دانشگاه ادیان و مذاهب
  ورود به سامانه
نام کاربری
 
وب سایت دانشگاه
سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
پست الکترونیک
کلمه عبور
AR EN FA
 

بهره‌مندی حاکمیت از اقوام و ادیان مختلف در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی در جهت منافع ملی

 
تاریخ انتشار: 1396/12/22    

بهره‌مندی حاکمیت از اقوام و ادیان مختلف در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی در جهت منافع ملی

از مهم‌ترین دغدغه‌های مسئولان امنیتی و سیاسی کشور از زمان شکل‌گیری دولت مدرن در ایران تا به امروز، حفظ یکپارچگی سرزمینی ایران بوده است.

درواقع، رویکردهای اتخاذشده در دولت مدرن در دوره‌های مختلف، تفاوت‌های مذهبی، اختلافات قومی در مناطق مختلف کشور، هم‌جواری اقوام با قوم مشترک در آن‌سوی مرزها، تحولات منطقه‌ای و تحرکات روزافزون دشمنان به‌منظور تفرقه‌افکنی در داخل کشور از عواملی است که توجه و بررسی تقویت انسجام ملی و همگرایی در بین اقلیت‌های قومی و دینی در ایران را دوچندان می‌کند. بی‌توجهی به مطالبات و فرهنگ قومیت‌ها سبب به‌وجودآمدن احساس تبعیض، محدودیت، حس شهروند درجه‌دو بودن و ... شده که این خود سبب ایجاد گسل‌های قومیتی و دینی در کشور شده و خطر گریز از مرکز اقوام را در طولانی‌مدت به همراه دارد. شایسته است که با آینده‌نگری و مدیریت راهبردی، خطر گریز را حل و ثبات را در جامعه حاکم ساخت.

پس از بررسی‌های صورت گرفته و شناسایی گره اصلی در این حوزه تلاش می‌شود تا در این پژوهش به این سؤال که «چگونه می‌توان احساس تبعیض و بی‌توجهی به اقوام را رفع، و فرصت‌های برابر برای آنان ایجاد کرد؟» پاسخ داده شود.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه ادیان و مذاهب، موسسه فرهنگی مطالعاتی صراط مبین مصاحبه‌ای را با حجت‌الاسلام دکتر سید ابوالحسن نواب، رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب انجام داده تا نظرات کارشناسی ایشان را در این زمینه جویا شده و در اختیار خوانندگان محترم قرار دهد.

شاخصه‌ها و مؤلفه‌های همگرایی را بیان کرده و بفرمایید چطور می‌شود ضمن حفظ هویت قومی در همگرایی اقوام دستاوردهای مهم و ارزشمندی داشته باشیم؟

 باید دید که آن‌کسانی که تصمیم گیر فرهنگی، سیاسی یا اجتماعی هستند، تنوع قومیتی را فرصت می‌دانند یا تهدید؟ این خیلی مهم است. یعنی اینکه کشور به‌صورت یک قوس قزح چندرنگی و چندوجهی دیده شود را جمال و زیبایی می‌دانند یا خسارت؟ درواقع در نظر آقایان آیا همه باید شیعه ۱۲ امامی فارس زبان و با اندیشه فقاهتی غیرفلسفی و غیرعرفانی باشند یا تنوع را فرصت می‌دانند؟ اینکه ما کرد، ترک، بلوچ، لر، ترکمن، عرب و ... داریم، این‌ها یک فرصت است یا یک تهدید؟ اول این موضوع باید در نگاه افراد حل شود.

نگاه ما اینست که این تنوع یک نعمت الهی و فرصت است. چنانچه قرآن‌هم در سوره حجرات فرموده است: «یا أَیهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناکُمْ مِنْ ذَکَرٍ وَ أُنْثی وَ جَعَلْناکُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلیمٌ خَبیرٌ»

ما یک‌صدم از جمعیت جهان هستیم و باید به بقیه جمعیت جهان وصل باشیم. کشورهای دنیا اقوام موجود در کشور ما را برای خود فرصت حضور در ایران می‌دانند. یعنی کشور آذربایجان یا ترکیه می‌گویند ما به ایران علاقه داریم چون ایران ۱۰ میلیون نفر ترک دارد. کشورهای عربی هم می‌گویند که ما به ایران علاقه داریم چون ایران چند میلیون عرب دارد. بلوچ-های دنیا هم می‌گویند ایران بلوچ دارد و ... . مسیحیان جهآن‌هم می‌گویند که ما در ایران تعداد زیادی مسیحی داریم و بعد لابی ما در دنیا می‌شوند به‌طوری‌که در حال حاضر لابی ما در آمریکا ارمنی‌ها هستند.

