دانشگاه ادیان و مذاهب
  ورود به سامانه
نام کاربری
 
وب سایت دانشگاه
سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
پست الکترونیک
کلمه عبور
AR EN FA
 
آخرین مطالب

بنابر روایات مناظره مقبول است اما پسندیده نیست

 
تاریخ انتشار: 1397/08/27    

بنابر روایات مناظره مقبول است اما پسندیده نیست

عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب گفت: بسیاری از افراد در بحث به هم می ریزند و مسائل خصوصی و شخصی فرد را بیان می کنند و ناتوانی خود را نشان می دهند و ناکام می شود.

به گزارش خبرنگار شفقنا در قم، حجت الاسلام دکتر سید حسن اسلامی امروز در پیش نشست همایش بین المللی امام رضا(ع) و گفتگوی ادیان با عنوان خدامحوری در ادیان در دانشگاه ادیان و مذاهب، یکی از روش های مواجهه غیر خشونت آمیز در جوامع انسانی را مناظره خواند و افزود: واژه های گوناگونی در سنت اسلامی وجود دارد که بیانگر سرشت مناظره است مثل مجادله، مناظره، خصومت، جدال و …تمام اینها در واقع در سنت علمی ما کم و بیش به یک معنا است.

او با اشاره به اینکه تصور اولیه ما این است که در سنت اسلامی و بخصوص بین اهل بیت مناظره یک امر رایج و مرسومی بوده است گفت: مرور سنت دینی و بخصوص متون اصلی ما نشان می دهد که اینگونه نبوده است و مناظره امری پذیرفتنی است بخصوص با تاکید بر این آیه شریفه که می گوید: ادْعُ إِلَىٰ سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَهِ وَالْمَوْعِظَهِ الْحَسَنَهِ ۖ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ ۚ یعنی جدال باید به احسن باشد و نیز در آیات گوناگونی قرآن کریم بر جدال می تازد و تاکید می کند که وَکَانَ الْإِنْسَانُ أَکْثَرَ شَیْءٍ جَدَلًا.

عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب در خصوص غریزی بودن امر جدال گفت: اصولا عالمان ما دو نوع اخلاق را بحث می کنند یکی اخلاق طبیعی یا طبعی و دیگری اخلاق انسانی و الهی. اخلاق طبیعی آن چیزی است که در سرشت ماست و اخلاق واقعی و الهی زمانی آغاز می شود که بتواند انسان این اخلاق طبعی را متحول و مهار و دگرگون کند. چون در سرشت انسان جدل گری وجود دارد و نیاز به تعلیم ندارد بخش قابل توجهی از سنت اسلامی صرف این شده است که بگوید جدال نکنید وگرنه ما به طور طبیعی و غریزی همه آماده جدل هستیم.

او در این خصوص افزود: از امام رضا(ع) منقول است که از خصومت بپرهیزید اصولا در مناظره با تمام انواعش بخصوص مجادله درگیر شدن است و دعوت انبیاء در درجه اول دعوت به زمین زدن دیگران نبوده است.

اسلامی عنوان کرد: کل مناظره های ائمه در مجموع در مقایسه با آنچه که در مواجهه های علمی رخ می دهد خیلی اندک بوده است.

او ادامه داد: مرحوم مجلسی حدیثی را از امام علی(ع) نقل می کند که «فرمود مناظره نکنید» و خود مجلسی می گوید مقصود مناظره ای است  که انسان در پی احقاق حق باشد و البته تشخیص اینکه انسان کجا در راه حق مناظره می کند و کجا مناظره نمی کند دشوار است .

این استاد دانشگاه ادیان و مذاهب با اشاره به  روایاتی از این دست که انسان را به شدت از مناظره بر حذر می دارد گفت: روایاتی داریم که تاکید می کنند مطلقا مناظره نکنید ولی روایاتی داریم که ائمه گفته اند مناظره کنید اشکالی ندارد و از امام صادق منقول است که امام به فردی گفت شما مناظره نکن و به فرد دیگر گفت شما مناظره کن. امام در این میان روی دو ویژگی انگشت می گذارد یکی اینکه فرد به لحاظ دانشی نیرومند تر است و حجت ها را نیک تر می شناسد و بصیرانه درک می کند و دیگری اینکه او منش گفتگو، منطق ، متقاعد ساختن و پیروزی ملایم و نرم بر حریف را می داند.

او ادامه داد: اینها نشان می دهد که مناظره امری است بسیار ظریف و گرچه پذیرفتنی و مقبول است اما در مجموع ستوده نیست و ما در مقام کسانی که علم ورزی می کنیم باید هوشیارانه نسبت به مناظره اقدام کنیم و ببینیم که چرا و چگونه و به چه دلیل دست به مناظره می زنیم.

اسلامی مناظره را  یک فعالیت آگاهانه عالمانه خواند و تاکید کرد: مناظره  یک عمل واکنشی و ناخواسته و تحمیلی نیست مناظره گر واقعی باید درست مانند یک بازیکن فوتبال زمین خودش را انتخاب کند.

