و تربیت نیروی انسانی متخصص اقدام می نماید.

طراحی، توسعه و پشتیبانی: کویر سبز