کشورهای با تنوع قومیتی و دینی بسیار بیشتر از ایران، یکپارچگی خود را حفظ کرده‌اند. مثلاً هندوستان 15 هزار زبان و شاید بیش از هزار دین و آیین و صدها نژاد دارد. در هند کشمیری‌ها از یک نژاد هستند و رنگ پوست سفید دارند و آداب‌ورسوم آن‌ها خیلی شبیه ایرانی‌هاست. در جنوب هند در ایالت کارناتاکا افرادی هستند که گاهی از آفریقایی‌ها سیاه‌تر هستند. قوم تامیل، کرد، بلوچ، سبک‌ها، هاریجان ها، نجس‌ها، هندوها، مسلمانان و ... در هند هستند اما در یک کشور یکپارچه با یک‌زبان رسمی، پرچم رسمی و پول رسمی در حال زندگی کردن هستند.

زبان فارسی، ایرانی بودن و مسلمان بودن شاخصه‌ای اصلی همگرایی ماست. ملیت و ایرانی بودن مقدم بر دین و مسلمان بودن است چون ایرانی بودن حتی برای مسیحیآن‌هم وجود دارد. زبان فارسی با گویش‌های مختلف خراسانی، یزدی، شیرازی، لری، کردی و ... شاخص خوبی برای همگرایی است. این زبان با پیشینه 5-4 هزار سال در تاریخ و ایرانی بودن که آن‌هم ۵ هزار سال سابقه دارد، شاخصه‌ای بسیار خوبی برای همگرایی هستند. ایران در طول تاریخ ازلحاظ مساحت کوچک‌شده است و درگذشته 300 سال بر یونان حکومت کرده و از شرق نیز تا بخشی از هند حاکم بوده است به‌طوری‌که اکبرشاه گورکانی تابع ایران بوده است. همچنین ایران در شمال بر ۱۲ کشور از کشورهای آسیای میانه و جمهوری‌هایی که در آسیای میانه و قفقاز هستند، حاکم بوده است یعنی ارمنستان، گرجستان، آذربایجان، نخجوان، ترکمنستان و آسیای صغیر، سمرقند و بخارا جزئی از ایران بزرگ بوده‌اند. بنابراین ایران یک حکومت بزرگی بوده است که ایران فعلی شاید یک‌پنجم آن است.

به نظر شما سیاست‌های قومیتی حاکمیت در تقویت همگرایی اقوام به‌ویژه در رفع احساس تبعیض در میان اقوام باید بر چه مبنایی استوار باشد؟

سیاست حاکمیت در رفتار با اقوام باید برمبنای حداقلی و نه حداکثری استوار باشد. یعنی در ایران زندگی کردن ۱۵ شرط ندارد بلکه فقط یک شرط دارد که آن‌هم فقط ایرانی بودن است. حتی شرط مسلمان بودن، شرط دوم است. هر کس که می‌گوید من ایرانی هستم و به ایرانی بودن افتخار می‌کند ما باید با او همکاری کنیم و او شهروند اصلی دانسته شود. نه اینکه گفته شود که شما ایرانی هستید اما چون مسلمان یا شیعه نیستید، شهروند درجه ۲ به‌حساب می‌آیید! هرکس که ایرانی است شهروند درجه‌یک است.

چه برنامه‌ها و راهکارهایی برای تحکیم این سیاست پیشنهاد می‌دهید؟

گسترش زبان فارسی به‌شرط به رسمیت شناختن زبان‌های بومی. باید از همه اقوام خواست که با حفظ حریم و حرمت زبان بومی منطقه خود، زبان فارسی را زبان‌اصلی خود در نظر گیرند. همچنین باید همه زبان‌های بومی را به رسمیت شناخت.