او کتاب الکافی فی الجدل از جبیری را نمونه یکی از کتاب های خوب در خصوص بحث مناظره دانست و افزود: کتابی است که دقایق مناظره را می گوید از جمله می گوید اگر در مجلسی دیدید که آن میزبان یکسان با شما برخورد نمی کند مجلس را ترک کنید و اگر می بینید حریف به دنبال حقیقت نیست مجلس را ترک کنید و اگر میانه بحث متوجه شدید حریف دنبال مسئله دیگری است جلسه را ترک کنید.

این استاد حوزه مناظره را یک فعالیت آگاهانه دانست و تصریح کرد: اینگونه نیست که هر کسی ما را دعوت کرد تن دهیم باید انتخاب کنیم می خواهیم مناظره کنیم یا نمی خواهیم مناظره کنیم و برای اینکه این عمل آگاهانه درست صورت بگیرد باید به چند نکته دقت لازم و کافی داشته باشیم.

اسلامی یادآور شد: فرد مناظره گر باید از خود سوال کند آیا مناظره جزء اهداف بلند مدت ما است یا خیر... مثلا افراد مناظره گر باید دارای حافظه نیرومند بوده و قدرت جدل بسیار بالا و زبان نیرومند داشته باشد. هر کسی باید برای خود تعریف کند که آیا من در دستور کارم مناظره کردن است یا خیر همچنین اگر این این مناظره به پیشبرد این بحث کمک می کند این کار را انجام دهیم.

او فضایی را که مناظره در آن صورت می گیرد نیز مهم دانست و افزود: عالمان قدیم تاکید می کردند در مناظره انسان ناخواسته خشمگین می شود و توصیه می شود اگر مناظره در پی حق و حقیقت است باید در فضای بسته بین عالمان فن صورت بگیرد.در بعضی فضاها وقتی بحثی ارائه می شود به جای اینکه به سودش تمام شود با وجود اینکه حرف حق می زند به ضرر او تمام می شود لذا در مناظره حق بودن کافی نیست حق نمودن لازم است.

عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب با اشاره به اینکه فرد باید از لحاظ روانی آمادگی مناظره را داشته باشد، گفت: بسیاری از افراد در بحث به هم می ریزند و مسائل خصوصی و شخصی فرد را بیان می کنند و ناتوانی خود را نشان می دهند و ناکام می شود. انسان باید در امر مناظره توانا باشد این توانایی در قالب دانش و منش حرفه ای است.

اسلامی، انتخاب حریف را در مناظره بسیار مهم خواند و افزود: با هر کسی نباید مناظره کرد حتی اگر مناظره خوب و ستودنی باشد چون نوعی کشتی گرفتن است هر کسی می خواهد مناظره کند باید کیفیت خود را از لحاظ علمی نشان داده و آثار مکتوب داشته باشد و به عنوان شخصیت آن عرصه شناخته شده باشد لذا از آدم های مناظره گری که متفننانه مناظره می کنند و در همه زمینه ها می شود رد پای آنها را دید باید پرهیز کرد.

او ادامه داد: زمانی مناظره کنیم که این مناظره را برای یک مسئله علمی می خواهیم نه یک مسئله حیثیتی حتی اگر حق را بگویید حریف می تواند فرد را زمین بزند. مناظره یک وسیله است که نباید هرگز جای هدف را برای خود بگیرد. فرد باید با تکنیک های مناظره آشنایی کامل داشته باشد پس قرار نیست همه مناظره گر باشیم و اگر توانایی آن را نداریم انجام ندهیم.

عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب در پایان گفت:مناظره بسیار وسوسه انگیز است و همه انسان ها را درگیر می کند، جدلگری در سرشت انسان نهفته و کافی است جرقه ای زده شود تا انسان به آن دچار شود. توان غلبه بر مناظره و مدیریت و هدایت آن در مسیر درست کاری بسیار ظریف است که اگر درست هدایت شود ارزنده است.


برچسب ها : سیدحسن اسلامی, گفتگو و مناظره, همایش امام رضا و گفتگوی ادیان

نظرات
نام *
پست الکترونیک *
متن *
کد امنیتی *

Captcha
دانشگاه ادیان و مذاهب


نشانی: ایران - قم - پردیسان
تلفن: 32802610 25 98+
فکس: 32802627 25 98+
کد پستی: 3749113357
صندوق پستی: 37185 - 178
پست الکترونیکی: info@urd.ac.ir
سامانه پیامکی: 3000135789

دانشکده ها

دانشکده شیعه شناسی
دانشکده ادیان
دانشکده مذاهب
دانشکده فلسفه
دانشکده زن و خانواده
دانشکده عرفان
دانشکده مجازی

خدمات فناوری اطلاعات

سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
سامانه پذیرش دانشجو
سامانه اتوماسیون اداری
پست الکترونیک
جستجو در کتابخانه
کتابخانه دیجیتال

بیانیه رسالت

دانشگاه ادیان و مذاهب، نخستین دانشگاه تخصصی ادیان و مذاهب در ایران، برخاسته از حوزه علمیه، ضمن شناخت ادیان و مذاهب و تعامل و گفت و گو با پیروان آنها با تکیه بر مشترکات، در جهت همبستگی انسانی، تقویت صلح، کاهش آلام بشری، گسترش معنویت و اخلاق و معرفی عالمانه اسلام بر اساس آموزه های اهل بیت علیهم السلام به پژوهش و تربیت نیروی انسانی متخصص اقدام می نماید.

طراحی، توسعه و پشتیبانی: کویر سبز