چه عواملی باعث ایجاد رضایت از حاکمیت در اقوام می‌شود؟

 برنامه‌های رادیو و تلویزیون نباید خیلی رنگ و بوی مذهب داشته باشد. باید یک تلویزیون مرکزی داشت که به حداقلِ تعلقات قومی و مذهبی، دامن زند و بیشتر روی شعار ملیت و شعارهای حداکثری مردم ایران تکیه کند. در کنار آن تلویزیون مختص به هرکدام از اقوام به زبان محلی فعالیت داشته باشد. تلویزیون مرکزی باید یک آهنگ و تلویزیون قومیتی آهنگ دیگری داشته باشد. ما نباید در تلویزیون مرکزی به‌صورت اصفهانی، تهرانی، شیرازی یا یزدی فکر کنیم. باید در تلویزیون مرکزی، ایرانی فکر کنیم و موضوعاتی که احساسات و عواطف قومیت‌ها را جریحه‌دار می‌کند نباید در تلویزیون مرکزی مطرح باشد.

چه راهکاری برای رسانه‌ها در ایجاد حس برابری و حل معضل بی‌توجهی به اقوام پیشنهاد می‌کنید؟

رادیو و تلویزیون نباید روی مذهب و دین خاص یا روی یک موضوع خاص تکیه کند. باید روی مسائل اساسی کشور، برابری و وحدت اقوام و زبان‌ها و روی ملیت به‌عنوان عامل اصلی وحدت تکیه کند و نگوید که ما فقط ایرانیان مسلمان را قبول داریم و ارمنی‌ها، زرتشتی‌ها و یهودی‌ها را که چند هزار سال است که در ایران زندگی کرده‌اند، قبول نداریم. بنابراین باید روی ایرانی بودن به‌عنوان پیش‌فرض اول تکیه کنیم. باید بین رسانه‌های مرکزیتی، رسانه‌های حاکمیتی و رسانه‌های بومی، قومی و منطقه‌ای فرق گذاشته شود. باید یک تلویزیون سراسری در تهران داشته باشیم و یک تلویزیون کردی، ترکی، عربی و ترکمنی و ... . نباید این کار در منافات با وحدت دانسته شود. باید دانست که وحدت ما در عین کثرت ماست و کثرت ما در عین وحدت ما است. ما ایرانی هستیم که شاخصه اول ماست ولی نباید حقوق اقلیت‌ها را فراموش کنیم. اقلیت‌های قومیتی، دینی و مذهبی باید رسانه خود را داشته باشند. نباید فکر کرد که اگر رسانه کردی داشته باشیم، به وحدت ایران لطمه وارد می‌کند بلکه حافظ وحدت ایران است. اگر اقلیت‌ها احساس کنند که حقوق آن‌ها رعایت می‌شود، به کشور و حفظ هویت ملی بیشتر اهمیت می‌دهند. این‌طور نیست که اگر رسانه، زبان و هویت آن‌ها گرفته شود، به وحدت نزدیک شوند بلکه دور می‌شوند. هرچقدر حقوق آن‌ها را بیشتر رعایت کنید، آن‌ها به کشور و به مرکزیت بیشتر بها خواهند داد.

چطور می‌توان از ظرفیت مذهب و دین در خصوص حل آسیب واگرایی اقوام بهره جست؟

اگر واقعاً افراد، پیرو واقعی مذهب و دین باشند، هیچ مذهب و دینی طرفدار اتلاف حقوق اقلیت‌ها نیست. اگر ما متدین باشیم نباید حقوق دیگران را تلف کنیم. مثلاً آیت ا... سیستانی از حقوق ایزدی‌ها در عراق دفاع می‌کند و این را جزء وظایف دینی خود می‌داند و می‌گوید که دین فرمان می‌دهد که باید به مردم احترام قائل بود.

اینکه فکر کنیم چون شیعه هستیم پس صاحب ایران هستیم و بقیه افراد یا مهاجر و یا مهمان هستند، افکار و تعبیرات خطرناکی است. همه ایرانی هستند و همه بدون نگاه به دین آن‌ها صاحب حق هستند. امیرالمؤمنین (ع) این را ۱۴۰۰ سال در نامه به مالک اشتر فرموده است: «امّا أَخٌ لَک فِی الدِّینِ وَ امّا نَظِیرٌ لَک فِی الْخَلْقِ» اشاره به اینست که همه مردم یا هم-دین تو و یا همزاد تو در خلقت هستند و حقوق مساوی دارند.

اگر مطالب پایانی دارید، در خدمت شما هستیم

در حال حاضر کشورها به خود مولتی کالچر یا چند فرهنگی می‌گویند یعنی به چند فرهنگی بودن و به چند زبانی بودن و تنوع قومیتی خود افتخار می‌کنند اما ما اینها را تهدید می‌دانیم که معضل اصلی در این حوزه است و باید حل شود.

خلاصه راهکارها:

مسئولان باید وجود قومیت‌ها و ادیان و مذاهب مختلف را به چشم فرصت نگاه کرده نه به چ-شم تهدید.

در حال حاضر کشورهای دنیا به چندزبانی و چند فرهنگی بودن(Multiculturalism(خود افتخار می‌کنند و کشورهای زیادی مانند هند علی‌رغم تنوع قومیتی و مذهبی زیاد، وحدت خود را حفظ کرده‌اند. بنابراین مسئولان نباید از رسمیت یافتن تفاوت‌ها احساس خطر کنند، بلکه باید حقوق همه اقوام و اقلیت‌ها را تأمین کنند.

مسئولان برای همگرایی سه مؤلفه زبان فارسی، ملیت ایرانی و دین اسلام را مدنظر قرار دهند اما برای شهروند درجه‌یک بودن سیاست حداقلی را داشته باشد. و آن ایرانی بودن است. این‌گونه نباشد که چندین شرط مسلمان بودن، شیعه بودن، ولایی بودن و ... برای به دست آوردن حقوق شهروندی لازم باشد.

حاکمیت باید زبان‌های بومی را به رسمیت شناخته و از همه اقوام بخواهد که با حفظ حریم و حرمت زبان بومی منطقه خود، زبان فارسی را زبان‌اصلی خود در نظر گیرند.

صداوسیما باید روی شعار ملیت و شعارهای حداکثری مردم ایران تکیه کند و در کنار آن شبکه‌های مختص به هر یک از اقوام به زبان محلی فعالیت داشته باشد. همچنین برنامه‌های رادیو و تلویزیون نباید بیش‌ازحد، رنگ و بوی مذهب داشته باشد تا دافعه ایجاد کند.

حاکمیت باید از وجود اقوام و ادیان مختلف در کشور در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی در جهت منافع ملی و ایجاد همکاری استفاده نماید.


برچسب ها : واگرایی قومی- مذهبی, حاکمیت

نظرات
نام *
پست الکترونیک *
متن *
کد امنیتی *

Captcha
دانشگاه ادیان و مذاهب


نشانی: ایران - قم - پردیسان
تلفن: 32802610 25 98+
فکس: 32802627 25 98+
کد پستی: 3749113357
صندوق پستی: 37185 - 178
پست الکترونیکی: info@urd.ac.ir
سامانه پیامکی: 3000135789

دانشکده ها

دانشکده شیعه شناسی
دانشکده ادیان
دانشکده مذاهب
دانشکده فلسفه
دانشکده زن و خانواده
دانشکده عرفان
دانشکده مجازی

خدمات فناوری اطلاعات

سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
سامانه پذیرش دانشجو
سامانه اتوماسیون اداری
پست الکترونیک
جستجو در کتابخانه
کتابخانه دیجیتال

بیانیه رسالت

دانشگاه ادیان و مذاهب، نخستین دانشگاه تخصصی ادیان و مذاهب در ایران، برخاسته از حوزه علمیه، ضمن شناخت ادیان و مذاهب و تعامل و گفت و گو با پیروان آنها با تکیه بر مشترکات، در جهت همبستگی انسانی، تقویت صلح، کاهش آلام بشری، گسترش معنویت و اخلاق و معرفی عالمانه اسلام بر اساس آموزه های اهل بیت علیهم السلام به پژوهش و تربیت نیروی انسانی متخصص اقدام می نماید.

طراحی، توسعه و پشتیبانی: کویر سبز